Ban Hợp tác Liên ngành Việt – Nga cùng các doanh nghiệp, quỹ và viện chung tay thắp sáng di sản khoa học

Khảo sát vùng sâm Ngọc Linh và kết nối hợp tác khoa học Việt - Nga

Trong chuyến công tác khảo sát thực tế tại vùng núi Ngọc Linh, ông Vũ Khắc Nguyên - Trưởng ban Hợp tác liên ngành Việt Nam - Liên bang Nga (B8VACD) cùng đoàn chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện nghiên cứu, quỹ hỗ trợ và các tổ chức hợp tác Việt - Nga đã trực tiếp tham quan các khu vực bảo tồn, vườn ươm sâm dưới tán rừng và tìm hiểu đời sống đồng bào Xơ Đăng - những người gắn bó lâu đời với cây sâm Ngọc Linh.

Cây sâm tổ được Ban Hợp tác liên ngành Việt – Nga chọn làm nguồn giống nuôi cấy mô, hiện được gia đình ông Hồ Văn Hình (xã Trà Linh, TP. Đà Nẵng) gìn giữ, bảo tồn.

Đoàn công tác tham quan Phiên chợ sâm Ngọc Linh tại xã Trà Linh, thành phố Đà Nẵng, tìm hiểu hoạt động giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm sâm của người dân địa phương.

Cùng tham gia đoàn có đại diện các tổ chức văn hóa, khoa học và nghệ thuật. Trước khi phổ nhạc ca khúc về Ngọc Linh, nhạc sĩ cùng nhà thơ, Chủ tịch Viện nghiên cứu và phát triển văn hóa các dân tộc Việt Nam đã trực tiếp lên vùng núi Ngọc Linh khảo sát thực tế, giao lưu với đồng bào Xơ Đăng, tìm hiểu đời sống văn hóa bản địa cũng như giá trị của cây sâm trong đời sống người dân địa phương.

Đoàn công tác cũng trực tiếp gặp gỡ, động viên và mua sản phẩm sâm của bà con nhằm góp phần hỗ trợ sinh kế, khuyến khích người dân tiếp tục gìn giữ và phát triển nguồn dược liệu quý của quốc gia.

Đưa công nghệ và chuyên gia quốc tế vào phát triển dược liệu Việt Nam

Trong khuôn khổ chương trình, đoàn đã khảo sát các mô hình bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh, đồng thời thu thập các mẫu vật phục vụ nghiên cứu khoa học. Các mẫu sâm dự kiến được chuyển tới các viện nghiên cứu chuyên ngành để phối hợp với chuyên gia và nhà khoa học Liên bang Nga phân tích hoạt chất, đánh giá giá trị dược học, nghiên cứu bảo tồn nguồn gen và ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô trong nhân giống.

Theo ông Vũ Khắc Nguyên, việc hợp tác nghiên cứu không chỉ nhằm nâng cao giá trị khoa học của sâm Ngọc Linh mà còn hướng tới xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh cho ngành dược liệu Việt Nam. Đây là bước đi quan trọng trong chiến lược kết nối khoa học - công nghệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga, góp phần đưa các sản phẩm dược liệu chất lượng cao của Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế.

Di sản khoa học Việt - Nga tiếp tục được kế thừa và phát huy

Việc tăng cường hợp tác nghiên cứu sâm Ngọc Linh hôm nay cũng là sự tiếp nối những thành tựu khoa học mà các nhà khoa học Việt Nam và Liên bang Nga đã cùng gây dựng trong nhiều thập kỷ qua.

Ngay từ năm 1985, các nhà thực vật học của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Nga), trong đó có nhà khoa học V.I. Grubov và các cộng sự, đã phối hợp với các nhà khoa học Việt Nam chính thức công bố danh pháp khoa học quốc tế của sâm Ngọc Linh là Panax vietnamensis Ha et Grushv. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, đưa loài sâm đặc hữu của Việt Nam được cộng đồng khoa học quốc tế công nhận, mở ra hướng nghiên cứu chuyên sâu về một trong những dược liệu quý hiếm hàng đầu của Việt Nam.

Tiếp nối nền tảng đó, các chuyên gia của Viện Thực vật Komarov thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã hỗ trợ phân tích chuyên sâu các hợp chất saponin quý hiếm trong sâm Ngọc Linh và nhiều loài sâm bản địa khác của Việt Nam. Những kết quả nghiên cứu đã góp phần làm sáng tỏ giá trị dược lý đặc biệt của sâm Ngọc Linh, tạo cơ sở khoa học cho việc phát triển dược phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và nâng cao giá trị thương hiệu dược liệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, thông qua các chương trình khảo sát chung và các chuyến nghiên cứu thực địa bằng tàu nghiên cứu của Viện sĩ Oparin thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, các nhà khoa học hai nước tiếp tục đánh giá hệ sinh thái, môi trường sống và đa dạng sinh học của vùng phân bố sâm Ngọc Linh. Những kết quả này góp phần quan trọng vào công tác bảo tồn nguồn gen quý hiếm, phát triển vùng dược liệu bền vững và mở rộng hợp tác nghiên cứu giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong lĩnh vực khoa học sự sống.

