Đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế biển và đảm bảo môi trường trong hoạt động nghề cá

Hà Tĩnh, hiện có hơn 3.600 tàu thuyền đánh bắt trên biển và hàng nghìn héc-ta nuôi trồng thủy, hải sản. Tuy nhiên, theo đánh giá của Chi cục Thuỷ sản tỉnh thì hạ tầng nghề cá chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển, đặc biệt là hệ thống cơ sở hạ tầng neo đậu, tránh trú bão, luồng lạch bị bồi lắng, quy mô cảng cá hạn chế; thêm vào đó là khí hậu khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài cũng như mưa lũ thường xuyên khiến cho nhiều công trình phục vụ nghề cá dù được đầu tư xây dựng kiên cố vẫn bị xói lở, hư hỏng hàng năm...

Trước tình trạng đó, từ năm 2015 đến nay, ngoài các Dự án do tỉnh chủ động đầu tư, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo các Sở, Ngành liên quan rà soát, đề xuất các hạng mục ưu tiên đầu tư trình lên để các Bộ, Ngành xem xét báo cáo Chính phủ. Được sự quan tâm của Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, Ngành Trung ương, trong những năm qua, địa bàn Hà Tĩnh đã khởi động nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường biển như: Các Tiểu dự án thuộc Dự án Xây dựng, nâng cấp cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế (Giai đoạn 2017 - 2022); Các Tiểu dự án thuộc Dự án Hạ tầng cơ bản cho phát triển toàn diện các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị (Giai đoạn 2018 - 2023); Các Tiểu dự án thuộc Dự án khắc phục khẩn cấp sạt lở bờ biển và bồi lắng cửa sông khu vực Miền Trung (Giai đoạn 2019 - 2020).

Trong số đó, Dự án Xây dựng, nâng cấp cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá (2017 - 2022) được đánh giá là Dự án được bà con vùng biển chờ đợi nhất, đặc biệt là ngư dân khu vực thực hiện Dự án. Hà Tĩnh được Thủ tướng Chính phủ quan tâm hỗ trợ 400 tỷ đồng để đầu tư 04 Dự án theo Quyết định số 476/QĐ-TTg ngày 01/5/2019. Gồm các Dự án sau đây: Dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng dịch vụ hậu cần nghề cá tại khu neo đậu tránh trú bão Cửa Khẩu - Kỳ Hà; Dự án đầu tư xây dựng mở rộng cảng cá Thạch Kim; Dự án đầu tư xây dựng cảng cá Cửa Nhượng; Dự án Nạo vét và chính trị tuyến luồng, cửa vào Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội - Xuân Phổ.

Dự án Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Khẩu - Kỳ Hà được UBND tỉnh phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi tại Quyết định số 3571/QĐ-UBND ngày 22/10/2020; tổng mức đầu tư: 40 tỷ đồng. Chủ đầu tư đã tổ chức đấu thầu và ký kết hợp đồng với các đơn vị thi công, tư vấn giám sát, bảo hiểm... triển khai thực hiện từ ngày 04/10/2021. Đến nay đã hoàn thành cơ bản các hạng mục nền đường, thi công cấp phối đá dăm loại II, lắp hệ thống rãnh thoát nước, cổng, hàng rào thi công (đạt 1.000/1.200m) và các hạng mục: Nội thất khu nhà điều hành; lắp đặt thiết bị khu xử lý nước thải; lắp đặt cột, dây trung áp, hệ thống cáp ngầm, tập kết vật liệu hệ thống điện chiếu sáng. Tổng khối lượng thi công hoàn thành đến nay ước đạt 75%. Theo thông tin từ của chủ đầu tư, dự kiến đến ngày 30/8/2022, dự án sẽ hoàn thành. Dự án đã được bố trí 30,4 tỷ đồng, hiện tại đã giải ngân được: 23,666 tỷ đồng/30,4 tỷ đồng.

Bà Dương Thị Huyền, một ngư dân bám biển chia sẻ, trước đây, khu neo đậu tàu thuyền xuống cấp, khu hậu cần không được đầu tư, bà con ngư dân vất vả trong việc khai thác và kinh doanh nguồn lợi hải sản. Nhất là mỗi mùa mưa bão đến, nhìn cảnh tàu thuyền không có nơi neo đậu an toàn, chúng tôi không khỏi xót xa. Nay được Nhà nước quan tâm đầu tư xây dựng, âu thuyền trở nên kiên cố hơn nhiều, khu vực hậu cần trên bờ cũng được hiện đại hơn, đây là động lực để bà con chúng tôi yên tâm bám biển, nâng cao chất lượng đời sống của gia đình, góp phần bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trên biển cũng như thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Dự án Cảng cá Cửa Nhượng được UBND tỉnh phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi tại Quyết định số 3251/QĐ-UBND ngày 24/9/2021; tổng mức đầu tư 280 tỷ đồng. Đến nay, Chủ đầu tư đang trình các Sở ngành, đơn vị thẩm định hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, dự toán. Dự án đã được bố trí 102,4 tỷ đồng; đã giải ngân 3,779 tỷ đồng/102,4 tỷ đồng.

