Hoàn thiện hệ thống cấp thoát nước, nâng cao chất lượng đô thị Sơn La

Hiện nay, mạng lưới cấp nước sinh hoạt trên địa bàn tỉnh được vận hành bởi 3 doanh nghiệp, phục vụ hơn 69.200 hộ khách hàng, tăng hơn 1.000 hộ so với năm 2024. Tổng sản lượng nước thương phẩm năm 2025 đạt khoảng 11,9 triệu m³ (tăng 7% so với cùng kỳ); tỷ lệ dân số đô thị được cung cấp nước sạch tập trung đạt trên 94%.

Hồ Thủy lợi Chiềng Dong dự trữ, điều tiết nguồn nước và phục vụ tưới tiêu, sinh hoạt trên địa bàn. Nguồn:baosonla.vn

Nhà máy nước bản Mòng, phường Chiềng Cơi là một trong những dự án cấp nước quy mô lớn của tỉnh. Nhà máy đã hoàn thành và đưa vào khai thác từ tháng 7/2025, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt của người dân khu vực trung tâm. Theo ông Đào Thanh Thảo, Quản đốc Nhà máy, dự án đã hoàn thành giai đoạn 1 với công suất 10.000 m³/ngày đêm, cung cấp nước sạch ổn định cho khoảng 35.000–45.000 hộ dân. Nguồn nước được lấy từ hồ bản Mòng, xử lý bằng công nghệ hiện đại, vận hành tự động, tuần hoàn khép kín, các chỉ số chất lượng được giám sát trực tuyến liên tục.

Công ty cổ phần cấp nước Sơn La kiểm tra hệ thống cung cấp nước. Nguồn: baosonla.vn

Hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ dân số đô thị được sử dụng nước sạch lên trên 96% vào năm 2030, Sở Xây dựng đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 232/KH-UBND (ngày 02/12/2025) về phát triển hệ thống cấp nước đô thị giai đoạn 2026–2030. Theo đó, tỉnh dự kiến triển khai 100 công trình cấp nước tập trung với tổng kinh phí hơn 3.031 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước và nguồn xã hội hóa. Ngay trong năm 2026, ưu tiên đầu tư hoàn thiện mạng lưới cấp nước tại các phường và khu vực trung tâm, trong đó có xã Vân Hồ.Cùng với cấp nước, hệ thống thoát nước đô thị cũng được quan tâm đầu tư. Toàn tỉnh hiện có hơn 280 km cống rãnh và 12 hồ điều hòa với tổng diện tích khoảng 25,4 ha, cơ bản đáp ứng yêu cầu điều tiết nước và bảo vệ môi trường. Từ năm 2021 đến nay, khoảng 37 tỷ đồng đã được bố trí cho công tác duy tu, nạo vét hệ thống, góp phần khắc phục tình trạng ngập úng tại nhiều tuyến đường.

Đáng chú ý, tỉnh đã hoàn thành và đưa vào vận hành 2 hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tập trung với tổng công suất 11.300 m³/ngày đêm. Trong đó, Nhà máy xử lý nước thải thành phố Sơn La có công suất 6.800 m³/ngày đêm, phục vụ khoảng 8.900 hộ dân tại các phường Tô Hiệu, Chiềng Cơi và Chiềng An. Hệ thống gồm 7 trạm bơm lớn và mạng lưới thu gom dài hơn 75 km, sử dụng công nghệ sinh học hiện đại, bảo đảm nước sau xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường.

Hoá nghiệm độ đục, trong của nước. Nguồn: baosonla.vn

Người dân đánh giá cao hiệu quả của hệ thống này. Ông Trần Văn Bình (tổ 7, phường Tô Hiệu) cho biết, từ khi nước thải được thu gom và xử lý tập trung, môi trường sống sạch sẽ hơn, không còn tình trạng ứ đọng gây ô nhiễm như trước.

Tại khu vực Mộc Châu, hệ thống xử lý nước thải đô thị có công suất 4.500 m³/ngày đêm, gồm hai trạm xử lý tại phường Mộc Sơn và phường Mộc Châu. Dự án được đầu tư đồng bộ với 7 trạm bơm, hơn 1.100 hố ga và mạng lưới thu gom dài trên 69 km, đã đấu nối cho hơn 2.600 hộ dân, góp phần cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng đô thị.

Nhờ các dự án này, tỷ lệ nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đã tăng từ 0% năm 2020 lên 30,97% vào năm 2025. Đây là bước tiến quan trọng trong bảo vệ môi trường, cải thiện điều kiện sống, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tiêu thoát nước và mỹ quan đô thị.

Công ty CP Kỹ thuật SEEN quản lý, vận hành Nhà máy xử lý nước thải thành phố Sơn La. Nguồn: baosonla.vn

Theo ông Nguyễn Đức Luyến, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, tỉnh tiếp tục triển khai Kế hoạch số 247/KH-UBND về đầu tư, nâng cấp hệ thống hồ điều hòa đến năm 2030 với tổng kinh phí 1.134 tỷ đồng. Hiện đã có 25/31 hồ được cập nhật vào quy hoạch, đồng thời đang triển khai một số dự án theo hình thức xã hội hóa tại Vân Hồ và Thảo Nguyên.

Kiểm tra hệ thống bể khí tại Nhà máy xử lý nước thải thành phố Sơn La. Nguồn: baosonla.vn

Bên cạnh đó, tỉnh đang thực hiện 26 công trình thoát nước đô thị với tổng vốn đầu tư khoảng 1.280 tỷ đồng theo Quyết định số 2927/QĐ-UBND. Các dự án đều được tích hợp vào quy hoạch phát triển hạ tầng, đồng thời Sở Xây dựng cũng ban hành các mẫu thiết kế hệ thống xử lý nước thải phi tập trung, phù hợp với từng quy mô, áp dụng tại khu tái định cư và cơ sở sản xuất.Đáng chú ý, hệ thống quản lý thoát nước đô thị trực tuyến đã được đưa vào vận hành từ cuối năm 2024, với 567/907 dữ liệu được số hóa, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và hỗ trợ ra quyết định trong đầu tư hạ tầng.

Việc phát triển đồng bộ hạ tầng cấp, thoát nước đô thị không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe cộng đồng mà còn tạo nền tảng quan trọng để thu hút đầu tư, phát triển du lịch và kinh tế đô thị. Từ đó, Sơn La tiếp tục huy động đa dạng nguồn lực, từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật theo hướng hiện đại, bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị.