Tạo đà để nông nghiệp xứ Thanh “bứt phá” tăng trưởng trong giai đoạn mới

Không thể phủ nhận, tỉnh Thanh Hoá có nhiều lợi thế nổi bật để phát triển nông nghiệp. Là địa phương sở hữu địa hình đa dạng từ đồng bằng, trung du đến miền núi, khí hậu phong phú, hệ thống sông ngòi dày đặc và lực lượng lao động nông thôn dồi dào. Giai đoạn 2021 - 2025, nông nghiệp Thanh Hoá đã đạt được nhiều kết quả tích cực như chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển vùng chuyên canh, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Ngành nông nghiệp Thanh Hóa bước vào giai đoạn bứt phá khi đạt được những con số khả quan về tốc độ tăng trưởng

Những con số “đòn bẩy” tăng trưởng

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã triển khai các chương trình trọng điểm của Trung ương với tổng vốn trên 5.000 tỷ đồng. Cùng với đó, ngân sách tỉnh Thanh Hóa phân bổ hơn 1.480 tỷ đồng để thực thi các nghị quyết về khuyến khích, hỗ trợ phát triển nông nghiệp, tập trung vào tích tụ, tập trung đất đai, ứng dụng công nghệ cao và phát triển chuỗi sản xuất hàng hóa.

Nhờ sử dụng nguồn vốn hợp lý, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông – lâm - thủy sản tăng bình quân đạt 3,81%/năm, vượt mục tiêu đề ra 0,81%. Sản lượng lương thực hàng năm ổn định 1,57 triệu tấn, vượt mục tiêu 0,7 triệu tấn. Diện tích đất nông nghiệp được tích tụ, tập trung để sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao 05 năm 2021 - 2025 tăng thêm 33,8 nghìn ha, vượt mục tiêu 5,6%. Tỷ lệ che phủ rừng ước năm 2025 đạt 54%, đạt mục tiêu đề ra. Tỷ lệ hộ gia đình nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh ước đến hết năm 2025 đạt 98,5%; đạt mục tiêu đề ra. Các chỉ tiêu về xây dựng nông thôn mới đều đạt và vượt kế hoạch.

Một điểm nhấn ở giai đoạn 2021 – 2025, có hơn 10.600 ha đất lúa kém hiệu quả đã được chuyển đổi sang cây trồng khác hoặc kết hợp nuôi trồng thủy sản, mang lại giá trị vượt trội. Trên 33.800 ha đất nông nghiệp đã được tích tụ, tập trung để phục vụ sản xuất quy mô lớn, vượt xa kế hoạch đề ra. Đến năm 2025, giá trị sản xuất trồng trọt trên 1 ha đạt khoảng 127 triệu đồng, tăng hơn 34% so với năm 2020. Quy mô giá trị sản xuất toàn ngành trồng trọt cũng tăng từ hơn 16.183 tỷ đồng năm 2020 lên gần 18.000 tỷ đồng vào năm 2025.

Năm 2025 đánh dấu bước đà mạnh mẽ, sản lượng khai thác gỗ ước đạt 1,1 triệu m3, tăng gần 400 nghìn m3 so với năm 2020; sản lượng nguyên liệu giấy ngoài gỗ đạt 84 nghìn tấn, tăng 4 nghìn tấn; khai thác tre luồng đạt 63,6 triệu cây, tăng 3,6 triệu cây. Tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh giữ vững ở mức 54%.

Nhiều vùng sản xuất tập trung có lợi thế được hình thành và phát triển như: vùng lúa năng suất, chất lượng, hiệu quả cao 75.000ha; vùng mía 15.000ha; vùng cây ăn quả tập trung 12.000ha; vùng sắn 13.500ha; vùng hoa, cây cảnh 350ha.

Để đạt được những con số khả quan trên, nông nghiệp Thanh Hóa giai đoạn 2021 - 2025 đã có sự thay đổi căn bản trong tư duy: Từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế nông nghiệp. Nếu như trước đây, sản xuất chủ yếu để “đủ ăn, đủ dùng”, thì nay, các mô hình đã gắn chặt với thị trường, hướng đến giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững.

