Cần cơ chế hỗ trợ chính sách cho chuyển đổi xanh

Vấn đề cấp bách cần phải “hành động”

Ông Hoàng Văn Thức – Cục trưởng Cục Bảo vệ môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay Chỉ thị số 20/CT-TTg đã đưa ra các nhóm giải pháp, nhiệm vụ rất cụ thể để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường nói chung, về không khí tại một số đô thị lớn, về nước thải tại lưu vực sông hay là xử lý chất thải rắn tại các đô thị, vùng nông thôn; cũng như đưa ra nhiều giải pháp bổ trợ khác với tổng thể về mặt cơ chế, chính sách để mục tiêu đạt được giảm thiểu ô nhiễm môi trường, mang lại cuộc sống an lành cho người dân.

Chia sẻ về diễn biến ô nhiễm không khí từ thực tế ở các đô thị, ông Thức cho hay trong suốt năm qua, theo mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia, trước đây là của Bộ Tài nguyên và Môi trường nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan này đã quan trắc và theo dõi, kết quả cho thấy vào thời điểm năm 2019 (trước khi xuất hiện đại dịch COVID-19 toàn cầu) thì chất lượng không khí có suy giảm ở tại một số đô thị lớn, trong đó có Hà Nội.

Thế nhưng, trong thời kỳ diễn ra đại dịch thì hầu như các hoạt động sản xuất, hoạt động của cá nhân, hoạt động đi lại, giao thông giảm thiểu, nên chất lượng môi trường không khí ở các đô thị nói chung và đặc biệt Hà Nội là tốt.

Sang năm 2023, nhất là 2024 khi nền kinh tế phục hồi thì “đường cong” về ô nhiễm không khí ở tại một số thành phố lớn, trong đó có Hà Nội lại tăng lên.

“Từ cuối năm 2024 có một đợt ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn, trong đó Hà Nội đã kéo dài từ tháng Mười cho đến tháng Tư năm nay. Điều đó phản ánh nếu không kiểm soát tốt các hoạt động phát thải gây ô nhiễm thì sẽ làm suy giảm chất lượng không khí tại các đô thị,” ông Thức nhấn mạnh.

Về giải pháp cần làm, ông Thức cho biết Chỉ thị số 20/CT-TTg có giao rất nhiều nhiệm vụ, giải pháp cho tất cả các bộ, ngành, địa phương trong toàn quốc, trong đó tập trung vào các đô thị lớn, đặc biệt là thành phố Hà Nội.

Với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Thức cho biết theo chỉ thị, cơ quan này được giao 5 nhóm nhiệm vụ lớn. Hiện nay, Cục Môi trường đang tham mưu cho lãnh đạo bộ để xây dựng triển khai ngay trong tuần tới.

Trong đó, nhóm nhiệm vụ đầu tiên mà Thủ tướng giao cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường là phối hợp các bộ, ngành, địa phương rà soát đánh giá lại toàn bộ các quyết định, chỉ đạo trước đây của Chính phủ, của Thủ tướng Chính phủ.

“Ví dụ như Quyết định số 1973/QĐ-TTg về việc phê duyệt Kế hoạch quốc gia về quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2021-2025 cũng phải rà soát đánh giá lại xem các bộ, ngành, địa phương triển khai ra sao, nhiệm vụ nào đã triển khai được, cái nào còn đang chậm tiến độ, phải làm rõ trách nhiệm,” ông Thức nói.

Hay như Chỉ thị số 02/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp cấp bách tăng cường công tác kiểm soát và xử lý ô nhiễm môi trường nước một số lưu vực sông; Chỉ thị số 03/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí; Chỉ thị số 41/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về một số giải pháp cấp bách tăng cường quản lý chất thải rắn…

“Tất cả những chỉ đạo này phải rà soát đánh giá tổng thể và báo cáo Thủ tướng. Ngay trong quý 3 này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải có một báo cáo rà soát, trên cơ sở đó sẽ xem những nhiệm vụ nào đã xong, cái nào đang triển khai. Cái nào chậm tiến độ phải xác định được nguyên nhân, lý do nếu chậm do nguồn lực không đủ hay cơ chế chính sách thiếu thì phải đề xuất rõ,” ông Thức chia sẻ.

Ảnh minh họa

"Xây" lộ trình kiểm chuẩn khí thải với xe máy

Nhóm giải pháp tiếp theo là Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Liên quan đến mô hình chính quyền 2 cấp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã tham mưu Chính phủ sửa đổi một số công việc phân cấp, phân quyền cho địa phương để triển khai những nhiệm vụ này.

“Chúng ta cũng phải rà soát lại hệ thống quy chuẩn kỹ thuật môi trường quốc gia. Tôi lấy ví dụ như quy chuẩn khí thải đối với ô tô đang lưu hành mà bộ đã ban hành. Tới đây bộ sẽ ban hành tiếp quy chuẩn về khí thải về mô tô và xe gắn máy, trong đó có quy định lộ trình kiểm chuẩn các phương tiện từ mô tô, xe máy,” ông Thức nói.

Ví dụ như Hà Nội sẽ phải kiểm chuẩn xe mô tô, xe gắn máy từ 1/7/2027 để đạt được lộ trình đó thì các địa phương như Hà Nội sẽ phải tăng cường đầu tư cơ sở vật chất như: Điểm kiểm chuẩn khí thải phương tiện hay các cơ chế chính sách khác, cũng tham mưu phối hợp cùng Bộ Tài chính thu hút nguồn lực đầu tư.

Ông Thức nhấn mạnh: “Chúng ta chuyển đổi xanh phải có cơ chế hỗ trợ chính sách, ngân sách từ Trung ương đến địa phương.”

Nhóm giải pháp thứ ba là Thủ tướng giao cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phải đầu tư, phối hợp các bộ, ngành, địa phương tăng cường mạng lưới về quan trắc để có số liệu dày đặc, đảm bảo thông tin phục vụ cơ quan quản lý Nhà nước ở Trung ương, địa phương. Bởi các thông tin về dữ liệu quan trắc, nhất là thông tin về chất lượng không khí phải được chia sẻ để người dân nắm được hàng ngày.

Cục trưởng Cục Môi trường cũng cho biết hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng một dự báo, cảnh báo tiến tới có phát bản tin giống bản tin dự báo thời tiết hàng ngày, đưa ra các chỉ số từng vùng, đặc biệt là các thông số ô nhiễm

Ngoài ra, cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường cũng thực hiện nhiệm vụ của Thủ tướng Chính phủ giao, hoàn thiện giai đoạn cuối trình Thủ tướng Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2025 - 2030 trong đó có đề xuất các chỉ tiêu. Ví dụ như đặt ra chỉ tiêu đến năm 2030 với Thủ đô Hà Nội phải giảm bụi mịn xuống 20% so với năm 2024.