Từ Nghị quyết 57 đến thực tiễn - Đại học Y Dược Cần Thơ vươn tới trung tâm y khoa vùng

Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản trị, đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số là một trong những đột phá chiến lược, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản trị, đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Với vai trò Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Trường, PGS.TS Nguyễn Minh Phương đã có nhiều chỉ đạo xuyên suốt nhằm đưa chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Để hiểu rõ hơn về những định hướng, giải pháp và kỳ vọng trong thời gian tới, Phóng viên Tạp chí Sức Khỏe và Môi trường đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Minh Phương xung quanh vấn đề phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số của Nhà trường.

PGS.TS Nguyễn Minh Phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.

- Phóng viên: Thưa PGS.TS Nguyễn Minh Phương, trong bối cảnh ngành Y tế và giáo dục đại học đang thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã xác định những mục tiêu trọng tâm nào trong lộ trình chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030?.

PGS.TS Nguyễn Minh Phương: Trước hết, chúng tôi quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, trong đó xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một trong những đột phá chiến lược để nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, hiện đại hóa lực lượng sản xuất và phương thức quản trị. Đồng thời, chúng tôi bám sát Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ, với mục tiêu phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Với vai trò là trường đại học khoa học sức khỏe công lập duy nhất trực thuộc Bộ Y tế tại Đồng bằng sông Cửu Long, giữ sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực y tế cho toàn vùng, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ xác định chuyển đổi số là trụ cột trong chiến lược phát triển giai đoạn 2025–2030, gắn với tầm nhìn trở thành một trong những trường đại học y khoa hàng đầu châu Á vào năm 2045 và trung tâm khoa học công nghệ y dược của vùng ĐBSCL.

Cụ thể, chúng tôi tập trung vào một số mục tiêu trọng tâm:

- Về quản trị đại học số: Hoàn thiện hệ thống quản trị tích hợp từ: tuyển sinh, đào tạo, khảo thí, tài chính, nghiên cứu khoa học, trên một nền tảng số thống nhất, kết nối với các hệ thống dùng chung của Bộ Y tế và các cơ quan quản lý nhà nước.

- Về đào tạo số, học tập cá thể hóa

Đến 2030, phấn đấu 100% học phần có học liệu số, trong đó một tỷ lệ lớn học phần áp dụng mô hình blended learning/E-learning, phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo giai đoạn 2022–2025, định hướng đến 2030 theo Quyết định 131/QĐ-TTg.

Mở rộng hệ thống mô phỏng, thực tế ảo trong đào tạo kỹ năng lâm sàng, giúp sinh viên có thể luyện tập nhiều lần trong môi trường an toàn.

- Về chuyển đổi số trong y tế và bệnh viện trường

Đồng bộ hóa với Chương trình chuyển đổi số y tế từ năm 2025, định hướng đến năm 2030 được Bộ Y tế phê duyệt tại Quyết định 5316/QĐ-BYT ngày 22/12/2020, trong đó xác định chuyển đổi số y tế là ứng dụng công nghệ số hiện đại làm thay đổi toàn diện hoạt động chăm sóc sức khỏe.

BV Trường đã thực hiện triển khai bệnh án điện tử từ tháng 10/2025, hồ sơ sức khỏe điện tử, khám chữa bệnh từ xa (telehealth), liên thông dữ liệu giữa bệnh viện trường và các cơ sở thực hành trong vùng.

- Về dữ liệu và nghiên cứu khoa học

Xây dựng trung tâm dữ liệu y tế của Trường, phối hợp ngành y tế TP. Cần Thơ thu thập và khai thác dữ liệu y tế số khu vực, từng bước kết nối dữ liệu với các bệnh viện, cơ sở y tế trong vùng ĐBSCL, tạo nền tảng cho các nghiên cứu sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mô hình dự báo phục vụ công tác đào tạo, điều trị và hoạch định chính sách y tế của địa phương.

Phối hợp chặt chẽ với Sở KH và CN TP. Cần Thơ thực hiện Kế hoạch 22 của Thành ủy về các nhiệm vụ, chỉ tiêu thực hiện NQ 57 từ năm 2025 đến năm 2045.

Trường Đại học Y Dược Cần Thơ ký kết hợp tác với UBND thành phố Cần Thơ.

Phóng viên: Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu đột phá về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Nhà trường đã và đang triển khai những giải pháp gì để cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết vào hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học?.

