Cảnh báo nguy cơ bệnh não mô cầu và cách phòng bệnh hiệu quả

Xuất hiện ca bệnh ở người trẻ, nguy cơ lây lan trong cộng đồng

Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), một nam sinh viên 21 tuổi, chưa từng tiêm vắc xin, đã mắc bệnh và phải điều trị tại hai bệnh viện tuyến cuối. Những người sống cùng nhà đã được chỉ định dùng thuốc dự phòng để hạn chế lây lan.

Chỉ riêng trong tháng 3/2026, các địa phương như Lâm Đồng, Phú Quốc liên tiếp ghi nhận ca mắc ở nhóm thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên – những đối tượng thường sinh hoạt trong môi trường tập thể như ký túc xá, nhà trọ, trường học, nơi nguy cơ lây nhiễm cao.

Đáng lo ngại, bệnh não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh, từ các triệu chứng ban đầu đến nguy kịch chỉ trong vài giờ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Nguồn lây âm thầm, khó kiểm soát

Các chuyên gia y tế cảnh báo, não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng nguồn lây lại rất khó nhận diện. Theo Hội Y học dự phòng Việt Nam, có khoảng 10–20% người khỏe mạnh mang vi khuẩn trong vùng hầu họng mà không có triệu chứng. Tỷ lệ này ở thanh thiếu niên có thể lên tới 25–32%, thậm chí 50% trong các đợt dịch.

Người mang vi khuẩn có thể kéo dài trung bình 9 tháng, thậm chí hơn 16 tháng, trở thành nguồn lây âm thầm trong cộng đồng. Điều này lý giải vì sao nhiều ca bệnh xuất hiện nhưng không xác định được nguồn lây cụ thể.

Bên cạnh đó, lối sống thiếu lành mạnh như thức khuya, hút thuốc, sử dụng rượu bia hoặc dinh dưỡng kém cũng làm suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh.

Thế giới cũng ghi nhận ca tử vong, cảnh báo nâng cao

Không chỉ tại Việt Nam, giữa tháng 3 vừa qua, Anh đã ghi nhận 2 ca tử vong ở người trẻ (18 và 21 tuổi) cùng khoảng 20 ca nhiễm liên quan đến môi trường sinh viên. Trước nguy cơ bùng phát, Chính phủ Anh đã nâng mức cảnh báo và kêu gọi người dân, đặc biệt là sinh viên, chủ động tiêm vắc xin phòng bệnh.

Tiêm vắc xin – biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất

Trước diễn biến phức tạp của bệnh, các chuyên gia khẳng định tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa chủ động, hiệu quả và bền vững nhất.

Vi khuẩn não mô cầu hiện có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, phổ biến tại Việt Nam gồm A, B, C, Y, W. Mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một hoặc một số nhóm nhất định, vì vậy người dân cần tiêm phối hợp đầy đủ các vắc xin nhóm B và nhóm ACYW để được bảo vệ toàn diện.

Hiện nay, một số vắc xin não mô cầu thế hệ mới đang được sử dụng gồm:

• Nhóm A, C, Y, W: Menquadfi, Nimenrix, Menactra
• Nhóm B: Bexsero
• Nhóm B, C: VA-Mengoc-BC

Các chuyên gia khuyến cáo, ngay cả những người đã từng tiêm vắc xin trước đây cũng nên được tư vấn tiêm bổ sung để mở rộng khả năng bảo vệ, đặc biệt trong bối cảnh vi khuẩn ngày càng đa dạng.

Quan trọng hơn, người dân cần tiêm đúng lịch, đủ liều và càng sớm càng tốt, không nên chờ đến khi có dịch mới tiêm vì cơ thể cần thời gian để tạo miễn dịch.

Xuất phát từ việc phòng bệnh não mô cầu nên gần đây người dân chủ động tiêm phòng ngày một tăng cao

Khuyến cáo phòng bệnh cho người dân

Bên cạnh tiêm vắc xin, để giảm nguy cơ mắc bệnh não mô cầu, người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:

• Chủ động tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch theo tư vấn của bác sĩ
• Hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng nghi ngờ
• Đeo khẩu trang tại nơi đông người, đặc biệt trong môi trường tập thể
• Không dùng chung vật dụng cá nhân như cốc, chai nước, bàn chải đánh rang
• Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên
• Duy trì lối sống lành mạnh: ngủ đủ giấc, ăn uống đầy đủ, hạn chế rượu bia, thuốc lá
• Khi có các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, cứng cổ, buồn nôn… cần đến cơ sở y tế ngay

Chủ động phòng bệnh – bảo vệ bản thân và cộng đồng

Chỉ trong hai tuần gần đây, Hệ thống Tiêm chủng VNVC ghi nhận lượng người đến tiêm vắc xin não mô cầu tăng tới 400% trên toàn quốc. Đại diện VNVC cho biết đơn vị vẫn đảm bảo nguồn cung vắc xin chính hãng, ổn định, đồng thời triển khai nhiều chương trình ưu đãi nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân

Sự gia tăng đột biến nhu cầu tiêm vắc xin não mô cầu cho thấy người dân đã nâng cao ý thức phòng bệnh. Tuy nhiên, trong bối cảnh mầm bệnh vẫn âm thầm lưu hành, mỗi cá nhân cần chủ động bảo vệ mình bằng tiêm chủng đầy đủ.

Tiêm vắc xin không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng, mà còn góp phần ngăn chặn sự lây lan trong cộng đồng – đặc biệt tại các môi trường tập thể như trường học, ký túc xá, nơi làm việc.

Chủ động tiêm phòng hôm nay chính là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa những rủi ro khó lường từ bệnh não mô cầu trong tương lai.

Người dân đưa con tiêm vắc xin não mô cầu tại VNVC Trường Chinh, Hà Nội.