Du lịch nâng tầm giá trị làng nghề, hướng tới mô hình phát triển bền vững

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Việt Nam là đất nước nông nghiệp với nhiều làng nghề, làng nghề truyền thống. Các làng nghề truyền thống không chỉ là không gian sản xuất hàng hoá mà còn là nơi lưu giữ đậm nét các dấu ấn văn hoá, lịch sử, tri thức bản địa, nếp sống cộng đồng... có khả năng mang giá trị nhận diện sâu sắc cho văn hóa Việt Nam. Du lịch làng nghề trở thành một sản phẩm du lịch văn hoá có tính đặc thù riêng có của Việt Nam. Nhiều làng nghề đã trở thành điểm đến du lịch cung cấp đa dạng các giá trị trải nghiệm cho du khách trong và ngoài nước. Phát triển du lịch tại nhiều làng nghề đã góp phần đem lại việc làm, thu nhập cho người dân, đóng góp phát triển kinh tế địa phương đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống của làng nghề hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Khách du lịch tham quan bè cá Bảy Bon tại du lịch Cồn Sơn - thành phố Cần Thơ.

Tại hội thảo, các đại biểu đã được nghe các đơn vị chức năng trình bày các giải pháp nâng cao chất lượng và đổi mới sáng tạo trong phát triển sản phẩm du lịch làng nghề Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số; định hướng phát triển sản phẩm OCOP từ các làng nghề gắn với phát triển du lịch. Trong đó, các đại biểu đã dành nhiều thời gian để đánh giá thực trạng phát triển du lịch làng nghề của Việt Nam; phân tích những xu hướng chủ đạo trong phát triển du lịch làng nghề hiện nay, nhận diện cơ hội và thách thức của Việt Nam trong quá trình hội nhập.

Việt Nam có hệ thống điểm du lịch làng nghề đa dạng trên cơ sở khai thác nhiều loại hình làng nghề: Với lợi thế là đất nước nông nghiệp, Việt Nam có nhiều làng nghề, làng nghề truyền thống, theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay cả nước có 5.400 làng nghề và làng có nghề, trong đó có 263 nghề truyền thống, 1.975 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận. Du lịch đã góp phần đưa hệ thống các làng nghề trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách.

Buôn bán hàng nông sản nhộn nhịp trên chợ nổi Cái Răng, thành phố Cần Thơ.

Nhiều nhóm làng nghề thủ công với đặc trưng riêng có đã cung cấp nhiều hoạt động, loại hình cho hoạt động du lịch như nhóm thủ công, mỹ nghệ; nhóm dệt may, thêu, thủ công; ẩm thực, sản xuất nông nghiệp kết hợp với du lịch sinh thái. Nhiều công ty lữ hành đã lựa chọn nhiều làng nghề đã trở thành điểm du lịch không thể thiếu trong việc xây dựng các chương trình du lịch, thiết kế các sản phẩm du lịch phục vụ khách trong nước và quốc tế.

Song, theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá đã tác động mạnh mẽ đến khu vực nông thôn nói chung và các làng nghề nói riêng, nhiều làng nghề đang đối mặt với nguy cơ mai một kỹ năng nghề, ô nhiễm môi trường và thiếu định hướng phát triển du lịch chuyên nghiệp. Xu hướng tiêu dùng du lịch đã có nhiều thay đổi: dịch chuyển mạnh mẽ từ “tham quan – mua sắm” sang “đa dạng trải nghiệm - sáng tạo - hướng tới các giá trị bản địa”. Du khách không chỉ mong muốn tìm hiểu mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo; các xu hướng tiêu dùng “xanh”; ứng dụng công nghệ số trong tiêu dùng du lịch… Đây chính là cơ hội nhưng cũng là thách thức để du lịch làng nghề Việt Nam chuyển mình từ mô hình truyền thống sang du lịch sáng tạo, du lịch xanh, bắt nhịp với các xu hướng toàn cầu như phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn và du lịch Net Zero.

Khách du lịch thích trải nghiệm để vịt rỉa chân ở Cồn Sơn - TP. Cần Thơ.

Du lịch Việt Nam đã có sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ với thị trường khách có quy mô khoảng hơn 100 triệu lượt khách nội địa và trên 20 triệu lượt khách quốc tế. Trong đó, khách quốc tế đã đạt tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025, tính đến hết tháng 11-2025, du lịch Việt Nam đã đón 19,2 triệu lượt khách quốc tế, cao nhất từ trước đến nay. Quy mô thị trường ngày càng lớn với nhu cầu đa dạng, đòi hỏi những sản phẩm, dịch vụ có chất lượng và tính chuyên biệt hóa cao. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới, sáng tạo sản phẩm du lịch làng nghề, thay đổi cách thức tiếp cận thị trường du lịch, thích ứng với chuyển đổi số, nâng cao chất lượng trải nghiệm du lịch nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hoá, phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Chiến lược Phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 đã đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, du lịch thật sự là ngành kinh tế mũi nhọn và phát triển bền vững, đưa Việt Nam thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới, đáp ứng đầy đủ yêu cầu và mục tiêu phát triển bền vững.