Theo ông Vũ Khắc Nguyên, việc Ban Hợp tác Liên ngành Việt Nam - Liên bang Nga cùng các doanh nghiệp, quỹ, viện nghiên cứu và các nhà khoa học tiếp tục triển khai các chương trình hợp tác trong giai đoạn hiện nay không chỉ nhằm nâng cao giá trị của sâm Ngọc Linh mà còn góp phần thắp sáng di sản khoa học của các thế hệ nhà khoa học hai nước, tiếp tục vun đắp tình hữu nghị truyền thống, thúc đẩy hợp tác về khoa học, công nghệ, giáo dục, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Mở rộng hợp tác từ sâm Ngọc Linh đến nông nghiệp và dược liệu quốc gia

Đoàn công tác cũng có các cuộc trao đổi chuyên sâu với các cơ quan nghiên cứu và đào tạo của Việt Nam. Đặc biệt, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông nghiệp Quốc gia Liên bang Nga đã tham quan một số cơ sở nghiên cứu thuộc ngành nông nghiệp Việt Nam nhằm đánh giá năng lực hạ tầng, đội ngũ chuyên gia và khả năng hợp tác lâu dài.

Các bên thống nhất nghiên cứu phương án hỗ trợ các cơ quan, doanh nghiệp và người dân Việt Nam trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, chuyển giao kỹ thuật, thiết bị, máy móc, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối đầu tư. Các chương trình hợp tác dự kiến được triển khai thông qua sự phối hợp giữa các tổ chức, viện nghiên cứu, doanh nghiệp hai nước với sự hỗ trợ của Ban Hợp tác liên ngành Việt Nam - Liên bang Nga.

Sau chương trình khảo sát tại vùng trồng sâm Ngọc Linh, đoàn công tác đã có buổi làm việc với lãnh đạo thành phố Đà Nẵng. Tại buổi tiếp, lãnh đạo thành phố đánh giá cao các đề xuất hợp tác trong lĩnh vực khoa học công nghệ, nông nghiệp, du lịch, văn hóa và giao lưu nhân dân.Đại diện thành phố bày tỏ sự hoan nghênh đối với các chương trình hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga, đồng thời đề nghị các đơn vị liên quan triển khai các thủ tục theo đúng quy định của Trung ương và địa phương để các chương trình sớm được hiện thực hóa.

Lãnh đạo thành phố hoan nghênh các chương trình hợp tác Việt Nam - Liên bang Nga và đề nghị các đơn vị liên quan sớm hoàn thiện thủ tục để triển khai theo quy định. Ảnh: Hữu Phúc

Cũng tại buổi làm việc, Ban Hợp tác liên ngành Việt Nam - Liên bang Nga cùng các đơn vị phối hợp đã trân trọng trao tặng lãnh đạo thành phố Đà Nẵng ca khúc “Đại ngàn Ngọc Linh” do nhà thơ, Chủ tịch Viện nghiên cứu và phát triển văn hóa các dân tộc Việt Nam sáng tác lời, nhạc sĩ Doãn Nguyên - Phó Giám đốc Nhà hát Đài Tiếng nói Việt Nam phổ nhạc. Tác phẩm được hình thành từ những chuyến khảo sát thực tế tại vùng núi Ngọc Linh, lấy cảm hứng từ lịch sử, văn hóa, thiên nhiên, đời sống của đồng bào Xơ Đăng cùng vẻ đẹp hùng vĩ của đại ngàn và giá trị đặc biệt của cây sâm Ngọc Linh.Ca khúc không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mang đậm hơi thở núi rừng Tây Nguyên mà còn là tình cảm, sự trân trọng của các văn nghệ sĩ dành cho vùng đất Ngọc Linh và thành phố Đà Nẵng. Thông qua những giai điệu giàu cảm xúc, tác phẩm góp phần tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, bản sắc văn hóa, truyền thống lịch sử và khát vọng phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.

Ông Vũ Khắc Nguyên trao tặng lãnh đạo thành phố Đà Nẵng ca khúc “Đại ngàn Ngọc Linh”. Ảnh: Hữu Phúc

Món quà văn hóa đặc biệt này được kỳ vọng sẽ góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, con người, văn hóa và các sản vật đặc trưng của Đà Nẵng, đặc biệt là sâm Ngọc Linh - một trong những dược liệu quý hiếm hàng đầu Việt Nam, đến với đông đảo bạn bè trong nước và quốc tế. Đồng thời, đây cũng là cầu nối văn hóa góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch, thương mại, đầu tư và khoa học công nghệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Ông Vũ Khắc Nguyên cũng đã trao các văn bản hợp tác của Ban, Quỹ và Viện cho lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, thể hiện quyết tâm đồng hành cùng địa phương trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ, du lịch, nông nghiệp và đối ngoại. Các chương trình hợp tác được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường kết nối doanh nghiệp, nhà khoa học, chuyên gia và nhà đầu tư hai nước, đồng thời thúc đẩy quảng bá du lịch, thương mại và đầu tư giữa Đà Nẵng với các địa phương của Liên bang Nga.

Sâm Ngọc Linh - Biểu tượng cho phát triển xanh, bền vững và hội nhập quốc tếCác chuyên gia nhận định, với sự kết hợp giữa nguồn tài nguyên dược liệu quý hiếm, tiềm lực khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế, sâm Ngọc Linh có cơ hội trở thành biểu tượng cho nền dược liệu hiện đại của Việt Nam.

Trồng sâm dưới tán rừng vừa mang lại giá trị kinh tế, vừa góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học. Sâm Ngọc Linh tiếp tục khẳng định giá trị bền vững và hợp tác quốc tế. Ảnh: Hữu Phúc

Không chỉ mang giá trị kinh tế cao, mô hình phát triển sâm dưới tán rừng còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học, giữ gìn nguồn gen quý hiếm và nâng cao sinh kế cho người dân vùng núi.

Từ hành trình phát hiện giữa khói lửa chiến tranh đến những chương trình hợp tác khoa học quốc tế hôm nay, sâm Ngọc Linh đang tiếp tục viết nên câu chuyện mới - câu chuyện về tri thức, bảo tồn, phát triển bền vững và tình hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn hội nhập sâu rộng với thế giới.