Dự án Cảng cá Thạch Kim được UBND tỉnh phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi tại Quyết định số 2546/QĐ-UBND ngày 12/7/2021; tổng mức đầu tư 60 tỷ đồng. Hiện tại chủ đầu tư đang chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, dự toán theo yêu cầu của cơ quan thẩm. Dự án đã được bố trí 40,5 tỷ đồng, hiện đã giải ngân được 1,18 tỷ đồng/40,5 tỷ đồng.

Dự án Nạo vét và chính trị tuyến luồng, cửa vào Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội - Xuân Phổ đã hoàn thành công tác khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Tuy nhiên, do phạm vi đầu tư dự án nằm chồng lấn trên phạm vi đầu tư Dự án Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội - Xuân Phổ (giai đoạn I) chưa được quyết toán hoàn thành nên chưa thực hiện được bước trình cấp có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi. Dự án đã được bố trí 1,3 tỷ đồng, hiện đã giải ngân 600 triệu đồng/1,3 tỷ đồng.

Ông Trần Văn Hùng, ngư dân ở xã Cẩm Nhượng cho biết: "Bà con chúng tôi có nghe thông tin về việc Nhà nước sẽ đầu tư xây dựng cảng cá Cửa Nhượng, chúng tôi rất vui mừng và hy vọng dự án sớm được triển khai. Lâu nay, cảng cá vốn đã xuống cấp nặng nề, do ảnh hưởng của một số đợt mưa lũ kéo dài, triều cường liên tục, khiến cho hạ tầng khu vực cảng cá càng hư hỏng nghiêm trọng, gây mất an toàn cho bà con ngư dân".

Quá trình chuẩn bị dự án trong giai đoạn Nghị định 68/2014/NĐ-CP về quản lý chi phí đầu tư xây dựng có hiệu lực dẫn đến dự án phải chờ các văn bản hướng dẫn liên quan về định mức, chi phí, nhân công, thiết bị... Việc lập hồ sơ, dự toán đề cương khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi và các thủ tục chuẩn bị đầu tư phụ thuộc vào các đơn vị tư vấn, trong khi thời gian qua, nhiều đơn vị tư vấn, nhất là các đơn vị ở xa bị ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên đã làm chậm tiến độ thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư.

Trao đổi với phóng viên, ông Hà Huy Thành, cán bộ phụ trách Dự án cho hay, hầu hết các dự án có tính chất kỹ thuật phức tạp nên việc lựa chọn danh mục và giải pháp kỹ thuật cần nhiều thời gian để xem xét, đánh giá kỹ lưỡng trước khi trình Bộ ngành trung ương xem xét; Các dự án có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và đặc biệt chịu ảnh hưởng nhiều bởi các điều kiện tự nhiên (dòng chảy trong sống và các dòng hải lưu gây bồi lắng - thực tế hiện nay rất nhiều cảng cá trên toàn quốc bị bồi lắng mạnh) vì thế công tác chuẩn bị thực hiện dự án mất rất nhiều thời gian. Đây cũng là lý do khiến một số Tiểu dự án đến thời điểm hiện tại vẫn chưa thể tiến hành trao hợp đồng thi công cho nhà thầu.

Hiện nay, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đang xin phép được kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân nguồn vốn các Dự án Xây dựng, nâng cấp cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá, cụ thể: Dự án Xây dựng cơ sở hạ tầng dịch vụ hậu cần nghề cá tại Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Khẩu - Kỳ Hà, thị xã Kỳ Anh đến hết ngày 31/12/2022; Các dự án: Xây dựng cảng cá Cửa Nhượng, xã Cẩm Nhượng, huyện Cẩm Xuyên; Nạo vét và chỉnh trị tuyến luồng, cửa vào Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội - Xuân Phổ, huyện Nghi Xuân; Đầu tư xây dựng mở rộng Cảng cá Thạch Kim, xã Thạch Kim, huyện Lộc Hà đến hết ngày 31/12/2024.

Đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu đảm bảo cho ngư dân trong việc neo đậu tránh trú bão tại cửa khẩu, hình thành khu dịch vụ hậu cần nghề cá là nhiệm vụ cấp bách của các cấp chính quyền. Bà con ngư dân kỳ vọng các Dự án này sẽ được hoàn thành đúng tiến độ để phục vụ phát triển kinh tế gia đình, góp phần vào sự phát triển chung của xã hội.

TRUNG KIÊN - QUỲNH TRANG