Đánh thức tiềm năng làng nghề truyền thống Điện Biên

Tại bản Thèn Pả, xã Na Sang, nghề làm giày thêu thủ công của người Xạ Phang đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Mỗi đôi giày được hoàn thiện qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ chọn vải, tạo khuôn đến thêu hoa văn. Tùy độ tinh xảo, thời gian hoàn thiện có thể kéo dài từ 10 ngày đến cả tháng. Không chỉ là vật dụng sinh hoạt, những đôi giày còn mang giá trị văn hóa và nghệ thuật đặc sắc. Năm 2023, nghề làm giày thêu của người Xạ Phang được công nhận là nghề truyền thống, mở ra cơ hội bảo tồn và phát huy giá trị.Dù vậy, do sản xuất thủ công tốn nhiều thời gian, công sức nên phần lớn người dân chỉ làm vào lúc nông nhàn. Giá thành sản phẩm khá cao, dao động từ 800 nghìn đến 3 triệu đồng/đôi, khiến việc tiêu thụ còn hạn chế, chủ yếu phục vụ nhu cầu sử dụng trong cộng đồng hoặc bán cho một số du khách.

Nghề làm giày thêu của người Xạ Phang tại bản Thèn Pả, xã Na Sang. Nguồn: baodienbienphu.vn

Không chỉ riêng Thèn Pả, nhiều nghề truyền thống khác trên địa bàn tỉnh như nghề rèn của người Mông ở Sính Phình, nghề thêu trang phục ở Nà Bủng hay nghề đan mây tre tại Nà Tấu… vẫn đang được duy trì, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa và tạo sinh kế cho người dân.

Hiện toàn tỉnh có 14 nghề và làng nghề được công nhận. Một số sản phẩm đã tham gia Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) và đạt chuẩn 3 sao như dệt thổ cẩm Na Sang II (Núa Ngam), bánh khẩu xén, bánh chí chọp (Mường Lay), dệt thổ cẩm Pa Xa Lào (Thanh Yên). Việc gắn làng nghề với OCOP bước đầu giúp sản phẩm tiếp cận thị trường theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh.Tỉnh cũng đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm qua các hội chợ, sự kiện. Tuy nhiên, nhiều làng nghề vẫn đối mặt với khó khăn như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu vốn, công nghệ còn lạc hậu, thị trường tiêu thụ hạn chế và liên kết với du lịch chưa chặt chẽ.

Sản phẩm thổ cẩm của HTX Dệt thổ cẩm Pa Thơm. Nguồn: baodienbienphu.vn

Trước thực tế đó, nhiều địa phương đã chủ động tìm hướng đi mới. Tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên, nghề dệt thổ cẩm được kết hợp với phát triển du lịch trải nghiệm. Du khách có thể tham quan quy trình dệt, tìm hiểu hoa văn truyền thống và khám phá các điểm du lịch địa phương. Hợp tác xã dệt thổ cẩm Pa Thơm với 9 thành viên nòng cốt đã tích cực cải tiến mẫu mã, đa dạng sản phẩm như túi, ví, khăn, trang phục… với mức giá từ 200 nghìn đến 2 triệu đồng, góp phần nâng cao thu nhập.

Sản phầm truyền thống nhiều màu sắc. Nguồn: baodienbienphu.vn

Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ, mở rộng kênh bán hàng qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử cũng đang được một số làng nghề thử nghiệm nhằm tiếp cận khách hàng rộng hơn.

Để làng nghề truyền thống phát triển bền vững, cần có giải pháp đồng bộ: nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới mẫu mã, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, gắn bảo tồn nghề với phát triển du lịch, xây dựng nông thôn mới; chú trọng đào tạo, truyền nghề và phát huy vai trò của các nghệ nhân.

Đa dạng sản phẩm truyền thống đặc trưng. Nguồn: baodienbienphu.vn

Giữ nghề trong thời hiện đại không chỉ là bảo tồn văn hóa mà còn là hướng đi phát triển kinh tế. Khi giá trị truyền thống được khai thác đúng cách, kết hợp với đổi mới sáng tạo và sự hỗ trợ từ chính sách, các làng nghề hoàn toàn có thể trở thành động lực quan trọng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.