Gốc dễ của sự tăng trưởng trong 5 năm, phải kế đến những chính sách tiêu biểu, quyết liệt từ khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai nhằm hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn, công nghệ cao. Hỗ trợ sản xuất rau an toàn tập trung, chuyên canh; hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP; hỗ trợ xây dựng nông thôn mới đã góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thương hiệu và tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị sản xuất - tiêu thụ.

Bên cạnh đó, nông nghiệp Thanh Hóa bước vào giai đoạn gặt hái “quả ngọt” từ hành trình thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Thành công này không chỉ đến từ nguồn lực ngân sách mà còn từ cách vận dụng linh hoạt, đồng bộ các cơ chế, chính sách gắn với khơi dậy vai trò chủ thể của người dân. Thể hiện rõ nét cơ chế “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”.

Bên cạnh kết quả đạt được, nông nghiệp xứ Thanh vẫn còn đối mặt với nhiều hạn chế như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất chưa cao, ứng dụng khoa học công nghệ chưa tối ưu. Do đó, việc hoàn thiện chính sách là yếu tố then chốt để thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển toàn diện, bền vững.

Gặt hái “quả ngọt” từ hành trình thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, tạo “đòn bẩy” để nông nghiệp Thanh Hóa phát triển trong giai đoạn mới

Hoàn thiện chính sách để bứt phá

Hiện nay, tình trạng manh mún đất đai khiến việc cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ cao gặp nhiều khó khăn. Đặt ra vấn đề cấp thiết cần có cơ chế khuyến khích dồn điền đổi thửa, cho thuê hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất linh hoạt hơn, đảm bảo quyền lợi của người nông dân. Khi quy mô sản xuất được mở rộng, các doanh nghiệp và hợp tác xã sẽ dễ dàng đầu tư, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Chính vì vậy, nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định mục tiêu xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh phát triển toàn diện, trong đó nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế. Để cụ thể hóa mục tiêu này, UBND tỉnh Thanh Hóa đang nghiên cứu, tham mưu xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp và môi trường giai đoạn 2026-2030.

Xác định tập trung vào các nhóm chính sách bám sát thực tiễn sản xuất và xu hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Trọng tâm là hỗ trợ phát triển sản xuất giống cây trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô nhằm phát triển các sản phẩm lợi thế; hỗ trợ đầu tư xây dựng nhà màng, nhà lưới thúc đẩy sản xuất ứng dụng công nghệ cao; khuyến khích sản xuất nông nghiệp đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

Phát biểu tại Hội thảo “Xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp và môi trường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”, Tiến sĩ Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội cho rằng, để chính sách phát huy hiệu quả thực chất cần đổi mới mạnh mẽ mô hình quản lý, điều hành theo hướng lấy kết quả, hiệu quả đầu ra làm thước đo.

Mới đây nhất, tại Hội nghị nghe báo cáo dự thảo Nghị quyết về ban hành chính sách phát triển nông nghiệp và môi trường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2026-2030 diễn ra vào ngày 13/2 do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Cao Văn Cường chủ trì. Đã có nhiều nội dung đáng chú ý như: Chính sách hỗ trợ sản xuất giống cây trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô nhằm phát triển các sản phẩm nông nghiệp lợi thế của tỉnh; hỗ trợ đầu tư xây dựng nhà màng, nhà lưới phục vụ sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; hỗ trợ sản xuất nông nghiệp đạt tiêu chuẩn hữu cơ…

Nhiệm kỳ 2025-2030 xác định mục tiêu xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh phát triển toàn diện, trong đó nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế

Dự thảo Nghị quyết cũng thể hiện nội dung quan trọng cho nuôi trồng thủy sản theo quy trình thực hành tốt; hỗ trợ tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ. Các chính sách về đầu tư hạ tầng vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, quy mô lớn và hạ tầng môi trường cũng được đưa vào nhằm tạo nền tảng lâu dài cho sản xuất.

Việc khẩn trương hoàn thiện các chính sách không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài để xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững cho xứ Thanh.