Nghề đan lục bình - Hướng sinh kế cho phụ nữ nông thôn ở Cần Thơ

Ban ngày bận bịu với cửa hàng tạp hóa, đến tối chị Lê Thị Lệ Hoa, ở ấp Thới Hiệp, xã Cờ Đỏ, thành phố Cần Thơ vẫn tranh thủ thời gian học và làm nghề đan lục bình. Với chị Hoa, công việc mới không chỉ giúp tận dụng những giờ nhàn rỗi mà còn mở ra cơ hội tăng thêm thu nhập, cải thiện cuộc sống gia đình.

Trước đây, sau một ngày buôn bán, buổi tối chị Hoa thường rảnh rỗi. Từ khi biết thông tin xã Cờ Đỏ tổ chức hướng dẫn nghề đan lục bình, chị quyết định tham gia học nghề để có thêm công việc, thu nhập.

Chị Hoa chia sẻ, lúc mới học, các công đoạn đan lục bình còn nhiều bỡ ngỡ với chị. Tuy nhiên, khi đã quen tay, chị dần thành thạo và có thể tự hoàn thiện sản phẩm. Mỗi lần được tổ trưởng đánh giá sản phẩm đạt yêu cầu, có thể chuyển đến đầu mối thu mua, chị lại thêm vui vì công sức của mình được ghi nhận.

“Lúc đầu tôi chưa biết làm, nhưng khi làm được sản phẩm, được chị tổ trưởng nhận xét là đẹp, đạt yêu cầu để đưa đi bán, tôi rất mừng”, chị Hoa chia sẻ.

Theo chị Hoa, nghề đan lục bình phù hợp với phụ nữ nông thôn bởi có thể chủ động sắp xếp thời gian, vừa làm việc nhà, chăm sóc con cái, vừa tranh thủ sản xuất. Với những người chưa có việc làm ổn định, công việc này giúp tận dụng thời gian nhàn rỗi để tạo thêm nguồn thu cho gia đình.

Điều khiến chị Hoa quan tâm là nguồn nguyên liệu lục bình vốn có sẵn tại địa phương. Thay vì để lục bình trôi nổi hoặc bị bỏ đi, người dân có thể thu hoạch, phơi khô và sử dụng làm nguyên liệu sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Qua đó, nguồn nguyên liệu tự nhiên được tận dụng hiệu quả hơn, đồng thời tạo thêm giá trị kinh tế.

Mong muốn của chị Hoa là nghề đan lục bình có nguồn hàng thường xuyên để chị em duy trì công việc, tăng thu nhập. Nếu nghề không còn phù hợp trong tương lai, chị hy vọng địa phương tiếp tục quan tâm, kết nối những công việc khác để phụ nữ nông thôn có thêm cơ hội cải thiện đời sống.

Sinh kế cho phụ nữ nông thôn

Cùng ở ấp Thới Hiệp, chị Hồ Thị Bé Thảo đã gắn bó với nghề đan lục bình khoảng 10 năm. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, chị dần tích lũy kinh nghiệm, nâng cao tay nghề và có thể thực hiện những sản phẩm đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo, trong đó có các mẫu đan hình xương cá, hạt gạo.

Theo chị Bé Thảo, nghề đan lục bình giúp chị có thêm thu nhập để trang trải các khoản chi phí sinh hoạt gia đình. Khi có nhiều việc, thu nhập của chị có thể đạt khoảng từ 200.000 đến 400.000 đồng/ngày, tùy lượng hàng và thời gian làm việc.

Không chỉ tạo nguồn thu cho bản thân, chị Thảo còn hỗ trợ, tạo việc làm cho khoảng 30 phụ nữ trong quá trình gắn bó với nghề. Với chị, việc duy trì nghề cũng đồng nghĩa với việc giúp thêm nhiều chị em có cơ hội làm việc tại nhà, chủ động chăm sóc con cái và góp phần trang trải cuộc sống.

