Gian nan bài toán xử lý rác thải

Cùng với sự gia tăng dân số mạnh mẽ và sự hình thành, phát triển vượt bậc của các ngành nghề sản xuất trong thời gian qua, một mặt thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, mặt khác đã làm gia tăng nhu cầu tiêu dùng hàng hóa, nguyên vật liệu, năng lượng và cũng làm gia tăng nhanh chóng lượng chất thải rắn phát sinh.

Chất thải rắn tăng nhanh chóng về số lượng, chất thải nguy hại ngày càng phức tạp, trong khi khâu xử lý và quản lý thì dậm chân tại chỗ đã tạo điều kiện để một khối lượng không nhỏ chất thải nguy hại vượt ra ngoài vòng kiểm soát để gây họa cho môi trường, sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế, xã hội.

Thực trạng về sự ô nhiễm rác thải sinh hoạt

Theo báo cáo Môi trường quốc gia năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, mỗi năm tại khu vực nông thôn phát sinh hơn 76 triệu tấn rơm rạ và khoảng 47 triệu tấn chất thải chăn nuôi (chưa kể một khối lượng lớn chất thải sản xuất từ các làng nghề). Chỉ có khoảng 40-50% lượng chất thải chăn nuôi được xử lý, số còn lại thải trực tiếp ra ao, hồ, kênh, rạch.

Bên canh đó, sự phát triển mạnh mẽ của các làng nghề đã thải ra lượng chất thải lớn, đặc biệt các làng nghề ở khu vực miền Bắc và các làng nghề chuyên thu gom phế liệu bán cho các nhà máy chế biến sản xuất. Trong đó, các làng nghề tái chế kim loại, đúc đồng có lượng gồm bavia, bụi kim loại, phôi, gỉ sắt lên tới 1 - 7 tấn/ngày, số lượng xả thải ngày càng nhiều ra môi trường khiến cho môi trường sống của con người ngày càng bị đe dọa nghiêm trọng.

Qua khảo sát thực tế tại tất cả tỉnh thành trong cả nước cho thấy, ở nhiều tỉnh khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, chất thải công nghiệp và chất thải sinh hoạt vẫn còn chôn lấp chung, có tình trạng vất rác bừa bãi không tập trung đúng nơi quy định, không hợp vệ sinh. Ở khu vực Tây Nguyên, các bãi chôn lấp lộ thiên thường được bố trí tại các thung lũng, có nơi gần đầu nguồn nước gây ô nhiễm môi trường khu vực hạ nguồn. Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều bãi chôn lấp không có bờ bao, khi mùa lũ về, bãi chôn lấp bị ngập nước gây ô nhiễm môi trường. Nhiều bãi chôn lấp có cấu tạo hở, vào mùa khô, chất thải được đem đốt...

Có thể thấy, thực trạng xử lý chất thải nguy hại phổ biến hiện nay vẫn còn rất lạc hậu, mang tính tự phát, khâu quản lý lỏng lẻo và còn nhiều lỗ hổng. Trong khi những cơ sở xử lý rác đủ tiêu chuẩn, công nghệ cao vẫn còn rất hạn chế.

Tác hại của rác thải đối với cuộc sống của con người

Tác hại của vứt rác bừa bãi không chỉ làm ô nhiễm môi trường nước, môi trường không khí không còn được trong lành và trong sạch như trước đây. Nguồn khói bụi, rác thải ngày càng làm cho môi trường ô nhiễm nặng nề.

Rác thải không dùng được nữa mà thải bừa bãi ra môi trường xung quanh làm cho môi trường ngày càng mất vệ sinh và mấy mỹ quan nơi mình đang sinh sống.

Rác thải không được thu gom, tồn đọng trong không khí, lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe con người sống xung quanh. Những người tiếp xúc thường xuyên với rác như làm những công việc thu nhặt các phế liệu từ bãi rác dễ mắc các bệnh như viêm phổi, sốt rét, các bệnh về mắt, tai, mũi, họng, ngoài da hay phụ khoa.

Rác thải sinh hoạt ảnh hưởng rất lớn đến cả nguồn nước và nước ngầm. Rất dễ dàng làm cho môi trường nước tiếp nhận bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, các chuyên gia môi trường cho rằng, cần khuyến khích các hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ môi trường nói chung, xử lý chất thải nói riêng như ưu đãi từ thuê đất đến các loại thuế, phí, tín dụng cho các dự án xử lý chất thải. Nhằm huy động nhiều nguồn lực mạnh hơn cho lĩnh vực này, Bộ Tài chính đang đề xuất, thúc đẩy hợp tác “công - tư”, hút nguồn vốn từ các tổ chức, cá nhân cho công tác quản lý chất thải nguy hại. Những chủ trương trên rất cần được tiến hành nhanh chóng, đồng bộ, sớm ngày nào hay ngày đó để giảm thiểu mối nguy hại, ô nhiễm cho cộng đồng.

Đức Duy