Để Luật Bảo vệ môi trường 2020 phát huy hiệu lực cần văn bản hướng dẫn thi hành cụ thể và chi tiết

Nghị định phải bám sát tinh thần của Luật và đồng bộ với các văn bản khác

Để đảo đảm các quy định của Luật BVMT được triển khai kịp thời, đồng bộ, thống nhất và hiệu quả, Chính phủ đã giao Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT 2020. Thực hiện nhiệm vụ do Chính phủ giao, Bộ TN&MT đã hoàn thiện dự thảo Nghị định và đăng tải để lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Cho biết quan điểm khi xây dựng Nghị định này, Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà nhấn mạnh: “Luật BVMT năm 2020 ra đời trong bối cảnh mới của thế giới và đất nước, đã mở ra một trang mới, một không gian mới, tiềm năng mới cho lĩnh vực môi trường – khi môi trường thực sự là một trong ba trụ cột của phát triển bền vững. Vì lẽ đó, Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT đóng vai trò rất quan trọng, bởi Nghị định sẽ đưa ra các quy định cụ thể, chế định rõ hơn các chính sách khung của Luật".

Theo đó, hiện nay, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT 2020 được tổ chức gồm 13 Chương, 197 Điều. Các nội dung được quy định cụ thể trong dự thảo Nghị định như: Bảo vệ các thành phần môi trường (nước, không khí, đất và BVMT di sản thiên nhiên); Phân vùng môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường; Giấy phép môi trường, đăng ký môi trường; BVMT trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; đô thị, nông thôn và một số lĩnh vực; Quản lý chất thải (chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại, nước thải, bụi, khí thải đặc thù); Trách nhiệm tái chế, xử lý sản phẩm, bao bì thải bỏ của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu; Quan trắc môi trường; Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường; Phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường; Bồi thường thiệt hại về môi trường; Công cụ kinh tế và nguồn lực bảo vệ môi trường; Quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra và dịch vụ công trực tuyến về bảo vệ môi trường.

Xác định rõ tầm quan trọng của Nghị định trong việc thực thi Luật BVMT, các Bộ, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân đã tích cực góp ý cho dự thảo Nghị định. Tổng cục Môi trường cho biết, đơn vị đã nhận được hơn 200 ý kiến góp ý về bố cục Nghị định, các từ ngữ cần giải thích rõ ràng cũng như các nội dung như: bảo vệ các thành phần môi trường, quy định về giấy phép môi trường, trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất, phân định rõ cơ quan chuyên môn về môi trường và thẩm quyền trong việc thanh tra, kiểm tra…

Xem xét kỹ các ý kiến này, Ban soạn thảo, Tổ biên tập đã tiếp thu các đề xuất hợp lý, đồng thời giải trình phản hồi đối với các ý kiến không tiếp thu. Quan điểm đưa ra là Nghị định phải bám sát tinh thần của Luật; đồng thời, phải thống nhất, đồng bộ với các văn bản Luật khác, phù hợp với các Công ước quốc tế và điều kiện của Việt Nam.

Xây dựng Nghị định quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-zôn

Ứng phó biến đổi khí hậu là một trong những nội dung mới được đưa vào Luật BVMT 2020, chế định trong các Điều 92, 92 và 139. Để Luật được thực thi, Bộ TN&MT đã xây dựng hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn.

Nhấn mạnh quan điểm khi xây dựng Nghị định này, Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành cho rằng, quy định về ứng phó với BĐKH trong Luật BVMT năm 2020 là căn cứ pháp lý quan trọng để thực hiện các biện pháp nhằm đạt được mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính đặt ra trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam; là tiền đề phát triển thị trường các-bon trong nước; quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ô-dôn, chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát theo Điều ước quốc tế về bảo vệ tầng ô-dôn mà Việt Nam là thành viên.

