Tín dụng xanh là gì?

Cụ thể, các ngân hàng hoặc tổ chức tài chính sẽ cấp khoản vay với mục tiêu tài trợ cho những dự án năng lượng sạch, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường.

Tín dụng xanh thường là khoản vay, nên yêu cầu trả nợ cả gốc lẫn lãi trong khoảng thời gian nhất định. Tổ chức vay sẽ phải trả lại tiền cho bên cho vay theo điều khoản đã ký.

Hình thức cấp tín dụng xanh

Tín dụng xanh gồm nhiều hình thức và sản phẩm như:

Khoản vay xanh (Green Loan): Đây là loại khoản vay được cấp với mục đích tài trợ cho các dự án có tác động tích cực đến môi trường. Điều kiện để nhận khoản vay này là dự án phải tuân thủ các tiêu chuẩn về bền vững môi trường, chẳng hạn như giảm phát thải khí nhà kính, năng lượng tái tạo, quản lý nước và rác thải, đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải CO2, cải thiện hiệu quả năng lượng...

Trái phiếu xanh (Green Bond): Đây là một loại trái phiếu được phát hành để huy động vốn cho các dự án xanh. Sản phẩm này có thể huy động vốn từ các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Trái phiếu xanh thường có các điều kiện ưu đãi và thu hút được sự quan tâm từ các quỹ đầu tư phát triển bền vững.

Tín dụng ưu đãi môi trường (Environmental Preferential Credit): Các tổ chức tài chính cung cấp tín dụng với lãi suất ưu đãi cho các doanh nghiệp tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, hoặc giảm thiểu ô nhiễm.

Chương trình cho vay tái chế (recycling loan program): Các tổ chức tài chính có thể cung cấp các chương trình cho vay để hỗ trợ các hoạt động tái chế và quản lý chất thải. Những khoản vay này được sử dụng cho việc đầu tư vào công nghệ tái chế và nâng cấp cơ sở hạ tầng quản lý chất thải.

Quỹ đầu tư xanh (Green Investment Fund): Các quỹ này tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp hoặc dự án có mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Nhà đầu tư có thể mua cổ phần trong quỹ này, đồng thời đóng góp vào các sáng kiến xanh.

Thị trường tín dụng xanh

Tín dụng xanh đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu, trở thành công cụ tài chính quan trọng để thúc đẩy các dự án bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Theo Báo cáo Climate Bonds Initiative 2023, thị trường tín dụng xanh, bao gồm cả các sản phẩm như trái phiếu xanh và khoản vay xanh, đã đạt quy mô hơn 1.500 tỷ USD vào cuối năm 2022.

Tại châu Âu - khu vực đang dẫn đầu thị trường tín dụng xanh toàn cầu, có lượng trái phiếu xanh chiếm gần 50% tổng giá trị phát hành toàn cầu. Tính riêng năm 2022, các nước trong liên minh đã phát hành khoảng 400 tỷ USD trái phiếu xanh, hỗ trợ cho các dự án năng lượng tái tạo và hạ tầng bền vững.

Ở Mỹ, thị trường tín dụng xanh đã phát triển nhanh chóng với sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp và quỹ đầu tư. Các khoản vay xanh và trái phiếu xanh đã đạt khoảng 270 tỷ USD, trong đó, lĩnh vực xây dựng công trình xanh và năng lượng tái tạo được hưởng lợi nhiều nhất.

Trung Quốc cũng là một trong những quốc gia có sự tăng trưởng đáng kể trong việc phát hành tín dụng xanh, đạt gần 100 tỷ USD vào năm 2022, chủ yếu tập trung vào các dự án năng lượng sạch và giảm phát thải.

Tại Việt Nam, tính đến cuối năm 2022, tổng dư nợ tín dụng xanh đã đạt khoảng 24.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 1,06 tỷ USD). Dự báo, đến năm 2025, tổng dư nợ tín dụng xanh có thể đạt từ 50.000 đến 70.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 2,2 tỷ đến 3,1 tỷ USD), nhờ vào sự gia tăng nhận thức và hỗ trợ từ chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp.

Quy định hành lang pháp lý cho tín dụng xanh

Hành lang pháp lý cho tín dụng xanh tại Việt Nam đang dần được hình thành và phát triển nhằm hỗ trợ các dự án và hoạt động bền vững. Nghị định 163/2018 do Chính phủ phát hành được coi là khung pháp lý đầu tiên cho trái phiếu xanh doanh nghiệp tại Việt Nam.

Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi, bổ sung năm 2020) đã nhấn mạnh vai trò của việc phát triển bền vững và yêu cầu các dự án phải có báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Điều này tạo cơ sở cho các ngân hàng và tổ chức tài chính xem xét và cấp tín dụng cho các dự án xanh.

Năm 2021, sổ tay "Hướng dẫn trái phiếu xanh" ra mắt nhằm hướng dẫn các tổ chức áp dụng tiêu chuẩn quốc tế về trái phiếu xanh.

Ngày 17-18/2/2022, trong khuôn khổ chương trình hỗ trợ kỹ thuật Taiex Intpa, Ủy ban Chứng khoán đã phối hợp với Ủy ban châu Âu (EC) tổ chức Hội thảo "Khung pháp lý và giám sát trái phiếu xanh". Đây là chương trình đầu tiên mở rộng không chỉ dành cho cán bộ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước mà còn cho các thành viên thị trường và công ty đại chúng.

Trước đó, theo Báo cáo quốc gia về Khí hậu và Phát triển cho Việt Nam năm 2022, Việt Nam chịu thiệt hại khoảng 10 tỷ USD vào năm 2020, tương đương 3,2% GDP, do tác động của biến đổi khí hậu. Báo cáo dự báo biến đổi khí hậu có thể làm giảm 3,5% GDP vào năm 2050 nếu không có biện pháp thích ứng và giảm thiểu phù hợp.