Giải bài toán xử lý rác thải điện tử, bảo đảm sức khỏe người lao động
![]() |
| Thu gom rác thải điện tử tại chương trình Việt Nam tái chế |
Chuyển đổi số không thể chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là câu chuyện của môi trường, của sức khỏe và của người lao động. Người lao động chính là những người trực tiếp sử dụng công nghệ trong nhà máy, doanh nghiệp; trực tiếp vận hành những dây chuyền sản xuất hiện đại. Đồng thời, họ cũng là những người có thể nhìn thấy rõ nhất ở đâu còn lãng phí nguyên liệu, khâu nào có thể giảm chất thải, thiết bị nào có thể sửa chữa, tái sử dụng thay vì loại bỏ.
Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Hồ Kiên Trung cho biết, tại Việt Nam, lượng chất thải điện tử tăng từ khoảng 116.000 tấn năm 2014 lên 516.000 tấn năm 2022, tương đương 5,3 kg/người. Trong đó, thiết bị điện tử nhỏ chiếm khoảng 209.000 tấn; thiết bị trao đổi nhiệt như tủ lạnh, điều hòa khoảng 105.000 tấn; thiết bị điện, điện tử cỡ lớn khoảng 85.000 tấn.
Theo ông Hồ Kiên Trung, mạng lưới thu gom chính thức chưa đồng bộ, thuận tiện; phân loại tại nguồn chưa phổ biến. Một bộ phận chất thải điện tử vẫn đi qua các kênh thu mua, tháo dỡ phi chính thức. Trong khi đó, dữ liệu thống kê về lượng được thu gom, tái sử dụng và tái chế chính thức chưa đầy đủ, gây khó khăn cho giám sát dòng chất thải.
Đáng lo ngại, tại một số cơ sở, việc thu hồi kim loại và linh kiện còn dựa vào thao tác thủ công, công nghệ lạc hậu, thiếu điều kiện bảo vệ môi trường. Rác điện tử có thể chứa chì, thủy ngân, cadimi và hợp chất chống cháy chứa brom. Nếu bị đập vỡ, đốt hoặc xử lý không đúng quy trình, những chất này có nguy cơ phát tán vào không khí, đất và nước.
Bên cạnh nguy cơ phơi nhiễm hóa chất, rác thải điện tử còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ. Theo TS Lê Danh Quang (Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội), pin lithium-ion được sử dụng phổ biến trong điện thoại, máy tính xách tay, tai nghe không dây và nhiều thiết bị khác. Khi bị đâm thủng, biến dạng, đoản mạch hoặc quá nhiệt, pin có thể xảy ra hiện tượng thoát nhiệt mất kiểm soát, dẫn đến tăng nhiệt nhanh, sinh khí và phát lửa.
"Nguy cơ này càng lớn khi pin bị vứt lẫn với rác sinh hoạt, bị va đập, chèn ép trong quá trình vận chuyển, phân loại. Tại các cơ sở tái chế thủ công, việc đập phá linh kiện, đốt nhựa và dây dẫn để thu hồi kim loại còn có thể phát sinh khói độc, bụi và gây cháy lan", TS Lê Danh Quang nói.
Trước những bất cập trên, Phó Cục trưởng Cục Môi trường Hồ Kiên Trung đề xuất các nhóm giải pháp, bắt đầu từ hoàn thiện chính sách và nâng cao trách nhiệm nhà sản xuất, nhà nhập khẩu. Trọng tâm là thực hiện thực chất trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu (EPR). "Trách nhiệm doanh nghiệp cần bắt đầu từ thiết kế sản phẩm bền, dễ sửa chữa, nâng cấp và tháo dỡ để hạn chế phát sinh chất thải. Người tiêu dùng được khuyến khích sửa chữa, tái sử dụng và chuyển giao thiết bị cũ đến đúng điểm thu hồi", ông Hồ Kiên Trung nói.
Giải pháp tiếp theo là số hóa quản lý toàn bộ vòng đời rác điện tử, nghiên cứu ứng dụng mã định danh, mã QR và cơ sở dữ liệu liên thông. Việc kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý, nhà sản xuất, đơn vị thu gom và cơ sở tái chế sẽ hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, giám sát trách nhiệm.
Cùng với đó, cần mở rộng điểm thu hồi tại khu dân cư, cơ quan, trường học và cơ sở kinh doanh thiết bị điện tử; đầu tư công nghệ tái chế tự động, khép kín để tăng khả năng thu hồi vật liệu và hạn chế chất thải thứ cấp. Hoạt động tháo dỡ, tái chế không đáp ứng yêu cầu môi trường phải được kiểm tra, kiểm soát; các mắt xích thu gom nhỏ lẻ cần từng bước kết nối với hệ thống chính thức.
Ở góc độ bảo vệ tài nguyên, TS Trần Văn Miều (Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam) cho rằng, kéo dài vòng đời thiết bị điện tử là giải pháp mang lại nhiều lợi ích. Việc sửa chữa, nâng cấp và tái sử dụng thiết bị giúp giảm lượng rác thải, tiết kiệm các kim loại quý như vàng, bạc, đồng, coban, đất hiếm, đồng thời hạn chế năng lượng và phát thải từ quá trình sản xuất thiết bị mới. Đây cũng là hướng thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, mở ra cơ hội việc làm trong lĩnh vực sửa chữa, tân trang và thu hồi linh kiện.