PGS.TS Nguyễn Minh Phương: Ở thành phố Cần Thơ với định hướng trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của vùng ĐBSCL, đang triển khai nhiều giải pháp cụ thể hóa Nghị quyết 57 mà cụ thể kế hoạch 22 của Thành ủy Cần Thơ. Trong đó, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ chủ động xác định mình là hạt nhân khoa học công nghệ y dược của vùng, nên việc cụ thể hóa Nghị quyết 57 được chúng tôi triển khai đồng bộ trên cả hai trụ cột: đào tạo và nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực y sinh dược.

- Trong lĩnh vực đào tạo

Chúng tôi rà soát, cập nhật chương trình đào tạo theo hướng tích hợp các nội dung về chuyển đổi số y tế, trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, quản trị bệnh viện thông minh… bám sát Chương trình chuyển đổi số y tế của Bộ Y tế và Đề án chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo.

Tăng cường sử dụng hệ thống quản lý học tập (LMS), lớp học ảo, ngân hàng câu hỏi thi trực tuyến, công cụ đánh giá dựa trên năng lực, góp phần chuẩn hóa và minh bạch hóa đánh giá kết quả học tập.

Thí điểm, sau đó nhân rộng các học phần tích hợp mô phỏng lâm sàng, thực tế ảo, thực tế tăng cường nhằm từng bước tiệm cận mô hình đào tạo y khoa tiên tiến trong khu vực.

- Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo

Ưu tiên định hướng đề tài nghiên cứu vào các vấn đề gắn với chuyển đổi số y tế: hệ thống thông tin bệnh viện, hồ sơ sức khỏe điện tử, ứng dụng AI hỗ trợ chẩn đoán, giám sát dịch tễ, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc sức khỏe từ xa… phù hợp với tinh thần khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới trong Nghị quyết 57.

Đẩy mạnh các hoạt động phát triển khoa học công nghệ, thu hút nhân tài, xây dựng môi trường nghiên cứu thuận lợi, như được ghi nhận trong các bài viết giới thiệu về chiến lược phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo của Trường.

Xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong sinh viên và giảng viên; khuyến khích các ý tưởng, dự án về ứng dụng công nghệ số trong y tế, từ các ứng dụng di động hỗ trợ người bệnh đến các giải pháp quản lý bệnh viện, quản lý đào tạo.

- Gắn với phong trào chuyển đổi số trong sinh viên và hoạt động khoa học

Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên Nhà trường đã triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia, với phương châm “Tuổi trẻ tiên phong chuyển đổi số”, số hóa các hoạt động Đoàn Hội, tăng cường ứng dụng nền tảng số trong quản lý và truyền thông.

Tổ chức các hội thảo chuyên đề như “Ứng dụng chuyển đổi số trong thu thập và xử lý số liệu trong nghiên cứu khoa học” nhằm trang bị cho sinh viên, học viên các kỹ năng sử dụng công cụ số trong nghiên cứu.

Thông qua các giải pháp này, chúng tôi muốn khẳng định rằng tinh thần của Nghị quyết 57 không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng những chương trình, hoạt động thiết thực gắn với nhiệm vụ trung tâm của Trường là đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng.

Phóng viên: Trong đào tạo nguồn nhân lực y tế, PGS.TS đánh giá như thế nào về hiệu quả của việc ứng dụng các nền tảng số, mô phỏng, E-learning và các công cụ đánh giá trực tuyến đối với chất lượng dạy và học?.

PGS.TS Nguyễn Minh Phương: Từ góc độ nhà trường, chúng tôi nhận thấy các nền tảng số, mô phỏng, E-learning và các công cụ đánh giá trực tuyến đã và đang tạo ra thay đổi rất rõ rệt trong chất lượng dạy và học.

Về mặt chủ trương, cả Chương trình Chuyển đổi số quốc gia và Chương trình chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo đều coi chuyển đổi số trong dạy học, kiểm tra đánh giá là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng và mở rộng cơ hội học tập suốt đời. Trong ngành y tế, chương trình chuyển đổi số y tế cũng khẳng định việc ứng dụng công nghệ số hiện đại phải làm thay đổi toàn bộ hoạt động y tế, trong đó có đào tạo nhân lực.

Trên thực tế, tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, việc ứng dụng các công cụ số mang lại nhiều hiệu quả:

- Chuẩn hóa và đa dạng hóa phương pháp dạy - học

Hệ thống LMS giúp giảng viên chuẩn hóa bài giảng, học liệu, ngân hàng câu hỏi; sinh viên có thể truy cập tài liệu mọi lúc, mọi nơi, phù hợp với đặc thù lịch học lâm sàng dày đặc.

