Tết đẹp từ độ nào

Nấu bánh Tét ngày Tết .

Khi gió lành lạnh lùa về, người miền Tây bắt đầu mặc những chiếc áo ấm là gió Tết đã về. Đó cũng là lúc anh Minh Tuấn ở thành phố Cần Thơ điện thoại về quê Cờ Đỏ dặn người nhà mua cá chốt làm khô. Năm nay miền Tây nước lớn nên nguồn cá chốt khá nhiều. “Cá chốt mà làm khô phơi một nắng để Tết đến ngồi lai rai bên vài ly bia thì còn gì bằng”, anh Minh Tuấn tâm sự. Anh Tuấn cho biết đã chuẩn bị gần 10 ký khô cá chốt để tặng bạn bè trong dịp Tết. Người miền Tây là thế, đi làm gần cả năm nhưng bước sang tháng Chạp là chộn rộn lo Tết. Lo trước những món ăn gần gũi nhưng cũng phải đậm nét miền Tây như: Tôm khô, củ kiệu, dưa hấu, dưa lưới…

Có nhiều người hay hỏi vui nhau: Tết bắt đầu khi nào? Có nhiều người lý giải khác nhau. Nhưng với tôi, Tết bắt đầu từ ngày đưa ông Táo về trời (23 tháng Chạp). Vì sau ngày đó, nhịp sống như hối hả hơn mọi khi. Quê tôi ở phường Long Bình, thành phố Cần Thơ (trước đây thuộc phường Vĩnh Tường, tỉnh Hậu Giang). Các thành viên trong gia đình, chị thứ Năm lập gia đình ở Vĩnh Long, anh Bảy ở quận Ninh Kiều (TP. Cần Thơ), anh thứ Tám ở TPHCM bắt đầu liên hệ chốt hẹn ngày đoàn tụ gia đình để đón khoảnh khắc thiêng liêng giao thừa.

Người miền Tây gói bánh Tét ngày Tết.

Thành phố Cần Thơ mà nhiều người hay gọi là Tây Đô – thủ đô của miền Tây là nơi hội tụ đủ các loại hoa kiểng và các mặt hàng đặc sản của nhà vườn vùng sông nước mang đến.

Sau ngày đưa ông Táo về trời, nhịp sống miền Tây bắt đầu nhộn nhịp: Các làng hoa bắt đầu khoe sắc, cây kiểng – nhất là mai vàng bắt đầu ra phố. Các mặt hàng quen thuộc như: Tôm khô, củ kiệu, dưa hấu, hoa kiểng… cũng bắt đầu xuất hiện dày đặc trên các tuyến phố cũng như ở các chợ.

Các làng hoa bắt đầu khoe sắc.

Dòng người đi chợ hoa, chợ Tết cũng bắt đầu nhộn nhịp để mua sắm vào buổi sáng mai và chiều tối. Từ lâu, đường Hoàng Văn Thụ, bến Ninh Kiều của thành phố Cần Thơ được xem là nơi bán hoa kiểng nhộn nhịp nhất của Cần Thơ. Người bán hoa kiểng từ Đồng Tháp, Vĩnh Long thường đổ về đây bán sau ngày đưa ông táo về trời. Tùy theo mỗi gia đình, có những gia đình mua hoa kiểng về trưng trước nhà từ ngày đưa ông Táo, có những gia đình đợi cận Tết mới mua hoa kiểng để hy vọng giá bán giảm chút. Ai cũng muốn có cây mai, hoặc chí ít một nhánh mai vàng trưng trong nhà (để cầu mong may mắn).

Trở lại câu chuyện người miền Tây hào sảng, ngay cả trong niềm tin có một chút tín ngưỡng họ cũng phóng khoáng. Ví dụ như khi mọi người hay nói vui: Có lúa (có tiền), thì nhu cầu trưng cây lúa trĩu bông trước nhà trong ngày Tết cũng là hy vọng có tiền trong năm mới. Ngay trong cách bắt mâm trưng trong ngày Tết người miền Tây cũng phóng khoáng một cách hóm hỉnh. Theo đó, mâm trưng thường có các loại trái cây: mãng cầu – dừa – đu đủ - xoài (cầu - vừa – đủ - xài).

Ngày Tết của người miền Tây ngoài bánh tét (thường có 3 loại nhân phổ biến là nhân chuối, thịt, ngọt), thì không thể thiếu hai món: thịt heo kho rệu và khổ qua dồn thịt hầm. Thịt heo kho rệu với nước dừa được xem là một đặc sản của miền Tây trong ngày Tết. Đi kèm với món thịt kho rệu này thường có dưa cải nhưng một phần để dung hòa cho dễ tiêu hóa.

Còn món khổ qua dồn thịt cũng là một món ăn mang chút tín ngưỡng hóm hỉnh mộc mạc của người miền Tây: hy vọng năm mới “khổ” sẽ “qua”! Thường là thịt heo được băm (hoặc xay nhuyễn) rồi dồn vào khổ qua. Tất nhiên, hiện nay có nhiều lựa chọn khi nhiều người đã dùng chả cá thác lác để thay thế thị heo dồn vào khổ qua hầm.

25 Tết, tôi chợt nhớ phải điện thoại đặt bánh tét lá cẩm của một người làm nổi tiếng ở Bình Thủy (Cần Thơ). Còn anh thứ Tám thì bảo, đã đặt bánh chưng ở Sài Gòn mang về quê dịp Tết rồi. Từ lâu, anh thứ Tám rất điệu nghệ trong việc dùng dây quấn bánh tét để các bánh tét. Nay anh cũng có vẻ sành điệu khi dùng chính dây gói bánh cắt bánh trưng.

Sau giao thừa bước vào ngày mùng một Tết đến “hạ nêu” là những phút giây dành những tình cảm ấm nồng cho nhau, chúc cho nhau lời tốt đẹp năm mới An khang, thịnh vượng. Người miền Tây rất cẩn trọng trong câu nói và cách hành xử trong 3 ngày Tết, vì đây được xem là khoảnh khắc của “tử vi” cả năm!

Tết đối với người miền Tây chộn rộn từ những ngày trước giao thừa. Đó cũng là khoảng khắc đáng để nhớ, người đi xa mang ít quà bánh tét, bánh chưng, các loại khô, một chai rượu, một thùng bia… về quê đón Tết bên cái nôi gia đình.

Cũng như mọi năm, trước giao thừa, tôi từ trung tâm Cần Thơ về lại quê Vĩnh Tường, cởi bỏ chút bụi của phố thị để chờ khoảnh khắc thiêng liêng giao thừa. Anh thứ Tám từ Sài Gòn cũng kịp về trước giao thừa. Sau khi đốt ba nén nhang thắp trên bàn thờ tổ tiên, tôi nói vui với anh thứ Tám:

Phong sương mấy độ qua đường phố

Hạt bụi nghiêng mình nhớ đất quê…

Anh chỉ cười nói đó là hai câu thơ của “ông già Nam bộ” - nhà văn Sơn Nam.

Còn anh thứ Tám cẩn thận tháo dây và cắt bánh chưng bên ly rượu đầu năm. Anh bảo Út có nhớ hai câu thơ:

“Từ độ mang gươm đi mở cõi

Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long”

Tất nhiên tôi nhớ, đó là hai câu trong bài thơ Nhớ Bắc của thi tướng Huỳnh Văn Nghệ.