Giúp nông dân miền Tây tăng hiệu quả sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp

Tại hội thảo, các đại biểu đã được nghe giới thiệu về gói sáng kiến kỹ thuật Bón phân đúng và Quản lý dinh dưỡng chính xác (RCM) theo vùng chuyên biệt (SSNM) và định hướng nhân rộng trong canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp.

Quang cảnh hội thảo

Thời gian qua, dù kỹ thuật canh tác lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã có những bước tiến đáng kể nhưng việc ứng dụng công nghệ chính xác và công nghệ số vẫn còn hạn chế. Nông dân vẫn sử dụng lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật khá cao, trong khi tình trạng lúa đổ ngã, thất thoát trong và sau thu hoạch còn lớn. Những tồn tại này dẫn đến hiệu quả sản xuất thấp, chất lượng nông sản hạn chế, thu nhập của nông dân chưa được cải thiện, đồng thời gây ô nhiễm môi trường.

Nông dân sử dụng lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật khá cao, dẫn đến tình trạng lúa đổ ngã

Vì vậy, một giải pháp nông nghiệp chính xác tích hợp – giúp giảm lượng giống, giảm phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật nhưng vẫn tăng năng suất – là hết sức cần thiết cho quá trình chuyển đổi sang mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo Đề án. Phát biểu tại Hội thảo, TS. Nguyễn Văn Hùng - Trưởng Dự án CGIAR-S4I Quản lý dinh dưỡng chính xác và USDA-Fertilize Right Việt Nam nhấn mạnh: “Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) và các đối tác đã phát triển gói kỹ thuật tích hợp Quản lý dinh dưỡng chính xác tích hợp ứng dụng số “Bón phân đúng”, các công nghệ liên quan như cơ giới hóa gieo sạ chính xác kết hợp vùi phân, tối ưu sử dụng dinh dưỡng từ rơm rạ... là giải pháp quan trọng và cốt lõi nhằm giải quyết đồng thời bài toán giảm chi phí sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân, và giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt là giảm thiểu khó khăn trong giai đoạn giá phân bón tăng vọt hiện nay”.

Đồng quan điểm, Phó Giám đốc, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia bà Huỳnh Kim Định chia sẻ:“Quản lý dinh dưỡng chính xác không chỉ là một giải pháp kỹ thuật trọng tâm giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng phân bón, giảm chi phí đầu vào, mà còn là mắt xích quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính. Đối với hệ thống khuyến nông, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật để làm cầu nối đưa các giải pháp này vào thực tiễn sản xuất tại địa phương là nhiệm vụ chiến lược, then chốt, nhằm đảm bảo sự thành công và tính bền vững của Đề án.

Mô hình canh tác lúa thông minh tại TP. Cần Thơ

TS. Rica Flor, Nhà khoa học cao cấp của IRRI, chia sẻ về mục tiêu hội thảo: “Chương trình tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật, đại diện các hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia Đề án trong việc làm chủ các giải pháp quản lý dinh dưỡng chính xác. Chúng tôi hướng tới việc xây dựng một lực lượng nòng cốt tại địa phương – những người đóng vai trò dẫn dắt và nhân rộng các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp”.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tham gia thảo luận nhóm để phân tích những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp tháo gỡ trong quá trình nhân rộng tại thực địa, đồng thời thực hành đánh giá mức độ sẵn sàng và khả năng áp dụng của các hợp phần trong gói sáng kiến.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN-MT TP. Cần Thơ phát biểu tại hội thảo

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN-MT TP. Cần Thơ, cam kết:“Những kiến thức và giải pháp kỹ thuật tiếp nhận hôm nay sẽ được cụ thể hóa vào công tác chỉ đạo tại địa phương. Sở NN-MT TP. Cần Thơ cam kết tăng cường phối hợp với hệ thống Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, khuyến nông và các HTX để áp dụng giải pháp quản lý dinh dưỡng chính xác trong triển khai nhân rộng Đề án một triệu hécta lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn TP Cần Thơ”.

Ở góc độ sản xuất, ông Trương Hữu Trí, Giám đốc HTX Gò Gòn, Tây Ninh, đơn vị đang triển khai thực hiện Đề án đánh giá:“Qua thực tế triển khai tại mô hình thí điểm của HTX, chúng tôi nhận thấy sự thay đổi rõ rệt khi áp dụng đồng bộ công nghệ sạ hàng kết hợp vùi phân và kỹ thuật bón phân đúng. Việc đưa phân bón xuống sâu dưới mặt đất ngay lúc gieo sạ giúp cây lúa hấp thụ dinh dưỡng tối đa, giảm lãng phí. Kết hợp với việc tham gia tập huấn, chúng tôi không chỉ biết thêm kỹ thuật mà còn hiểu cách áp dụng vào thực tế và làm sao để nhân rộng. Từ đó có thể hướng dẫn lại cho bà con, làm cho đúng quy trình và mở rộng sản xuất, giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả”.

Bên cạnh các nội dung kỹ thuật, Hội thảo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép yếu tố giới trong quá trình triển khai các giải pháp canh tác tiên tiến, nhằm đảm bảo tính bao trùm và nâng cao hiệu quả thực tiễn của các mô hình sản xuất. Trong bối cảnh chuyển đổi nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững, việc đảm bảo sự tham gia đầy đủ và bình đẳng của phụ nữ trong tiếp cận công nghệ, sản xuất và ra quyết định ngày càng được coi là yếu tố then chốt.

Trên thực tế, phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong nhiều khâu của chuỗi giá trị lúa gạo, đặc biệt trong quản lý dinh dưỡng và chăm sóc cây trồng, nhưng vẫn còn hạn chế trong tiếp cận thông tin và nguồn lực. Bà Nozomi Kawarazuka - Chuyên gia khoa học về giới, Trung tâm Khoai tây Quốc tế (CIP) chia sẻ: “Đảm bảo sự tham gia thực thụ của phụ nữ trong việc tiếp cận và vận hành các công nghệ canh tác mới là yếu tố quyết định để thúc đẩy tính bao trùm. Khi phụ nữ được trang bị năng lực kỹ thuật, hiệu quả của các mô hình nông nghiệp bền vững sẽ được nhân lên mạnh mẽ hơn trong cộng đồng”.