Kịch bản chống dịch khi biến thể BA.5 xâm nhập

(SK&MT) -

Biến thể phụ BA.5 đã xâm nhập Việt Nam.

Kịch bản khi vaccine còn hiệu lực bảo vệ hoặc virus kháng vaccine

Trao đổi với báo chí, GS.TS. Phan Trọng Lân, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, sự tiến hóa của một virus là rất khôn lường. Sự tiến hóa này được đánh giá trên các tiêu chí, như sự lây lan, mức độ mắc bệnh nặng hay nhẹ, nguy cơ nhập viện, nguy cơ tử vong… Theo kinh nghiệm, một đại dịch sẽ có xu hướng tăng dần miễn dịch nếu có vaccine hoặc sau khi con người mắc bệnh, khi tăng dần số lượng này thì sẽ giảm dần biến thể, từ đó virus hoặc biến mất hoặc trở thành bệnh lưu hành.

Thực tế với SARS-CoV-2, sự tiến hóa của nó qua 5 đợt dịch xảy ra ở nước ta trong gần 3 năm vừa rồi cho thấy, virus này thay đổi nhiều biến chủng, từ Alpha, Delta, Omicron và 5 biến thể phụ của Omicron. Điều này cho thấy, các biến chủng của SARS-CoV-2 rất khó lường.

"Từ tháng 9/2011, ở nước ta xuất hiện biến chủng Delta có sự lây lan rất nhanh và sang tháng 11/2011 đã ghi nhận nhiều ca bệnh nặng. Đến nay, biến thể BA.4, BA.5 của biến chủng Omicron lây lan còn nhanh hơn. Nếu chủ quan, tỉ lệ tiêm chủng thấp, nhiều vùng khó kiểm soát bệnh thì sẽ có nguy cơ trở thành vùng dịch mới", đại diện Cục Y tế dự phòng cho biết.

Cũng theo ông Phan Trọng Lân, hiện biến thể phụ BA.5 của Omicron đã xâm nhập vào Việt Nam và có thể lấn át biến thể phụ cũ BA.2 đang chiếm ưu thế ở nước ta. Trên thế giới, trước đó cũng lưu hành chủ yếu 2 biến thể phụ của Omicron là BA.1, BA.2, thì đến nay một số nước ở khu vực châu Âu và Mỹ đã xuất hiện biến thể phụ BA.4, BA.5 và bắt đầu có sự gia tăng về số mắc.

Mặc dù chưa có bằng chứng cụ thể, nhưng một số nghiên cứu cho thấy, biến thể phụ BA.4, BA.5 có gây triệu chứng nặng tại khu vực châu Phi. Tuy nhiên, để có bức tranh tổng thể thì cần thêm nghiên cứu tại châu Âu, Mỹ.

"Trên thế giới, số mắc Covid-19 hiện tăng 8%, tử vong giảm 3%. Nhiều nước đang lo ngại bùng phát mới trong mùa hè. Số mắc trên thế giới cũng chưa ổn định, có lúc tăng, lúc giảm, không đồng đều giữa các khu vực. Tại khu vực châu Phi có sự gia tăng số mắc, tử vong. Tại khu vực Tây Thái Bình Dương gia tăng ca tử vong", GS.TS. Phan Trọng Lân cho biết.

Trung tâm Kiểm soát phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh châu Âu đã đưa khuyến cáo: Các quốc gia cần duy trì biện pháp ứng phó, như tiêm vaccine tăng cường, mũi nhắc lại cho những nhóm có nguy cơ mắc bệnh, tăng cường hệ thống giám sát trọng điểm.

WHO cũng nhận định, thế giới giới vẫn đang trong đại dịch, cảnh báo biến chủng mới có thể làm dịch bệnh phức tạp và gia tăng trở lại. Omicron hiện là biến chủng phổ biến, nhưng chưa phải là biến chủng cuối cùng. Vì thế, các nước vẫn cần tiếp tục duy trì các biện pháp ứng phó như tiêm vaccine, giám sát trọng điểm…

Với tình hình dịch hiện nay, ông Phan Trọng Lân tiếp tục đưa ra 2 kịch bản phòng, chống dịch. Kịch bản 1 đó là sự xuất hiện biến thể mới có thể không có ảnh hưởng hoặc lây lan nhanh như BA.4, BA.5, nhưng vaccine vẫn còn hiệu lực bảo vệ.

Kịch bản thứ 2 là biến thể mới lây lan nhanh và kháng với vaccine, gây bệnh nặng, khi đó chắc chắn chúng ta phải áp dụng các biện pháp tổng thể từ cả xã hội.

Đối với tình huống này, các biện pháp phòng chống dịch sẽ được củng cố và thực hiện nghiêm đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A nhằm nhanh chóng kiểm soát dịch bệnh, hạn chế số mắc và tử vong.

Các biện pháp đặc thù như: Giám sát phát hiện; kiểm soát ra vào vùng có dịch; cách ly/ theo dõi sức khỏe; khám, điều trị người nhiễm SARS-CoV-2; phòng lây nhiễm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; vệ sinh trong việc mai táng, di chuyển thi thể, hài cốt.

Do đó, việc phòng chống dịch phải linh hoạt theo chuyển biến dịch bao gồm cả nhóm A và nhóm B. Vì vậy, các biện pháp đáp ứng chống dịch điều chỉnh chuyển dần từ bệnh truyền nhiễm nhóm A sang bệnh truyền nhiễm nhóm B để thích ứng linh hoạt việc kích hoạt trở lại các biện pháp phòng, chống dịch mạnh, quyết liệt khi SARS-CoV-2 biến đổi.

Cũng theo Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, qua việc tiêm vaccine Covid-19 vừa qua ở nước ta cho thấy, dù các loại vaccine khác nhau, có hiệu lực bảo vệ khác nhau, nhưng đều kéo giảm tỉ lệ bệnh nặng, ca tử vong. Đặc biệt, so sánh giữa người đã mắc và tiêm hoặc không tiêm sau khi mắc thì kháng thể và thời gian bảo vệ của người mắc bệnh và tiêm sau mắc sẽ lâu hơn.

HOÀNG HẢI