Sớm tháo gỡ tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng tại Thanh Hóa

Tình cảnh khan hiếm vật liệu xây dựng đang diễn ra trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Nhiều mỏ “bỏ không”

Tính đến tháng 8/2025, toàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 349 mỏ khoáng sản được cấp phép còn hiệu lực, trong đó có 332 mỏ đất, đá, cát làm vật liệu xây dựng thông thường do UBND tỉnh cấp. Tuy nhiên, công suất khai thác hiện tại chỉ mới đáp ứng một phần nhỏ so với nhu cầu: đá đạt 73,2%, đất 16,7% và cát chỉ 1,84%. Sự thiếu hụt nghiêm trọng này đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng vật liệu phục vụ thi công cơ sở hạ tầng, gây chậm tiến độ và đội chi phí các dự án đầu tư công lẫn tư nhân.

Cụ thể, có 214 mỏ đá với trữ lượng 187 triệu m3, công suất khai thác khoảng 12 triệu m3/năm, trữ lượng còn lại khoảng 153 triệu m3, trong đó có 184 mỏ đá vôi, 27 mỏ đá bazan, spilit, 1 mỏ đá ryolit. Hiện nay, có 12 mỏ chưa khai thác do chưa được thuê đất, 15 mỏ dừng khai thác (do vi phạm UBND tỉnh yêu cầu dừng hoặc chủ động dừng vì hết trữ lượng), 187 mỏ đang hoạt động.

Đối với các mỏ đất có 52 mỏ đất được cấp theo quy hoạch với tổng trữ lượng khai thác 58,62 triệu m3, công suất 5,87 triệu m3/năm, trữ lượng còn lại khoảng 43 triệu m3. Tính đến nay có 10 mỏ đang hoạt động (trong đó 1 mỏ phục vụ dự án đường ven biển, 01 mỏ phục vụ đắp đê) với trữ lượng còn lại khoảng 8,3 triệu m3. Qua rà soát có 2 mỏ được cấp thông qua đấu giá có thể cho nâng công suất ngay. 12 mỏ liên quan đến đối tượng bị khởi tố với trữ lượng còn lại khoảng 20,1 triệu m3.

Trong đó, có 20 mỏ cơ bản hết trữ lượng, hết công suất hoặc bị dừng khai thác do vi phạm. 7 mỏ chưa thuê đất hoặc chưa có đường vận chuyển với trữ lượng 8,9 triệu m3. 03 mỏ mục đích chính là khai thác làm phụ gia xi măng.

Riêng mỏ cát, có 29 mỏ với tổng trữ lượng được khai thác là 10,4 triệu m3, tổng công suất cấp phép là 0,833 triệu m3/năm. Đến nay có 3 mỏ đang hoạt động (mỏ 50 và mỏ 50 mở rộng tại xã Yên Trường và mỏ 62 xã Thiệu Quang). Trữ lượng cộng lại khoảng 1,2 triệu m3. Tổng công suất là 95.000 m3/năm. Có thể xem xét nâng công suất tại mỏ cát 50 mở rộng là mỏ trúng đấu giá mới đi vào hoạt động. 19 mỏ liên quan đến các đối tượng đang bị Bộ Công an, Công an tỉnh điều tra. 4 mỏ cơ bản đã hết trữ lượng, 3 mỏ chưa hoạt động do chưa thuê đất.

Những con số trên, đa phần đã phản ánh thực trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng cho các công trình, dự án trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa, nhu cầu xây dựng của nhân dân. Nếu mở rộng tính nghiêm trọng của vấn đề, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ của các công trình mà còn tác động sâu rộng đến nền kinh tế, môi trường và đời sống xã hội. Việc thiếu vật liệu xây dựng không còn là vấn đề riêng lẻ mà đã trở thành một bài toán cấp thiết đòi hỏi sự quan tâm từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Toàn tỉnh Thanh Hóa hiện còn 03 mỏ cát đang hoạt động với tổng trữ lượng cộng lại khoảng 1,2 triệu m3. tổng công suất là 95.000 m3/năm.