E-learning và lớp học ảo giúp tăng tính tương tác, nhất là trong các học phần lý thuyết, kỹ năng mềm, quản lý y tế.

- Nâng cao an toàn và chất lượng trong đào tạo kỹ năng lâm sàng

Phòng thực hành mô phỏng, các mô hình mô phỏng ca bệnh, thực tế ảo hỗ trợ sinh viên luyện tập nhiều lần trước khi tiếp xúc với người bệnh thật, giảm rủi ro và nâng cao độ thành thục.

Đây cũng là xu hướng chung của các trường y trên thế giới và phù hợp với định hướng đưa Cần Thơ và vùng ĐBSCL trở thành trung tâm phát triển khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo trong y tế.

- Nâng cao tính khách quan và minh bạch trong đánh giá

Các công cụ thi, kiểm tra trực tuyến kết hợp ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, đánh giá trên nền tảng số giúp giảm sai sót thủ công, tăng tính công bằng.

Dữ liệu học tập của sinh viên trên hệ thống số cũng là cơ sở để triển khai learning analytics, nhận diện sớm những sinh viên có nguy cơ, từ đó có biện pháp hỗ trợ kịp thời.

-Tăng cường kỹ năng số cho giảng viên và sinh viên

Việc thường xuyên sử dụng các hệ thống số trong dạy và học chính là một “lớp học thực tế” về kỹ năng số, giúp đội ngũ quen với môi trường làm việc số hóa điều rất quan trọng trong bối cảnh toàn ngành y tế đang chuyển đổi số mạnh mẽ.

Tất nhiên, bên cạnh những hiệu quả nêu trên, chúng tôi cũng nhận diện rõ những thách thức về hạ tầng, chênh lệch kỹ năng số, nhu cầu đầu tư cho học liệu số chất lượng cao… Đây là những vấn đề nhà trường đang tiếp tục từng bước giải quyết trong lộ trình đến năm 2030.

PGS.TS Nguyễn Minh Phương chụp ảnh lưu niệm cùng thầy cô và học sinh của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.

Phóng viên: Chuyển đổi số đòi hỏi sự thay đổi tư duy và nâng cao năng lực số của giảng viên, sinh viên. Nhà trường có những chương trình hỗ trợ, bồi dưỡng nào giúp đội ngũ giảng viên và sinh viên thích ứng với các phương pháp dạy – học mới dựa trên công nghệ?.

PGS.TS Nguyễn Minh Phương: Nghị quyết 57 nhấn mạnh chuyển đổi số là một cuộc cách mạng sâu sắc, toàn diện, cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Vì vậy, đối với Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, chuyển đổi số trước hết là chuyển đổi về nhận thức, tư duy và năng lực của con người cụ thể là đội ngũ giảng viên, viên chức và sinh viên.

Chúng tôi triển khai một số nhóm chương trình chính:

- Xây dựng khung năng lực số cho giảng viên và sinh viên

Trên cơ sở các khuyến nghị quốc tế và định hướng trong Đề án tăng cường ứng dụng CNTT và chuyển đổi số trong giáo dục – đào tạo, Nhà trường xây dựng khung năng lực số phù hợp với đặc thù đào tạo y dược (năng lực sử dụng hệ thống thông tin bệnh viện, hồ sơ sức khỏe điện tử, công cụ mô phỏng, phân tích dữ liệu…).

- Chương trình bồi dưỡng, tập huấn thường xuyên cho giảng viên

Tổ chức các khóa tập huấn định kỳ về thiết kế bài giảng số, sử dụng LMS, xây dựng ngân hàng câu hỏi và tổ chức thi trực tuyến, bảo mật và đạo đức trong môi trường số.

Hình thành đội ngũ giảng viên nòng cốt về chuyển đổi số tại các khoa/bộ môn để hỗ trợ đồng nghiệp triển khai mô hình dạy học mới.

- Phát huy vai trò tiên phong của sinh viên trong chuyển đổi số

Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên phát động phong trào “Tuổi trẻ Y Dược Cần Thơ tiên phong chuyển đổi số”, số hóa hoạt động Đoàn Hội, triển khai các ứng dụng trực tuyến trong quản lý, truyền thông, đăng ký tham gia phong trào.

Tổ chức các hội thảo, tọa đàm như “Ứng dụng chuyển đổi số trong thu thập và xử lý số liệu trong nghiên cứu khoa học”, giúp sinh viên tăng cường kỹ năng sử dụng công cụ số phục vụ học tập và nghiên cứu.

