WHO: Vấn nạn thuốc giả không ngừng gia tăng

SK&MT - Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa đưa ra cảnh báo: Khoảng 11% thuốc chữa bệnh tại các quốc gia đang phát triển là thuốc giả và có thể là nguyên nhân gây tử vong cho hàng chục ngàn trẻ em mắc các chứng bệnh như sốt rét hay sưng phổi mỗi năm.

Các chuyên gia WHO cũng nhận định rằng, doanh số từ thuốc giả lên đến 93 tỷ euro trên thị trường toàn cầu năm 2015, tăng 26% so với năm 2010, và con số của năm 2017 có thể sẽ không giảm. Đặc biệt, 50% các trường hợp mua bán thuốc trên internet đều là thuốc giả. Còn ở thị trường truyền thống, thuốc giả có mặt ở các hiệu thuốc, chợ thuốc, thậm chí trong các bệnh viện nếu như không được phát hiện kịp thời…

Kết quả điều tra của chuyên gia y tế công cộng Guarvike Nayyar thuộc Hội Dược phẩm Mỹ được đăng tải trên tạp chí về Y học và Vệ sinh nhiệt đới của Mỹ hồi tháng 8 vừa qua cũng cho thấy, khoảng 30% thuốc ở châu Phi là giả và 15% ở châu Á là thuốc giả hoặc dưới tiêu chuẩn. Ông Guarvike Nayyar cho biết, ngay cả thuốc chống sốt rét cũng bị làm giả.

Hơn 1/3 thuốc sốt rét được xét nghiệm trong thập kỷ qua tại Đông Nam Á và vùng cận sa mạc Sahara của châu Phi cho thấy là thuốc giả hoặc kém chất lượng, không thể giúp ngăn ngừa và chống căn bệnh sốt rét. Thậm chí có trường hợp, bệnh nhân sốt rét đã bị tử vong do thuốc không có tác dụng chữa bệnh.

Theo các chuyên gia y tế, bất cứ loại thuốc nào, từ thuốc chống sốt rét cho tới vắc-xin, kháng sinh, thuốc điều trị HIV hay thậm chí là Viagra, đều có thể bị làm giả. Những kẻ sản xuất thuốc giả thường cho rất ít hoạt chất, thậm chí là trộn thêm các phụ gia độc hại vào những viên thuốc để bán cho người bệnh.

Interpol cho biết họ đã thu giữ 20,7 triệu viên thuốc giả, kém chất lượng vào năm 2015, tăng hơn nhiều lần so với 2,4 triệu viên năm 2011. Các chuyên gia tin rằng vấn nạn này ngày càng gia tăng và ngày càng có nhiều tổ chức tội phạm dòm ngó lĩnh vực dược phẩm vì lý do đơn giản là rủi ro thấp và lợi nhuận cao. Các chuyên gia phòng chống tội phạm trong lĩnh vực y tế cho biết mỗi năm có từ 100.000 đến một triệu người chết vì sử dụng thuốc giả, nhưng không ai có thể biết chính xác số liệu, vì không bác sĩ nào dám chắc chắn rằng bệnh nhân tử vong là do thuốc giả. Đó có thể là do chẩn đoán bệnh sai, hoặc thuốc điều trị là thật nhưng được dùng quá muộn. Chính vì lẽ đó, hành vi sản xuất và lưu hành thuốc giả càng khó phát hiện hơn.

Ngành công nghiệp dược toàn cầu là những mạng lưới vô cùng phức tạp, đan xen qua nhiều quốc gia. Một viên thuốc có thể đi qua hàng chục nước trong dây chuyền sản xuất, tạo điều kiện cho các tổ chức tội phạm tuồn thuốc giả vào hệ thống phân phối.

Các chuyên gia cho rằng để chống lại vấn nạn thuốc giả cần sự phối hợp tốt hơn giữa các quốc gia trên thế giới. Amir Attaran, giáo sư luật và dược tại Đại học Ottawa, Canada đề xuất xây dựng một hiệp định quốc tế, trong đó các nước ký kết nhất trí một bộ luật chung chống lại nạn sản xuất, buôn bán thuốc giả."Có hàng loạt hiệp định về hàng không dân dụng mà bất cứ nước nào cũng tham gia nếu muốn máy bay của mình cất cánh. Để nâng cao tiêu chuẩn dược phẩm toàn cầu, chúng ta cần một hệ thống tương tự để trừng phạt những quốc gia không kiểm soát được chất lượng thuốc", Attaran nói.

Từ năm 2011, nhiều nước đã ký công ước Medicrime nhằm hình sự hóa hành vi làm giả dược phẩm. Tuy nhiên đây chỉ mới là văn kiện không chính thức và chưa được nhiều quốc gia mặn mà thực hiện./.

Linh Đức