Mở rộng tầm soát phát hiện sớm ung thư vú

Hàng triệu ca ung thư vú mắc mới mỗi năm trên thế giới

Theo các chuyên gia tại hội thảo về phòng chống ung thư vú và cổ tử cung diễn ra ngày 6/8 vừa qua, ung thư thường gặp nhất và gây tử vong nhiều nhất ở nữ trên toàn cầu là ung thư vú. Điển hình, năm 2024, thế giới ghi nhận hơn 2,4 triệu ca ung thư vú mắc mới, chiếm 24,3% tổng số ca ung thư ở nữ giới.

Tại Việt Nam, căn bệnh này cũng đứng đầu về số ca mắc mới và tử vong do ung thư ở nữ giới. Năm 2024, nước ta có khoảng 25.700 phụ nữ được chẩn đoán mắc ung thư vú và hơn 10.600 ca tử vong. Đáng lo ngại, tần suất mắc và tử vong do ung thư vú đã tăng liên tục trong 15 năm qua và được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong nhiều thập kỷ tới.

TS.BS Trần Đặng Ngọc Linh, Trưởng khoa Xạ trị phụ khoa, Bệnh viện Ung Bướu TPHCM, Trưởng Bộ môn Ung bướu, Đại học Y Dược TPHCM chỉ ra các nguyên nhân số ca ung thư trong nước ở nữ giới gia tăng là do dân số tăng, do gia tăng phơi nhiễm kích thích nội tiết (kinh đầu sớm, con đầu muộn, sinh ít con, mãn kinh trễ, ít cho con bú, dùng nội tiết sau mãn kinh), do gia tăng thừa cân, béo phì, ít hoạt động thể lực và do đô thị hóa, thay đổi lối sống cũng như do công tác phát hiện bệnh và ghi nhận ung thư tốt hơn trước đây.

Năm 2024, nước ta có khoảng 25.700 phụ nữ được chẩn đoán mắc ung thư vú và hơn 10.600 ca tử vong.

Phân nhóm phụ nữ có nguy cơ mắc ung thư vú

Vị chuyên gia này cũng chỉ ra các nhóm phụ nữ có nguy cơ trung bình và nguy cơ cao mắc ung thư vú. Cụ thể, nhóm có nguy cơ trung bình là tất cả phụ nữ từ 40-45 tuổi trở lên và không thuộc nhóm nguy cơ cao.

Nhóm có nguy cơ cao gồm tất cả phụ nữ đã xác định hay có rất nhiều nguy cơ mang đột biến gen BRCA, có các hội chứng di truyền nguy cơ cao khác (như hội chứng Cowden, Li Fraumeni, Peutz-Jeghers, giãn mao mạch =ataxia-telangiectasia); người đã được xạ trị vào ngực; bệnh nhân được tính nguy cơ theo mô hình có nguy cơ cao hơn 20-25% (Gail, Tyrer-Cuzick, Claus, BRCAPRO model). Mô vú đặc trên nhũ ảnh cũng được tầm soát theo hướng dẫn nguy cơ cao.

Theo hướng dẫn của bộ Y tế, nhóm phụ nữ có nguy cơ trung bình trong độ tuổi từ 25-39 cần tự khám vú hàng tháng và khám lâm sàng 1-3 năm/lần; phụ nữ tuổi từ 40-70 khàm sàng lọc 1 năm/lần gồm khám lâm sàng, chụp X-quang tuyến vũ, kết hợp siêu âm với phụ nữ có mô vú đặc. Phụ nữ trên 70 tuổi dừng sàng lọc khi tuổi thọ kỳ vọng dưới 10 năm hoặc phụ nữ mắc các vấn đề về sức khỏe không thể thực hiện được các biện pháp điều trị ung thư vú.

Đối với nhóm phụ nữ có nguy cơ cao, Bộ Y tế hướng dẫn bắt đầu khám sàng lọc từ 25 tuổi với lịch sàng lọc 1 năm/lần, khám lâm sàng, chụp X-quang vú, có thể chụp cộng hưởng từ vú.

TS Nguyễn Hoàng Thùy Linh, Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ bệnh nhân ung thư tử vong vẫn còn cao, đó là hơn 60% số người bệnh được phát hiện ở giai đoạn III hoặc IV. Tỷ lệ sống sau 5 năm của bệnh nhân ung thư vú tại Việt Nam hiện chỉ đạt khoảng 74%, thấp hơn so với nhiều quốc gia phát triển.

Ung thư vú tiếp tục được nhận định là gánh nặng lớn và gia tăng ở nước ta. Ác chuyên gia cho rằng, để giảm nhẹ gánh nặng ung thư vú, giảm tần suất và tử suất ung thư vú, việc sàng lọc và phát hiện sớm đóng vai trò cốt lõi. Trong đó, hướng dẫn quốc gia về sàng lọc chẩn đoán sớm ung thư vú là điều kiện tiên quyết để xây dựng chương trình tầm soát có tổ chức. Xây dựng và duy trì thành công chương trình này sẽ giúp giảm hiệu quả gánh nặng ung thư vú tại Việt Nam.

Theo kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú, ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035 do Bộ Y tế ban hành, ngành Y tế đặt mục tiêu giảm trung bình 2,5% tỷ lệ tử vong do ung thư vú mỗi năm; giảm tỷ lệ mắc mới ung thư cổ tử cung xuống dưới 4/100.000 phụ nữ, tỷ lệ tử vong xuống dưới 1/100.000 phụ nữ, hướng tới loại trừ căn bệnh này.

Từ năm 2026, 90% trẻ em gái từ 9-15 tuổi được tiêm đủ liều vaccine HPV trong Chương trình tiêm chủng mở rộng (theo lộ trình); 70% phụ nữ từ 40-70 tuổi được khám, sàng lọc ung thư vú định kỳ và 70% phụ nữ từ 30-49 tuổi được xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung bằng các phương pháp có hiệu năng cao. 100% tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hành động riêng, từng bước đưa dịch vụ sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả.