Phòng chống dịch bệnh do virus Nipah ngay tại các cửa khẩu

Virus Nipah (tên khoa học Henipavirus nipahense) là một loại virus lây truyền từ động vật sang người và cũng có thể lây truyền trực tiếp giữa người với người hoặc thông qua thực phẩm bị nhiễm virus.

Cụ thể, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế các địa phương chỉ đạo tăng cường phòng chống dịch bệnh ngay tại các cửa khẩu, tại cơ sở y tế, tại cộng đồng; thường xuyên cập nhật theo dõi thông tin dịch bệnh trên thế giới giám sát chặt chẽ người nhập cảnh nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh và xử lý ngay tại cửa khẩu.

Thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân đối với nhân viên y tế và người tiếp xúc gần với các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh. Tăng cường công tác kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở y tế.

Xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh do virus Nipah tại các cửa khẩu. Tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế các tuyến về các biện pháp phòng chống và công tác phòng, chống nhiễm khuẩn.

Tổ chức truyền thông về tình hình dịch bệnh để người dân không hoang mang lo lắng và thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh.

Các Viện vệ sinh dịch tễ/Pasteur hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương về giám sát và các biện pháp phòng chống, lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển và tiếp nhận mẫu bệnh phẩm từ các địa phương. Rà soát, củng cố đội phản ứng nhanh tại đơn vị, sẵn sàng đáp ứng khi ghi nhận trường hợp nghi ngờ, mắc tại các địa phương (nếu có).

Bộ Y tế cho biết, bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A1, lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả) hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân). Tỷ lệ tử vong ước tính từ 40% đến 75%.

Hiện bệnh chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật. Từ ngày 27/12/2025 đến 27/1/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó có 2 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal.

Các Sở Y tế các tỉnh, thành phố này gồm: Hải Phòng, Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh, Khánh Hòa, TP. Cần Thơ, TP. Đà Nẵng, TP. Hà Nội, TPHCM, TP. Huế, An Giang, Cà Mau, Cao Bằng, Đắk Lắk, Điện Biên, Đồng Nai, Đồng Tháp, Gia Lai, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Lai Châu, Lâm Đồng, Nghệ An, Ninh Bình, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Sơn La, Tây Ninh, Thanh Hóa, Tuyên Quang, Vĩnh Long.

Trung Tâm Kiểm dịch y tế quốc tế gồm: Hải Phòng, Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh, Khánh Hòa.

Cá Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh/thành phố: TP. Cần Thơ, TP. Đà Nẵng, TP. Hà Nội TP. Hồ Chí Minh, TP. Huế, An Giang, Cà Mau, Cao Bằng, Đắk Lắk, Điện Biên, Đồng Nai, Đồng Tháp, Gia Lai, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Lai Châu, Lâm Đồng, Nghệ An, Ninh Bình, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Sơn La, Tây Ninh, Thanh Hóa, Tuyên Quang, Vĩnh Long.

Khoanh vùng xử lý triệt để ngay từ ca đầu tiên (nếu có)

Để chủ động ngăn ngừa, phòng chống không để dịch bệnh xâm nhập vào nước ta, Bộ Y tế cũng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo chính quyền các cấp khẩn trương triển khai các hoạt động tăng cường giám sát, phát hiện các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh ngay tại cửa khẩu, các cơ sở y tế và tại cộng đồng để quản lý, thu dung, điều trị kịp thời.

Khoanh vùng xử lý triệt để ngay từ trường hợp đầu tiên, không để dịch bệnh lây lan trong cộng đồng, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm 2026.

Phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur lấy mẫu xét nghiệm chẩn đoán khi ghi nhận các trường hợp nghi ngờ. Thực hiện nghiêm công tác phòng chống nhiễm khuẩn, phòng chống lây nhiễm tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Lưu ý, thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân đối với nhân viên y tế và người tiếp xúc với các trường hợp nghi ngờ/mắc bệnh.

Tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế các tuyến về các biện pháp phòng chống, và công tác phòng, chống nhiễm khuẩn. Xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh do virus Nipah tại các cửa khẩu, theo các tình huống; sẵn sàng nhân lực, vật tư, thuốc, hóa chất, thiết bị, phương tiện để đáp ứng kịp thời trong trường hợp có dịch xảy ra.

Triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng, chống bệnh tới các cơ quan truyền thông và cộng đồng để người dân không hoang mang, lo lắng, hiểu và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh, đặc biệt là người đi từ quốc gia, khu vực đang có dịch về.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các Viện vệ sinh dịch tễ/Pasteur theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên thế giới và kịp thời tham mưu cho Bộ Y tế các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả. Hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương về giám sát, xét nghiệm và các biện pháp phòng chống.

Đồng thời, tiếp tục tăng cường năng lực xét nghiệm, chẩn đoán bệnh do virus Nipah và tiếp nhận mẫu bệnh phẩm từ các địa phương để xét nghiệm, chẩn đoán. Rà soát, củng cố đội phản ứng nhanh tại đơn vị, sẵn sàng đáp ứng khi ghi nhận trường hợp nghi ngờ, mắc tại các địa phương (nếu có).

Các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế phải sẵn sàng thu dung, điều trị bệnh nhân mắc, nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah; bảo đảm công tác phòng chống nhiễm khuẩn, phòng chống lây nhiễm tại bệnh viện. hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ địa phương về các biện pháp điều trị, phòng chống nhiễm khuẩn trong cơ sở y tế. Phối hợp với các Viện Vệ sinh Dịch tễ/Pasteur để điều tra, giám sát, lấy mẫu xét nghiệm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah. Chuẩn bị sẵn sàng sẵn sàng các đội cấp cứu lưu động hỗ trợ địa phương khi cần thiết.