Một trong những người mới tham gia nghề là bà Nguyễn Thị Thúy Liễu. Sau khi nghỉ hưu bà có thêm thời gian dành cho gia đình. Khi Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cờ Đỏ tổ chức lớp dạy nghề đan lục bình, bà đã đăng ký tham gia, vừa học nghề mới, vừa tận dụng thời gian rảnh rỗi.

Bà Liễu cho biết, công đoạn tạo mối nối, đan và hoàn thiện sản phẩm là những khâu đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ. Chỉ cần thao tác chưa chuẩn, các mối đan có thể không đều, ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ của sản phẩm. Bên cạnh đó, khâu thu hoạch, phơi khô và chuẩn bị nguyên liệu cũng ảnh hưởng đến chất lượng thành phẩm.

“Trước đây, lục bình thường bị bỏ đi, nhưng khi biết nghề đan này, chị em có thể tận dụng để làm ra những sản phẩm có giá trị. Khi hoàn thành sản phẩm đẹp, được doanh nghiệp tiếp nhận, chúng tôi rất vui”, bà Liễu chia sẻ.

Bà Liễu chia sẻ: nghề đan lục bình không chỉ giúp phụ nữ có thêm thu nhập mà còn phù hợp với những người cần chủ động thời gian để chăm sóc gia đình. Bà mong muốn địa phương, Hội Liên hiệp Phụ nữ và các cơ sở đào tạo nghề tiếp tục mở thêm lớp hướng dẫn, tạo điều kiện để nhiều chị em được học nghề, đồng thời hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn phù hợp để duy trì sản xuất.

Mở rộng cơ hội việc làm

Từ nhu cầu học nghề và tìm kiếm việc làm của phụ nữ địa phương, Tổ hợp tác đan lục bình ấp Thới Hiệp từng bước hình thành và mở rộng thành viên. Bà Nguyễn Thị Mộng Tuyền, Tổ trưởng Tổ hợp tác cho biết, trước đây, khi còn làm Chi hội Phụ nữ ấp, bà có dịp tìm hiểu, học hỏi nghề đan lục bình. Nhận thấy nhiều phụ nữ, trong đó có chị em đồng bào dân tộc thiểu số, thiếu việc làm và nguồn thu nhập ổn định, bà chủ động liên hệ doanh nghiệp, tìm nguồn hàng gia công để tạo việc làm cho chị em.

Bà Tuyền cho biết, tổ được thành lập khoảng 7 tháng, hiện có 76 thành viên. Các sản phẩm có mẫu mã đa dạng, được thực hiện theo yêu cầu của doanh nghiệp. Tùy từng đơn hàng, chị em được cung cấp khung đan và nguyên liệu để làm tại nhà, sau đó giao lại sản phẩm theo yêu cầu.

“Ở địa phương chưa có nhiều công ty, nhiều chị em không có việc làm. Khi có nghề đan lục bình, các chị em có việc để làm, có thêm thu nhập nên rất vui”, bà Tuyền cho biết.

Công việc được tổ chức theo hình thức gia công tại nhà, tạo điều kiện để phụ nữ lớn tuổi hoặc những người bận chăm sóc con, cháu có thể tham gia tùy theo khả năng và thời gian của mình. Với những thành viên có tay nghề tốt, thu nhập bình quân đạt khoảng 2-4 triệu đồng/tháng. Mức thu nhập thực tế phụ thuộc vào số lượng sản phẩm hoàn thành, độ phức tạp của mẫu hàng và thời gian lao động.

Bà Tuyền cho biết, với một số mẫu sản phẩm đơn giản, người thợ lành nghề có thể hoàn thành khoảng 5 sản phẩm/ngày. Các mẫu hàng có thể thay đổi theo từng đợt đặt hàng, đòi hỏi thành viên thường xuyên học hỏi, nâng cao kỹ năng để đáp ứng yêu cầu về chất lượng. Những sản phẩm được gia công theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, trong đó đa phần được xuất khẩu sang các thị trường.

