Chuyển biến trong xóa bỏ hủ tục của đồng bào dân tộc Mảng (Lai Châu)

Xã Pa Tần hiện có 1.529 người dân tộc Mảng sinh sống tại 6 bản: Nậm Sảo 1, Nậm Nó 1, Nậm Nó 2, Nậm Ô, Hua Pảng và Nậm Tần Xá. Trước đây, người Mảng có tập quán quấn thi thể người đã khuất bằng chiếu hoặc chăn, để trong nhà nhiều ngày chờ làm lễ rồi mới đưa lên rừng chôn. Hủ tục này tồn tại lâu đời, gắn với yếu tố tâm linh nên việc thay đổi nhận thức gặp nhiều khó khăn, nhất là trong điều kiện kinh tế còn hạn chế, địa hình chia cắt.

Đời sống văn hóa của người dân tộc Mảng ở xã Pa Tần. Nguồn: baolaichau.vn

Để từng bước xóa bỏ tập quán lạc hậu, công tác dân vận được xác định là giải pháp then chốt. Chính quyền địa phương đã kiên trì tuyên truyền, vận động từng hộ gia đình, phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng nhằm tạo sự đồng thuận.Hiện xã có 172 hộ nghèo, 36 hộ cận nghèo là người dân tộc Mảng được hưởng chính sách hỗ trợ chi phí mai táng theo Nghị quyết 53/2025/NQ-HĐND. Theo đó, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ 5 triệu đồng/người đối với chôn cất và 10 triệu đồng/người đối với hỏa táng. Chính sách này góp phần giảm bớt gánh nặng kinh tế, tạo điều kiện để người dân thay đổi tập quán.

Bản Nậm Tần Xá có 36 hộ, 176 nhân khẩu, 100% thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo. Tại đây, những khó khăn về kinh tế từng là rào cản lớn trong việc thay đổi tập quán tang ma. Tháng 8/2025, gia đình anh Lùng A Han là hộ đầu tiên thực hiện đưa người đã mất vào quan tài, đồng thời rút ngắn thời gian tổ chức tang lễ không quá 48 giờ.Anh Han chia sẻ: Ban đầu còn băn khoăn do thói quen lâu đời, nhưng khi được cán bộ tuyên truyền, hỗ trợ chi phí, gia đình nhận thấy việc làm này vừa thể hiện sự tôn trọng người đã khuất, vừa phù hợp với điều kiện hiện nay. Sau đó, anh tích cực cùng cán bộ xã tuyên truyền, vận động người dân các bản làm theo.

Người dân tộc Mảng tham gia lễ hội đầu năm.Nguồn: baolaichau.vn

Theo đồng chí Lý Thị Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã Pa Tần, việc xóa bỏ hủ tục được thực hiện theo lộ trình phù hợp, không nóng vội. Trước hết là thống nhất nhận thức trong cấp ủy, chính quyền; sau đó phát huy vai trò của trưởng bản, bí thư chi bộ, người có uy tín. Xã lựa chọn các hộ làm điểm, cán bộ trực tiếp đến từng gia đình tuyên truyền nhiều lần, gắn với chính sách hỗ trợ cụ thể để người dân hiểu và tự nguyện thực hiện.

Song song với đó, xã công khai thủ tục hỗ trợ mai táng, đẩy mạnh tuyên truyền qua loa truyền thanh, các cuộc họp bản và hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ. Đến nay, 6/6 bản có đồng bào dân tộc Mảng đã ký cam kết thực hiện đưa người chết vào quan tài.

Không chỉ tại Pa Tần, công tác xóa bỏ hủ tục còn được triển khai ở nhiều địa phương khác. Tại xã Lê Lợi, Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU đã tổ chức tuyên truyền, vận động và ký cam kết tại các bản Nậm Sập và Pá Sập. Nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ những hệ lụy của các tập tục lạc hậu như: không đưa người mất vào quan tài, không đăng ký kết hôn, sinh nhiều con, chữa bệnh bằng cúng bái, thả rông gia súc...

Tuyên truyền và ký kết xoá bỏ hủ tục. Nguồn: baolaichau.vn

Qua vận động, 65 hộ dân đã tự nguyện ký cam kết thực hiện nếp sống văn minh, không sinh nhiều con, không mời thầy mo chữa bệnh, không thả rông gia súc… Việc ký cam kết không chỉ mang tính hình thức mà thể hiện quyết tâm thay đổi của từng gia đình, từng cá nhân.

Cam kết về việc thực hiện nếp sống văn minh, xóa bỏ hủ tục lạc hậu. Nguồn: baolaichau.vn

Thực tế cho thấy, việc xóa bỏ hủ tục trong đồng bào dân tộc Mảng đã đạt những kết quả bước đầu rõ nét nhờ sự kiên trì của công tác dân vận và sự hỗ trợ từ các chính sách dân tộc, miền núi. Nhận thức của người dân từng bước được nâng lên, góp phần cải thiện đời sống, xây dựng nếp sống văn minh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.