Bắt tay “tháo gỡ”

Trước nghịch cảnh đang diễn ra tại tỉnh Thanh Hóa, việc tìm ra các giải pháp để giải quyết tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng là hết sức cấp thiết. Để giải bài toán trên, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành kế hoạch khắc phục những tồn tại trong quản lý, cấp phép hoạt động khoáng sản, nhằm tháo gỡ tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng thông thường như đất, đá, cát đang ảnh hưởng đến tiến độ các công trình và phát triển kinh tế-xã hội.

UBND Thanh Hóa yêu cầu các sở, ngành rà soát các mỏ đủ điều kiện để điều chỉnh nâng công suất, sớm hoàn thiện thủ tục cho các mỏ đã trúng đấu giá nhưng chưa được cấp phép. Các thủ tục hành chính liên quan được ưu tiên xử lý theo cơ chế. Đồng thời, kiểm tra lại trữ lượng, cập nhật quy hoạch, loại bỏ chồng lấn với quy hoạch khác để chuẩn bị cho đấu giá, cấp phép mới.

Công an tỉnh sẽ phối hợp xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm nghĩa vụ thuế, lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp để thao túng thị trường khoáng sản. Các địa phương được giao chủ động hoàn thiện hồ sơ đất đai, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hỗ trợ đưa mỏ vào hoạt động.

Ngoài ra, đối với doanh nghiệp khai thác khoáng sản yêu cầu chủ động kê khai bổ sung sản lượng đã khai thác, khắc phục sai phạm và tuân thủ đầy đủ quy định về khoáng sản, đất đai, môi trường. Việc khảo sát, đánh giá trữ lượng khoáng sản ngoài ranh giới cấp phép cũng sẽ được triển khai trong năm nay, nhằm chuẩn bị cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý và khai thác lâu dài.

Ngay sau đó, tỉnh Thanh Hóa đã phải thành lập Tổ công tác giải quyết khó khăn, vướng mắc trong hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh. Tổ công tác gồm 18 thành viên. Ông Nguyễn Văn Thi, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh làm tổ trưởng. Các ông: Cao Văn Cường, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; Trịnh Văn Giang, Phó Giám đốc Công an tỉnh làm tổ phó. Các tổ viên là đại diện các sở, ngành, đơn vị, địa phương có liên quan.

Tổ công tác có nhiệm vụ giúp UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo, điều hành hoạt động giữa các sở, ngành và UBND cấp xã để giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính có liên quan đến hoạt động khoáng sản như: thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác; chấp thuận chủ trương đầu tư; đánh giá tác động môi trường; cho thuê đất; nâng công suất khai thác; xử lý vi phạm; đăng kiểm phương tiện khai thác, vận chuyển khoáng sản... đối với các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh.

Không dừng lại ở đó, các cuộc họp có tính chất khẩn trương đã được diễn ra nhằm tháo gỡ, giải quyết các khó khăn, vướng mắc còn tồn tại trong việc cấp phép khai thác khoáng sản, tạo nguồn cung ứng để đảm bảo cho các công trình, dự án đang “đói” vật liệu.

Đáng chú ý, sáng ngày 05/8/2025, UBND tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức hội nghị giải quyết khó khăn, vướng mắc trong hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng. Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Văn Thi cho rằng: “Trong thời gian qua các cơ quan liên quan đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho tình hình khan hiếm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh. Song, vẫn chưa được cải thiện, việc quản lý trong hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng còn nhiều hạn chế”.

Tỉnh Thanh Hóa đã khẩn trương, nhanh chóng sử dụng các biện pháp để giải quyết khó khăn, vướng mắc trong hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh

Hội nghị hấn mạnh, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng đề xuất giải pháp cụ thể về tháo gỡ tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng trước mắt và giải pháp lâu dài. Tổ chức đánh giá lại các lòng hồ, điểm mỏ, khu vực đất công ích, tính toán lập phương án giao cho các doanh nghiệp phục vụ các dự án trọng điểm đầu tư công của Nhà nước. Việc đấu giá mỏ và đo đạc trữ lượng cần được đẩy nhanh, đồng thời lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, trách nhiệm, minh bạch.

Đồng thời, các xã, phường phải phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng, cho thuê đất và hướng dẫn thủ tục cho doanh nghiệp. Đồng chí cũng đề nghị Sở Tài chính nghiên cứu cơ chế phân chia nguồn thu hợp lý để các xã, phường tăng cường quản lý và tái đầu tư hạ tầng.