Phát huy hiệu quả mô hình

Bà Nguyễn Ánh Nguyệt, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cờ Đỏ cho biết, Tổ đan lục bình ấp Thới Hiệp được thành lập vào tháng 4/2026, với 20 thành viên ban đầu, dưới sự vận động, hỗ trợ của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã. Mục tiêu là tạo việc làm tại chỗ, giúp phụ nữ tận dụng thời gian nhàn rỗi, tăng thu nhập và cải thiện đời sống gia đình.

Trong quá trình hoạt động, các thành viên chủ động trao đổi kinh nghiệm, hướng dẫn và truyền nghề cho nhau, từng bước nâng cao kỹ năng đan lát. Trước nhu cầu học nghề và tìm việc làm của phụ nữ trên địa bàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã tiếp tục vận động chị em tham gia, đồng thời phối hợp với UBND xã tổ chức 2 lớp dạy nghề đan lục bình với 56 học viên.

Bà Nguyễn Ánh Nguyệt cho biết, tổ hợp tác đã từng bước kết nối với đầu mối cung ứng hàng để tiếp nhận khung đan, phân phối cho các thành viên thực hiện tại nhà. Số lượng khung đan được kết nối và cung ứng dao động từ 1.500-2.500 khung/tháng, tạo điều kiện để chị em tham gia sản xuất tùy theo thời gian và khả năng của từng người. Thu nhập bình quân từ nghề đan lục bình đạt khoảng 2-4 triệu đồng/người/tháng, tùy số lượng sản phẩm hoàn thành và thời gian tham gia lao động.

Bên cạnh việc kết nối việc làm, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã quan tâm nắm bắt nhu cầu vay vốn, hỗ trợ hội viên tiếp cận nguồn vốn phù hợp để phát triển kinh tế gia đình. Mức vay có thể từ 50-100 triệu đồng tùy trường hợp và điều kiện thực tế, theo các chương trình, nguồn vốn được tiếp cận.

Bà Nguyệt cũng chia sẻ, thời gian tới, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã sẽ tiếp tục phối hợp và vận động phụ nữ có nhu cầu học nghề tham gia tổ; kết nối các đầu mối cung ứng để duy trì nguồn hàng; khuyến khích thành viên chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao tay nghề và bảo đảm chất lượng sản phẩm. Việc hỗ trợ vốn cũng cần gắn với nhu cầu thực tế và khả năng tổ chức sản xuất của từng hộ, nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực.

Ông Lư Thanh Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã Cờ Đỏ cho rằng, những nghề thủ công như đan lục bình có ý nghĩa thiết thực đối với phụ nữ nông thôn, bởi có thể tận dụng thời gian nhàn rỗi, phù hợp với điều kiện gia đình và tạo thêm nguồn thu nhập. Tuy nhiên, để nghề phát triển ổn định, cần quan tâm không chỉ đến việc tạo việc làm mà còn đến thu nhập thực tế của người lao động, khả năng duy trì sản xuất và đầu ra sản phẩm.

Phó Chủ tịch UBND xã Cờ Đỏ khẳng định, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ và các ngành liên quan nắm bắt nhu cầu của chị em, xác định những khó khăn về nguồn nguyên liệu, tay nghề, thời gian lao động và tiêu thụ sản phẩm. Trên cơ sở đó, xã sẽ nghiên cứu, phối hợp triển khai giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời kết nối người làm nghề với cơ sở sản xuất, đơn vị thu mua và các chương trình hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm, nguồn vốn theo quy định.

Với đôi tay khéo léo, các chị em phụ nữ ấp Thới Hiệp, xã Cờ Đỏ đang biến những cây lục bình thành các sản phẩm thủ công có giá trị kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập và đưa sản phẩm đến với người tiêu dùng trong nước, quốc tế. Với các chị em ở Tổ hợp tác đan lục bình ấp Thới Hiệp, nghề đan lục bình không chỉ tạo thêm việc làm, cải thiện đời sống mà còn phát huy sự khéo léo, cần cù của phụ nữ nông thôn, từng bước hình thành, phát triển làng nghề thủ công.