Việc xây dựng quy định pháp lý sẽ giúp phát triển các công cụ kinh tế về giảm phát thải. (Ảnh minh họa)

Với cơ sở đó, Dự thảo Nghị định đưa ra mục tiêu và lộ trình giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cho giai đoạn đến hết năm 2025 và giai đoạn từ năm 2026 đến hết năm 2030. Cụ thể, điai đoạn đến hết năm 2025, thực hiện kiểm kê khí nhà kính, xây dựng và thực hiện kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện, công nghệ, quản lý của cơ sở.

Giai đoạn từ năm 2026 đến hết năm 2030, thực hiện kiểm kê khí nhà kính, xây dựng và thực hiện kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính theo hạn ngạch do Bộ Tài nguyên và Môi trường phân bổ phù hợp với mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; được phép trao đổi, mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch tín chỉ carbon.

Các phương thức giảm nhẹ phát thải khí nhà kính bao gồm:

1- Các biện pháp chính sách, quản lý hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính;

2- Kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp lĩnh vực, cấp cơ sở;

3- Chuyển đổi công nghệ, áp dụng quy trình sản xuất, sử dụng dịch vụ ít phát thải khí nhà kính;

4- Tham gia vào các cơ chế, phương thức hợp tác về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp với quy định của pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Để giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, dự thảo Nghị định khuyến khích nâng cao tỉ lệ che phủ rừng để tăng khả năng hấp thụ khí nhà kính. Các tổ chức, chủ rừng, cá nhân tham gia quản lý rừng có trách nhiệm xây dựng và thực hiện các biện pháp quản lý rừng bền vững, bảo vệ và nâng cao tỉ lệ che phủ, sinh khối và chất lượng rừng để tăng khả năng hấp thụ khí nhà kính. Các đối tượng này được tham gia các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước, quốc tế phù hợp với quy định của pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Xây dựng Thông tư hướng dẫn thi hành Luật BVMT

Cùng với việc xây dựng Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT 2020, các đơn vị thuộc Bộ TN&MT đồng thời xây dựng dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT 2020.

Về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Thông tư, ông Nguyễn Hưng Thịnh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường cho biết: Tổng cục Môi trường đã rà soát lại các điều khoản do Luật BVMT và dự thảo Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Dự kiến, phạm vi điều chỉnh của dự thảo Thông tư sẽ bao gồm 43 nội dung, trong đó có 37 nội dung được Luật BVMT 2020 giao và 06 nội dung được dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT 2020 giao.

Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT sẽ quy định chi tiết một số nội dung về bảo vệ các thành phần môi trường (nước, đất); bảo vệ môi trường trong quy hoạch tỉnh, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường; quản lý chất thải và kiểm soát các chất ô nhiễm khác; hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường và báo cáo môi trường: phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường; nguồn lực về bảo vệ môi trường, công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường.

Bên cạnh Thông tư này, Bộ TN&MT cũng đang xây dựng Thông tư quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật BVMT về ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH). Theo ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu – đơn vị chủ trì soạn thảo, Thông tư sẽ có 3 nội dung chính: Hướng dẫn đánh giá tác động, tính dễ bị tổn thương, rủi ro, tổn thất và thiệt hại do BĐKH; Hướng dẫn thẩm định kết quả kiểm kê khí nhà kính và thực hiện giảm nhẹ phát thải khí nhà kính đối với cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính; Danh mục và hướng dẫn thu gom, tái chế, tái sử dụng và tiêu hủy các chất làm suy giảm tầng ô-dôn, chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát.

Như vậy, các Thông tư hướng dẫn thi hành Luật BVMT 2020 sẽ là một bước chi tiết hóa hơn nữa các quy định được đặt ra trong Luật và Nghị định, cũng chính là cơ sở để Luật BVMT 2020 được áp dụng ngay vào đời sống, tác động trực tiếp đến ý thức, hành vi của toàn xã hội; cũng chính là tạo nên một sự đổi thay tích cực vì một tương lai xanh hơn, bền vững hơn.

Mai Chi