Đặc biệt, cần quan tâm đào tạo người lao động nhận diện thành phần nguy hại, thực hiện đúng quy trình thu gom, phân loại và xử lý; trang bị phương tiện bảo hộ, cải thiện điều kiện làm việc. Đối với lao động tại các cơ sở thu gom, tái chế phi chính thức, cần có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi việc làm, từng bước tham gia hệ thống tái chế chính thức.
Các tin khác
An ninh môi trường – nền tảng để phát triển bền vững
Bắc Ninh gắn bảo vệ môi trường với phát triển làng nghề bền vững
Những đề xuất mới về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố
Mang về những mùa ấm no
Festival ngành hàng lúa gạo - Nâng tầm vị thế hạt gạo Việt Nam
Đổi mới hoạt động kiểm tra nhà nước với thực phẩm nhập khẩu
Cần Thơ sẵn sàng cho Festival ngành hàng lúa gạo Việt Nam lần thứ II
Tín chỉ các-bon mở thêm động lực giảm phát thải mê-tan trong chăn nuôi
Nông nghiệp thông minh, thêm cách giảm phát thải khí mê-tan
Đọc nhiều
Xã Thạnh Phú (Cần Thơ) thông tin việc bổ nhiệm hiệu trưởng sau sắp xếp
Những con đường “chờ ánh sáng”
Không để chậm tiến độ cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng
Hành trình 40 năm chăm sóc sức khỏe cộng đồng của “bà ngoại Thủy”
Bệnh viện Mắt - Răng Hàm Mặt Cần Thơ tổ chức thi cắm hoa nghệ thuật chào mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam
Videos
E-magazine Inforgraphic Video
Đánh giá phát thải mê tan từ hệ sinh thái côn trùng (mối) dưới tác động nhiệt
Cách mạng hóa dạ cỏ: Công nghệ vi sinh trong thức ăn chăn nuôi
Ứng dụng LiDAR và AI trong việc lập bản đồ các "điểm nóng" phát thải từ thân cây
Vệ tinh giám sát và sức mạnh của dữ liệu mở
Nghi vấn xả thải ngầm khiến nguồn nước kênh mương tại xã Bình Minh (TP Hà Nội) ô nhiễm kéo dài
Thủ tướng động viên lực lượng bảo đảm vệ sinh môi trường ở Hà Nội
Diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên bế mạc Đại hội XIV của Đảng
Đại hội XIV của Đảng sự kiện trọng đại của đất nước trong giai đoạn mới
Hợp tác xã bệ đỡ vùng trồng rau an toàn tập trung tại Hưng Yên
Than sinh học (Biochar) trong chăn nuôi: "Một mũi tên trúng nhiều đích" giúp giảm phát thải khí nhà kính
Vi phạm quy định về môi trường, 2 công ty xay xát lúa ở Cần Thơ bị xử phạt
Xử phạt Bệnh viện Quốc tế S.I.S Cần Thơ hơn 2 tỷ đồng vì vi phạm môi trường
Bắt quả tang cơ sở bán hàng trăm bộ kích điện đánh bắt thủy sản
Đổi mới sáng tạo là “chìa khóa” mở rộng giá trị ngành tôm Việt Nam
Cần Thơ: Tổng kết Dự án “Các Trung tâm Đổi mới sáng tạo xanh”
Công ty cổ phần bê tông 620 Châu Thới: Năng động, tiêu biểu trong lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng ngành giao thông vận tải
Hậu Giang: Tạo nền tảng cho vùng lúa chất lượng cao, thân thiện với môi trường
Bắc Ninh gắn bảo vệ môi trường với phát triển làng nghề bền vững
Festival ngành hàng lúa gạo - Nâng tầm vị thế hạt gạo Việt Nam
Cần Thơ sẵn sàng cho Festival ngành hàng lúa gạo Việt Nam lần thứ II
Chuyển đổi xanh ngành lúa gạo, bảo đảm sinh kế bền vững cho nông dân ĐBSCL
Những đề xuất mới về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố
Đổi mới hoạt động kiểm tra nhà nước với thực phẩm nhập khẩu
Hà Nội thí điểm quản lý, truy xuất nguồn gốc thực phẩm
Hà Nội xử lý nhiều hành vi vi phạm an toàn thực phẩm
Kiên quyết đấu tranh, xử lý nạn săn bắt, mua bán động vật hoang dã, quý hiếm
Cà Mau: Phối hợp thả vích quý hiếm về biển
Jane Goodall – Nhà linh trưởng học khơi dậy lòng trắc ẩn với môi trường
Đắk Lắk: 12 cá thể động vật hoang dã quý hiếm được tái thả về với đại ngàn Tây Nguyên
Khi năng lượng tái tạo mở đường xóa bỏ nguồn phát sinh khí mê-tan
Tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà
Chuyển đổi năng lượng sạch vì sự sống của miền Trung