- Gắn năng lực số với tiêu chí đánh giá, thi đua

Đối với giảng viên, việc tham gia bồi dưỡng, ứng dụng chuyển đổi số trong giảng dạy, nghiên cứu được xem là một tiêu chí trong đánh giá, xếp loại, bổ nhiệm, thi đua khen thưởng.

Đối với sinh viên, các học phần kỹ năng mềm, đạo đức nghề nghiệp được lồng ghép nội dung về đạo đức, an toàn thông tin, trách nhiệm sử dụng dữ liệu trong môi trường số.

Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo và khoa học công nghệ Y dược hàng đầu vùng ĐBSCL.

Phóng viên: Trong thời gian tới, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ kỳ vọng gì ở việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, học liệu mở, dữ liệu lớn và các công nghệ tiên tiến khác trong nghiên cứu khoa học và quản trị đại học, nhằm góp phần hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo và khoa học công nghệ y dược hàng đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long?

PGS.TS Nguyễn Minh Phương: Nghị quyết 57 đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia có trình độ phát triển khá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó nhấn mạnh việc làm chủ, ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây… Đối với Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, đây là cơ sở để chúng tôi đặt ra những kỳ vọng và định hướng rất cụ thể.

1. Trong quản trị đại học và quản trị bệnh viện

- Ứng dụng dữ liệu lớn (big data) và các công cụ phân tích để tối ưu hóa công tác quản lý đào tạo, dự báo nhu cầu nhân lực, quản trị tài chính – tài sản, quản lý chất lượng.

- Từng bước xây dựng trung tâm dữ liệu y tế gắn với bệnh viện trường và các cơ sở y tế trong vùng ĐBSCL, phục vụ không chỉ hoạt động chuyên môn, mà còn cung cấp dữ liệu đầu vào cho các nghiên cứu, mô hình dự báo bệnh tật, hỗ trợ hoạch định chính sách y tế cho địa phương và vùng. Điều này phù hợp với định hướng biến Cần Thơ thành “trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của ĐBSCL”.

2. Trong đào tạo và học liệu mở

- Phát triển kho học liệu số và học liệu mở (OER) về y, dược, điều dưỡng… bằng tiếng Việt và tiếng Anh, liên thông với các nền tảng học liệu mở trong nước và quốc tế, góp phần giảm chi phí học tập, nâng cao khả năng tiếp cận tri thức cho sinh viên và nhân viên y tế trong toàn vùng.

- Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ cá thể hóa học tập: gợi ý lộ trình học tập, bài tập, câu hỏi luyện tập phù hợp với từng người học; cung cấp các mô phỏng ca bệnh thông minh giúp sinh viên rèn luyện tư duy lâm sàng.

Trường Đại học Y Dược Cần Thơ xác định chuyển đổi số là trụ cột trong chiến lược phát triển giai đoạn 2025–2030.

3. Trong nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng

- Khai thác dữ liệu bệnh án, dữ liệu sức khỏe cộng đồng (trên nền tảng tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân) kết hợp với các thuật toán AI để: Dự báo diễn biến dịch bệnh; Xây dựng mô hình quản lý bệnh mạn tính; Đề xuất các can thiệp y tế công cộng phù hợp đặc thù vùng sông nước, chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu như ĐBSCL.

- Tăng cường hợp tác nghiên cứu với các viện, trường, bệnh viện trong và ngoài nước về các chủ đề y học chính xác, y học cá thể hóa, y tế số, góp phần nâng cao chất lượng công bố khoa học và vị thế học thuật của Trường.

4. Gắn AI, dữ liệu lớn với hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

- Khuyến khích các nhóm nghiên cứu, nhóm sinh viên khởi nghiệp phát triển sản phẩm số trong y tế: ứng dụng hỗ trợ tự chăm sóc sức khỏe, hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng, nền tảng tư vấn - theo dõi bệnh nhân từ xa…

- Tận dụng các chương trình, quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở cấp thành phố Cần Thơ, vùng ĐBSCL và quốc gia để huy động nguồn lực cho các dự án này.

Những kỳ vọng nêu trên được đặt trong tổng thể chiến lược đưa Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo và khoa học công nghệ Y dược hàng đầu vùng ĐBSCL, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mà Đảng và Nhà nước đã đề ra trong Nghị quyết 57 và phấn đấu đến năm 2030 trở thành Trường trọng điểm Quốc gia theo nghị quyết 282 của Chính Phủ.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn PGS.TS Nguyễn Minh Phương!