Bắc Ninh: Cả làng hơn 10 năm bị bao trùm bởi khói bụi độc hại

SK&MT - Làng nghề Mẫn Xá (xã Văn Môn, huyện Yên Phong, Bắc Ninh) làm giàu với nghề cô đúc nhôm truyền thống, nhưng ô nhiễm môi trường cũng đang trở thành vấn đề nan giải đối với làng nghề được mệnh danh là "làng ung thư" này.

Chúng tôi về làng Mẫn Xá trong một buổi chiều đông tháng 11, cái nắng hanh hao của thời tiết cùng với mùi hóa chất đặc quánh ngột ngạt, bụi than, khói tỏa ra từ hàng trăm lò đúc, khiến ai trong đoàn cũng phải choáng váng và tối sầm mặt mày. Sở dĩ một làng quê lại có một bầu không khí ngột ngạt khó chịu đến như vậy là do nơi đây có nghề đúc và tái chế nhôm từ hàng chục năm nay rồi. Làng Mẫn Xá có 700 hộ với gần 3.000 nhân khẩu, thì có tới 350 hộ làm nghề cô đúc nhôm tại địa phương, trong đó có 50 hộ đúc, 300 hộ nung, sản xuất, tái chế.

Xưởng nghề đúc và tái chế nhôm của làng Mẫn Xá hoạt động hàng chục năm với nhiều khói bụi độc hại.

Đây vốn là nghề đem lại thu nhập lớn và giải quyết được hàng trăm lao động địa phương và khu vực lân cận. Công việc hàng ngày của các xưởng nhôm là nung cháy các phế liệu để tách lấy nhôm tuy nhiên do hoạt động sản xuất đầu tư tại các hộ còn manh mún, quá trình đốt cháy phế liệu không đúng quy trình và ồ ạt khiến cho môi trường nơi đây bị ô nhiễm trầm trọng.

Người dân Mẫn Xá đều nhận thấy việc tái chế tràn lan sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, tuy nhiên do nghề đem lại nguồn thu nhập chính cho các hộ dân nơi đây nên họ đành chấp nhận “sống chung với lũ”.

Ông Mẫn Văn Tán, trưởng thôn Mẫn Xá cho biết: “Hàng chục năm nay, ngày nào người dân cũng phải hít không khí ngột ngạt, khét lẹt, nhà cửa thì bụi bám dầy cả cm. Cũng có nhiều đoàn về làng chúng tôi, phân tích, đưa ra giải pháp khắc phục nhưng cuối cùng đâu lại vào đấy”.

Anh Nguyễn Văn Duy, Trưởng trạm y tế xã Văn Môn cho biết, chỉ riêng năm 2016 xã có 40 người chết, khoảng 20 người trong số đó chết vì bệnh ung thư. Trung bình cứ 5 nghìn lượt bệnh nhân đến trạm khám chữa bệnh, thì khoảng 3,5 nghìn lượt có bệnh liên quan đến đường hô hấp.

Ông N.T.Đ (65 tuổi) là người dân thôn Mẫn Xá cũng bức xúc cho biết: “Mẫn Xá giờ cứ như bản của người miền núi, nhưng ở trên các bản núi là sương mờ bao phủ, còn ở Mẫn Xá thì quanh năm khói đen, khói trắng bao phủ. Cháu tôi còn nhỏ ốm đau liên tục nên có dám gửi mẫu giáo làng đâu, toàn phải cho học ở xã khác thôi” .

Hơn 30% diện tích đất nông nghiệp bỏ không vì xỉ nhôm

Tác hại của ô nhiễm môi trường tại Văn Môn đã đến mức báo động, mỗi năm có hàng chục người bị chết do ung thư khiến người dân nơi đây không khỏi lo lắng. Trước thực trạng ô nhiễm môi trường trên, thì việc xử lý tình trạng này là cấp thiết nhưng không hiểu vì lý do gì mà chính quyền nơi đây vẫn còn chậm trễ giải quyết khiến cho việc ô nhiễm càng ngày càng nghiêm trọng hơn.

Được biết năm 2014, UBND tỉnh Bắc Ninh đã triển khai dự án xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề tái chế nhôm thôn Mẫn Xá với tổng kinh phí hơn 44 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2014-2016 do UBND huyên Yên Phong làm chủ đầu tư, thế nhưng cho đến nay dự án trên vẫn đang ‘dẫm chân tại chỗ’ do UBND cấp huyện chưa tích cực đôn đốc, quyết liệt trong việc triển khai.

Ông Nguyễn Hoàng Gia, Phó chủ tịch xã Văn Môn cho biết: “Hoạt động tái chế nhôm tại địa phương không chỉ gây ô nhiễm mà còn ảnh hưởng đến 30% diện tích đất nông nghiệp, do xỉ nhôm bị người dân đổ trộm, tràn ra ruộng canh tác gây Địa phương cũng đã có dự kiến san lấp khoảng 3 ha diện tích đất để làm khi xử lý chất thải rắn, và 26 ha để làm bãi tập kết xỉ nhôm, nhưng dự án này còn phải phụ thuộc vào phía doanh nghiệp đầu tư.”

Theo số liệu của UBND xã Văn Môn, mỗi ngày, các cơ sở tái chế ở địa phương thải ra môi trường hơn 3 tấn tro xỉ.

Ở cánh đồng cạnh thôn Mẫn Xá, hàng triệu bao bao tải chứa tro xỉ chất đống la liệt dọc bên đường, tràn xuống ruộng, bốc mùi hôi đến nghẹt thở.

Hàng triệu bao bao tải chứa tro xỉ chất đống la liệt dọc bên đường, tràn xuống ruộng, bốc mùi hôi đến nghẹt thở.

Bà Nguyễn Thị Vân (trú thôn Mẫn Xá) kể: “Khoảng 5 năm nay gia đình tôi không thể cấy lúa được vì chất thải từ tro xỉ tràn ra ruộng khiến lúa không thể trổ bông. Chúng tôi thử đổi giống lúa, phân bón nhưng vẫn không canh tác nổi”.

Theo nhiều hộ dân, lúa cấy xong vẫn lên xanh tốt nhưng không thể trổ được bông. Trồng xong chỉ để cho trâu bò ăn.

Ông Gia Phó chủ tịch xã Văn Môn cho biết, mặc dù xã đã tuyên truyền để người dân không đổ tro xỉ bừa bãi nhưng họ vẫn lén lút đổ vào ban đêm.

Xã đã xử lý nhiều trường hợp nhưng tình hình vẫn không được cải thiện.

Đinh Linh – Nguyễn Cường