“Sự sụp đổ” của các hệ sinh thái đang đe dọa nền kinh tế toàn cầu

Các hệ sinh thái tự nhiên không chỉ là những “giếng cất giữ carbon” quý giá, góp phần làm giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính hâm nóng Trái đất, mà còn là giải pháp cần thiết cho các thách thức khí hậu, giúp cho các xã hội con người thích nghi được tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Bảo vệ Đa dạng Sinh học, bảo vệ thiên nhiên hoang dã, bảo vệ rừng cũng có nghĩa là ngăn ngừa được sự xuất hiện của rất nhiều bệnh truyền nhiễm, các đại dịch, mà đại dịch Covid-19 do virus corona SARS-CoV-2 gây ra là một ví dụ. Có đến 75% các bệnh truyền nhiễm tấn công xã hội con người xuất phát từ động vật. Bảo vệ Đa dạng Sinh học cũng góp phần quan trọng cho An ninh thực phẩm của hành tinh, nơi có đến một tỷ người thường xuyên bị đói.

Theo báo Le Monde vấn đề chủ yếu trong các thương lượng tại Hội nghị ở Marseille lần này là tài trợ như thế nào cho việc bảo tồn thiên nhiên. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Davos) năm 2020 ước tính hơn một nửa tổng sản phẩm toàn cầu có sự góp phần căn bản hoặc rất căn bản của thiên nhiên, bởi vậy Đa dạng Sinh học và sự suy thoái của các hệ sinh thái gây tổn hại vô cùng lớn cho nền kinh tế thế giới.

Ông Gilles Kleitz, Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), ghi nhận, từ hai ba năm trở lại đây, có một sự lo lắng thực sự từ phía giới tài chính, giới doanh nhân ngày càng thiên về hướng cần phải đưa rủi ro do Đa dạng Sinh học bị hủy diệt gây ra vào các tính toán chiến lược làm ăn.

Le Monde điểm lại hàng loạt nghiên cứu, điều tra quan trọng trong lĩnh vực này thời gian gần đây. Theo một kết quả nghiên cứu (dài 600 trang) gây sốc, do Bộ Tài chính Anh đặt hàng, nếu như mỗi năm các quốc gia chi ra trung bình 68 tỷ USD để bảo vệ thiên nhiên, thì ngược lại, có đến 4.000 tỷ được chi để tài trợ cho các hoạt động hủy diệt thiên nhiên, trong đó có các hoạt động như khai khoáng, hay nông nghiệp thâm canh. Le Monde nhấn mạnh là thái độ của Bộ Tài chính Anh ắt hẳn sẽ được lãnh đạo cùng ngành Tài chính của các quốc gia khác chú ý và lắng nghe.

Riêng về việc bảo vệ thiên nhiên, báo cáo độc lập Waldron đưa ra số tiền ước tính để bảo vệ thiên nhiên: “từ 722 đến 976 tỷ USD/năm, từ nay đến 2030, trong đó ba phần tư là để hỗ trợ việc chuyển đổi mô hình kinh tế hiện nay” sang hướng đưa bảo tồn thiên nhiên trở thành một mục tiêu của nền kinh tế. Và một phần tư của khoản tiền này sẽ được dành để trực tiếp đầu tư cho các khu bảo tồn.

Lấy đâu ra khoản kinh phí khổng lồ này ? Theo Le Monde, chỉ nguyên việc phát triển và mở rộng các khu bảo tồn đã góp phần tạo nguồn tài chính. Hiện tại các không gian bảo tồn trên Trái đất chiếm 16% diện tích đất liền và 7,4% diện tích biển. Mục tiêu đang được thúc đẩy hiện nay là nâng diện tích bảo tồn lên 30%. Theo văn phòng McKinsey, nếu tăng đầu tư cho bảo tồn lên từ 24 tỷ USD hiện nay lên 124 tỷ, sẽ tạo thêm được 30 triệu việc làm trong các ngành du lịch sinh thái và đánh cá bền vững, khoảng nửa triệu việc làm trong ngành bảo tồn.

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature hồi tháng 3/2021 cho hay nghề đánh cá lưới vét tạo ra hàng trăm triệu tấn CO2 hàng năm trong các đại dương, mức phát thải ngang với ngành hàng không, vốn được coi là nguồn gây ô nhiễm hàng đầu thế giới.

Nghiên cứu, dựa trên các dữ liệu của tổ chức phi chính phủ Global Fisheries Watch, đúc kết là hoạt động đánh cá lưới vét xả ra biển khoảng từ 0,6 đến 1,5 Gigatonne CO2, tức khoảng 2,8% tổng lượng khí thải toàn cầu. Nghiên cứu nói trên cũng cho biết, việc khai thác theo kiểu này chỉ tập trung vào diện tích của 4% đại dương. Trong số các thủ phạm chính có Trung Quốc, Nga và nhiều quốc gia Liên miệp Châu Âu,...

Đại dương lại nơi hấp thu đến một phần ba lượng khí thải toàn cầu. Nếu cơ chế hấp thu khí thải của đại dương bị đảo lộn, lượng khí thải toàn cầu sẽ gia tăng nhanh chóng, khiến Trái đất nóng vọt lên. Ông Nicolas Fourier, thành viên tổ chức phi chính phủ Oceana, giải thích bốn tổ chức bảo vệ môi trường muốn nhân dịp hội nghị của UICN, để báo động về các hậu quả khủng khiếp đối với khí hậu của nghề đánh cá nước sâu này. Nghề đánh cá lưới vét rất thịnh hành tại châu Âu, khi khai thác hải sản đã vét lên rất nhiều trầm tích dưới đáy biển, giải phóng rất nhiều khí thải CO2 vào nước.

Linh Đức