Chuyên gia cảnh báo nguyên nhân nguy hiểm phía sau việc uống thuốc giảm huyết áp

GS Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 198, kiêm Phó Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam đã đưa ra cảnh báo này tại chương trình hưởng ứng Ngày Tăng huyết áp thế giới 2026, vừa được tổ chức tại Trung Tâm Y tế phường Từ Liêm, Hà Nội.

Chương trình đã thu hút gần 400 người cao tuổi, gia đình chính sách và người có nguy cơ tim mạch tới khám, đo huyết áp và tư vấn sức khoẻ tim mạch miễn phí.

Tăng huyết áp: "Kẻ giết người thầm lặng" thời hiện đại

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có khoảng 1,3-1,4 tỷ người trên toàn cầu mắc tăng huyết áp. Tuy nhiên, gần một nửa số người bệnh không biết mình mắc bệnh và chỉ khoảng 20% kiểm soát được huyết áp hiệu quả.

Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành hiện dao động khoảng 25-30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do lối sống ít vận động, stress kéo dài, ăn mặn, béo phì và sử dụng nhiều rượu bia.

Từ thực tế khám, tư vấn và điều trị cho người bệnh, các chuyên gia tim mạch nhận định, tăng huyết áp chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn tới đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ, suy thận mạn và tử vong sớm.

WHO cảnh báo, tăng huyết áp là "kẻ giết người thầm lặng", do bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều năm và gây ra các biến chứng nặng nề, có thể dẫn đến tử vong sớm.

Nhiều nguyên nhân dẫn đến tăng huyết áp

Theo GS Phạm Mạnh Hùng, có nhiều trường hợp tăng huyết áp do các nguyên nhân đặc biệt phía sau như: hẹp động mạch thận, cường aldosterone, u tủy thượng thận, bệnh lý nội tiết hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ... Nếu không tìm ra nguyên nhân gốc thì dù dùng rất nhiều thuốc huyết áp vẫn khó kiểm soát.

"Các trường hợp nghi ngờ tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị cần được chuyển tới các trung tâm tim mạch chuyên sâu để được đánh giá toàn diện bằng các kỹ thuật chuyên biệt như theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ; siêu âm Doppler động mạch thận; chụp cắt lớp hoặc cộng hưởng từ mạch máu; định lượng hormone nội tiết; đánh giá ngưng thở khi ngủ; đánh giá tổn thương cơ quan đích như tim, não, thận và mạch máu. Nếu đã loại trừ các nguyên nhân thứ phát, bệnh nhân được coi là tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc tăng huyết áp kháng trị thật sự", GS Hùng cho biết.

Cũng theo GS Phạm Mạnh Hùng, phần lớn trường hợp huyết áp khó kiểm soát trước hết cần xem lại việc đo huyết áp và tuân thủ điều trị. Vì có bệnh nhân đo huyết áp sai cách, uống thuốc không đều, tự ý bỏ thuốc hoặc ăn quá mặn nên huyết áp luôn dao động cao. Đây là nguyên nhân rất thường gặp.

Tuy nhiên, nếu bệnh nhân đã tuân thủ đầy đủ chế độ điều trị, thay đổi lối sống hợp lý, sử dụng phối hợp nhiều thuốc đúng phác đồ mà huyết áp vẫn cao và kéo dài, các bác sĩ cần nghĩ tới những nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị.

Điều trị tăng huyết áp

Theo WHO, bệnh tăng huyết áp hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Nếu các quốc gia cải thiện khả năng phát hiện và điều trị tăng huyết áp, có thể ngăn ngừa tới 76 triệu ca tử vong từ nay đến năm 2050.

Hiện nay, có nhiều nhóm thuốc điều trị tăng huyết áp với cơ chế tác động chuyên biệt, giúp cải thiện khả năng kiểm soát huyết áp ở các bệnh nhân khó điều trị. Đồng thời, các chiến lược phối hợp thuốc cá thể hóa dựa trên cơ chế bệnh sinh cũng đang được áp dụng rộng rãi tại các trung tâm tim mạch hiện đại.

Tuy nhiên, theo GS Phạm Mạnh Hùng, điều quan trọng nhất là người dân không nên chủ quan hoặc tự ý điều trị kéo dài khi huyết áp không kiểm soát được. Việc phát hiện sớm nguyên nhân và tiếp cận đúng chuyên khoa có thể giúp phòng tránh được các biến chứng rất nặng nề như đột quỵ, suy tim hay suy thận.

Trong khuôn khổ chương trình này, các bác sĩ đã trực tiếp hướng dẫn người dân cách đo huyết áp đúng, nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm của bệnh tim mạch, đồng thời tư vấn các biện pháp dự phòng hiệu quả như: giảm muối trong khẩu phần ăn; tăng cường vận động thể lực; duy trì cân nặng hợp lý; bỏ thuốc lá; hạn chế rượu bia và kiểm tra huyết áp định kỳ cũng như tuân thủ điều trị.