Vũ khí mới phòng và điều trị COVID-19

Thuốc kháng thể đơn dòng dạng tiêm REGN-COV2 của Regeneron.

Các nghiên cứu đang chỉ ra rằng khả năng phòng thủ mà vaccine COVID-19 cung cấp đang giảm đi nhanh hơn dự kiến. Một nghiên cứu từ Đại học Oxford công bố tuần trước cho thấy hiệu quả của vaccine Pfizer/BioNTech đã giảm một nửa sau 4 tháng. Một nghiên cứu khác, được công bố hôm 23/8 bởi Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) báo cáo rằng, kể từ khi biến thể Delta thống trị các làn sóng lây nhiễm, hiệu quả của vaccine công nghệ mRNA chống lây nhiễm đã giảm xuống 66% từ 91% ở nhóm người làm việc ở tuyến đầu.

Nếu vaccine COVID-19 có khe hở, chúng ta làm thế nào để bịt lỗ hổng đó. Hầu hết các cuộc thảo luận cho đến nay tập trung vào các mũi vaccine tăng cường như là cách tốt nhất để tăng mức độ miễn dịch. Điều đó có thể hiểu được. Tuy nhiên, có những giải pháp không phải vaccine cũng đáng được chú ý.

Nhưng mũi vaccine tăng cường không phải là lựa chọn duy nhất của chúng ta và trong một số trường hợp, chúng thậm chí có thể không phải là lựa chọn tốt nhất, chưa kể đang gây tranh cãi trong bối cảnh nguồn vaccine còn khan hiếm ở các nước thu nhập thấp.

May mắn thay, có một lựa chọn đầy hứa hẹn khác: liệu pháp điều trị phòng ngừa COVID-19 bằng cách sử dụng các kháng thể đơn dòng (mAbs). Đây là các protein được tạo ra trong phòng thí nghiệm giúp tăng cường phản ứng miễn dịch bằng cách dính với các vị trí cụ thể trên protein gai của SARS-CoV-2 và ngăn không cho virus tấn công các tế bào. Kỹ thuật này đã được phát triển hơn 35 năm trước và gần đây được sử dụng để chống lại virus Ebola.

Một số loại kháng thể đơn dòng, bao gồm cả loại REGN-COV của Regeneron Pharmaceuticals, từng được sử dụng điều trị COVID-19 cho cựu Tổng thống Donald Trump, đã nhận được giấy phép sử dụng khẩn cấp từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA).

Liệu pháp điều trị của Regeneron (hợp tác với Roche Holding AG) cũng vừa được sự chấp thuận của cơ quan quản lý dược Anh. Liệu pháp này được cung cấp miễn phí tại Mỹ và lượng sử dụng đã tăng vọt trong những tuần gần đây.

REGN-COV được cấp phép sử dụng cho người phơi nhiễm với SARS-CoV-2, ngay cả khi chưa có kết quả xét nghiệm dương tính.

Theo một nhà phân tích của UBS Group AG, liệu pháp kháng thể đơn dòng trong điều trị và phòng ngừa COVID-19 đang mở ra doanh thu 3 tỷ USD trong năm nay.

Liệu pháp kháng thể đơn dòng trị COVID-19 thú vị nhất có thể là AZD7442 của AstraZeneca, còn được gọi là liệu pháp điều trị Kháng thể Tác dụng kéo dài (LAAB). Liệu pháp này vừa được Astra báo cáo một số kết quả thử nghiệm giai đoạn cuối ấn tượng. Sau khi một thử nghiệm trước đó thất bại, AstraZeneca đã khởi động nghiên cứu có tên PROVENT để thử nghiệm một liệu pháp kết hợp hai loại kháng thể đơn dòng ở người, do Trung tâm Y tế Đại học Vanderbilt phát triển và được cấp phép cho công ty vào tháng 6/2020. Thử nghiệm mới nhất cho thấy hiệu quả giảm 77% nguy cơ mắc COVID-19 có triệu chứng khi sử dụng liệu pháp so với sử dụng giả dược, trong nghiên cứu có trên 5.000 người tham gia.

AstraZeneca hiện đã sản xuất các liều AZD7442, với sự tài trợ của chính phủ Mỹ, bao gồm một thỏa thuận cung cấp cho Mỹ 700.000 liều (được cho là trị giá lên đến 726 triệu USD). Công ty cũng đang đàm phán với các quốc gia khác. Nếu AZD7442 vượt qua các rào cản quy định, hy vọng nó có thể được chấp thuận vào cuối năm nay, trở thành phương pháp phòng ngừa COVID-19 có tác dụng kéo dài đầu tiên không phải là vaccine.

Rõ ràng, đây sẽ là một tin tốt cho AstraZeneca, công ty đã gặp phải rất nhiều khó khăn trên con đường triển khai vaccine COVID-19. AstraZeneca chưa suy đoán về quy mô nhu cầu chính xác, nhưng dựa trên đơn đặt hàng của Mỹ và ước tính rằng khoảng 2% dân số trở lên sẽ là mục tiêu chính để được điều trị, không khó để họ nhanh chóng có đơn đặt hàng triệu liều thuốc.

Vaccine COVID-19 vẫn mang lại cho chúng ta mức độ bảo vệ cao khỏi mắc bệnh nặng. Nhưng những vấn đề về thời gian, hiệu quả và tính công bằng của liều vaccine thứ ba vẫn đang là chủ đề thảo luận. Thế giới sẽ cần nhiều hơn thế trong kho vũ khí chống lại biến thể Delta và các biến thể khác.

Đức Linh