Lan tỏa cơ chế EPR trong xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật: Giải pháp cho môi trường nông thôn bền vững

Toàn cảnh Diễn đàn EPR xử lý bao bì BVTV, phân bón tại Đắk Lắk, với sự tham gia của đông đảo đại biểu.

Áp lực môi trường từ bao bì nông nghiệp

Trong nhiều năm qua, bao bì thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) và phân bón sau sử dụng vẫn là một trong những nguồn chất thải nguy hại khó kiểm soát tại khu vực nông thôn, đặc biệt ở Tây Nguyên. Việc vứt bỏ tùy tiện ra đồng ruộng, kênh mương không chỉ gây ô nhiễm đất, nước mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Các chuyên gia môi trường nhận định, tồn dư hóa chất trong bao bì nếu không được thu gom và xử lý đúng quy trình có thể gây ra các bệnh lý về da, hô hấp, thậm chí tích lũy lâu dài dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng hơn.

EPR – hướng tiếp cận từ trách nhiệm đến hành độngTrong bối cảnh đó, cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được xem là giải pháp mang tính hệ thống. Theo quy định mới của Chính phủ tại Nghị định 110/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu không chỉ chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường mà còn phải tham gia vào quá trình thu gom, tái chế, xử lý chất thải sau sử dụng.

Bà Đặng Thị Thủy (ảnh), Phó Giám đốc Sở NN-MT Đắk Lắk, cho biết địa phương đang đẩy mạnh thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV để giảm ô nhiễm môi trường.

EPR mở ra cách tiếp cận mới: chuyển gánh nặng xử lý rác thải từ xã hội sang chính các chủ thể tạo ra sản phẩm. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Thách thức từ thực tiễn triển khaiTại diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng việc triển khai EPR trong lĩnh vực nông nghiệp vẫn còn không ít khó khăn. Chi phí gia tăng, thiếu hướng dẫn cụ thể, cũng như hạn chế về hệ thống thu gom tại cơ sở là những rào cản lớn đối với doanh nghiệp và địa phương.

Nông dân thu gom, phân loại bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao ý thức trong sản xuất nông nghiệp an toàn.

Đặc biệt, ở các vùng sản xuất nông nghiệp phân tán, việc thu gom bao bì thuốc BVTV đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Nếu thiếu cơ chế vận hành đồng bộ, EPR rất dễ rơi vào tình trạng hình thức.

Cần đồng bộ chính sách và nâng cao nhận thức

Các chuyên gia nhấn mạnh, để EPR phát huy hiệu quả, cần đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn cụ thể cho doanh nghiệp và nông dân về quy trình thu gom, phân loại và xử lý bao bì sau sử dụng. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế tài chính minh bạch, linh hoạt để khuyến khích các bên tham gia.

Bên cạnh đó, việc phát triển các mô hình thu gom tập trung, điểm tập kết tại địa phương và hợp tác với các đơn vị xử lý chuyên nghiệp cũng được xem là giải pháp thiết thực.

Hướng tới môi trường sống an toàn, bền vững

Diễn đàn không chỉ là nơi chia sẻ chính sách mà còn mở ra đối thoại đa chiều giữa các bên liên quan, từ đó tìm kiếm giải pháp phù hợp với thực tiễn từng địa phương.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, việc kiểm soát hiệu quả chất thải nông nghiệp, đặc biệt là bao bì thuốc BVTV, không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là trách nhiệm lâu dài nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Ông Lê Văn Vương – Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Vương Thành Công – cho biết, trong quá trình chuyển hướng sang sản xuất nông nghiệp hữu cơ, đơn vị đặc biệt chú trọng việc cân bằng hệ sinh thái tự nhiên ngay tại vườn cây. Theo ông, thay vì phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật, việc tận dụng các loài thiên địch như kiến, ong ký sinh, bọ rùa… để kiểm soát sâu bệnh là hướng đi hiệu quả và bền vững.

Ông Vương chia sẻ, khi môi trường canh tác được duy trì theo hướng tự nhiên, các loài thiên địch sẽ phát triển ổn định, góp phần khống chế dịch hại một cách lâu dài mà không gây tác động tiêu cực đến đất, nguồn nước và không khí. “Việc hạn chế tối đa hóa chất không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn nâng cao chất lượng nông sản, đảm bảo an toàn cho người sản xuất và người tiêu dùng,” ông nhấn mạnh.

Ông Lê Văn Vương – Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Vương Thành Công – chia sẻ về thực tiễn sản xuất nông nghiệp hữu cơ, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Ảnh: Đức Sỹ

Bên cạnh đó, ông cũng cho rằng cần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân, từ canh tác phụ thuộc vào hóa chất sang canh tác sinh thái, thân thiện với môi trường. Đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là giải pháp căn cơ để hướng tới một nền nông nghiệp xanh, bền vững trong dài hạn.

EPR, nếu được triển khai đồng bộ và thực chất, sẽ là “chìa khóa” để giải bài toán rác thải nông nghiệp, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh – sạch – an toàn cho hôm nay và các thế hệ mai sau.