Điều dưỡng là bộ phận sống còn của hệ thống y tế

Thông điệp này không chỉ nhằm tôn vinh mà còn định hình cho những bước đi tiếp theo của hệ thống y tế nói chung và điều dưỡng nói riêng; giúp người điều dưỡng hiểu thêm sứ mạng nghề nghiệp, giúp người dân hiểu rõ hơn về vai trò của điều dưỡng và đặc biệt cung cấp thông tin để Bộ Y tế và các nhà hoạch định chính sách y tế đưa ra những chính sách thiết thực, tạo đòn bẩy cho ngành Điều dưỡng Việt Nam phát triển và hội nhập.

Chủ tịch Hiệp hội điều dưỡng Việt Nam Phạm Đức Mục cho biết, năm 2020, báo cáo về tình trạng điều dưỡng toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đưa ra nhận định: Điều dưỡng là một bộ phận sống còn (Vital part) của Hệ thống y tế.

Trong tất cả các hệ thống y tế toàn cầu, điều dưỡng luôn là lực lượng cán bộ y tế đông nhất, chiếm 59%. Tại Việt Nam, năm 2020, Bộ Y tế công bố tỷ lệ điều dưỡng chiếm 39% nhân lực toàn ngành Y tế. Nếu tính cán bộ y tế trực tiếp với người bệnh, điều dưỡng chiếm gần 60%., điều dưỡng có mặt ở khắp nơi của hệ thống y tế. Dịch vụ do điều dưỡng và Hộ sinh cung cấp là nhiều nhất, thường xuyên nhất, liên tục nhất.

Nghiên cứu WHO cũng công bố 88% thời gian người bệnh của khoa chăm sóc tích cực (ICU) được tiếp xúc với nhân viên y tế là điều dưỡng. Chỉ có 12% thời gian người bệnh ICU được tiếp xúc với bác sỹ và các nghề khác.

Đã có bậc thầy, học giả nêu quan điểm “Không có bác sỹ thì không có bệnh nhân - không có điều dưỡng thì không có bệnh viện”.

Thông thường điều dưỡng là người tiếp nhận người bệnh đầu tiên, đôi khi điều dưỡng là người duy nhất cấp cứu người bệnh ở bệnh viện và ở các trạm y tế. Năng lực chuyên môn của điều dưỡng ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và tính mạng người bệnh…

Điều dưỡng là bộ phận sống còn của hệ thống y tế

“Nhìn từ góc độ hệ thống y tế, khủng hoảng thiếu điều dưỡng diễn ra trên toàn cầu và sẽ còn lâu dài. Nước ta là một trong các quốc gia có tỷ lệ điều dưỡng/vạn dân thuộc nhóm thấp nhất, mới bằng 1/8 các quốc gia phát triển so với mục tiêu phấn đấu đạt 25 điều dưỡng/vạn dân vào năm 2025 đến nay mới đạt 60%. Thiếu điều dưỡng, người bệnh thiệt thòi,” Chủ tịch Hiệp hội Điều dưỡng Việt Nam cho biết.

Thực tế, rất cần các bác sỹ hỗ trợ và nhìn nhận điều dưỡng là người cộng tác đặc biệt của bác sỹ. Bởi vì công việc của bác sỹ và điều dưỡng luôn gắn kết chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau và cùng giúp nhau hành nghề an toàn, cùng giúp nhau giảm stress trong môi trường chăm sóc sức khỏe đang có nhiều áp lực. Trong quá trình hành nghề, mỗi điều dưỡng từng chăm sóc cho hàng vạn người bệnh (ước tính 8 vạn), trực thức hàng ngàn đêm (ước tính 2.800 đêm) vì sức khỏe và tính mạng của người bệnh.

Nghiên cứu của Việt Nam công bố: một ngày điều dưỡng phải thực hiện tới hơn 100 đầu công việc (trong khi ở Hàn Quốc là 49), do điều dưỡng Việt Nam được giao nhiều công việc phi hành chính chăm sóc người bệnh trực tiếp. Như vậy, hoạt động chuyên môn của điều dưỡng có phạm vi rất rộng, chứ không bó hẹp trong việc thực hiện y lệnh bác sỹ.

Điều dưỡng cần được giao nhiệm vụ tập trung vào chăm sóc người bệnh và nâng cao tính chủ động nghề nghiệp.

“Bộ Y tế đã ban hành phạm vi hoạt động chuyên môn của điều dưỡng gồm 1251 kỹ thuật, trong đó có 26 kỹ thuật cấp cứu người điều dưỡng phải thành thạo, 94 kỹ thuật người điều dưỡng được quyền chỉ định và 317 kỹ thuật điều dưỡng và bác sỹ cùng chỉ định. Để thực hiện phạm vi hoạt động chuyên môn này theo quy định của Bộ Y tế, các bệnh viện cần xây dựng kế hoạch đào tạo liên tục để tăng cường năng lực chuyên môn cho điều dưỡng,” Chủ tịch Hiệp hội Điều dưỡng Việt Nam đề nghị.

Đánh giá về công tác đào tạo điều dưỡng ở Việt Nam hiện nay, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết hiện tại số lượng điều dưỡng được đào tạo trong nước có thể đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hiện nay.

Ngoài ra hằng năm, Việt Nam vẫn cung cấp nguồn sinh viên điều dưỡng sau tốt nghiệp đi làm việc tại một số nước phát triển như Nhật Bản, Đức.

Hiện nay trên thế giới, tình trạng thiếu điều dưỡng đang xảy ra khắp nơi do sự di chuyển điều dưỡng sang hành nghề tại các nước phát triển với mức lương cao hơn, điều dưỡng bỏ nghề do công việc nặng nhọc, mức lương thấp và không được đánh giá cao… Đặc biệt sau đại dịch COVID-19 việc thiếu điều dưỡng tại các nước trên thế giới ngày càng trở nên trầm trọng hơn.

“Tại Việt Nam hiện nay sau đại dịch, một số tỉnh cũng đã gặp khó khăn trong công tác tuyển dụng điều dưỡng. Tuy nhiên việc thiếu điều dưỡng này phần nhiều do điều kiện về môi trường, địa bàn làm việc, điều dưỡng bỏ nghề do công việc vất vả nhất là sau đại dịch COVID-19. Nhiều sinh viên điều dưỡng sau tốt nghiệp không hành nghề điều dưỡng mà chuyển sang nghề khác, một số di chuyển hành nghề chăm sóc tại các nước phát triển,” Phó Giáo sư Lương Ngọc Khuê cho biết.

Để nâng cao số lượng và chất lượng chăm sóc điều dưỡng, đáp ứng nhu cầu chăm sóc ngày càng cao, Phó Giáo sư Lương Ngọc Khuê cho rằng cần quan tâm triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú trọng việc nâng cao nhận thức về vai trò, vị thế và ghi nhận sự đóng góp quan trọng của người điều dưỡng nhằm thu hút được số lượng, chất lượng đầu vào học nghề điều dưỡng và động viên, khuyến khích điều dưỡng tại các bệnh viện phát huy năng lực.

Cùng với đó, cần quy định nhân lực điều dưỡng tối thiểu trên người bệnh theo các chuyên khoa nhằm bảo đảm có đủ điều dưỡng để có thể triển khai chăm sóc người bệnh toàn diện để trên cơ sở đó các bệnh viện có kế hoạch tuyển dụng nhân lực điều dưỡng.