An ninh môi trường – nền tảng để phát triển bền vững
![]() |
| Chỉ thị số 15-CT/TW yêu cầu phát huy vai trò của các tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư trong nhận diện, phòng ngừa, phát hiện, giám sát và tham gia ứng phó các nguy cơ, rủi ro môi trường - Ảnh minh họa |
Chỉ thị số 15-CT/TW không chỉ là sự khẳng định tầm quan trọng của công tác bảo vệ môi trường, mà còn là yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy xử lý, khắc phục hậu quả sang phòng ngừa chủ động; từ quản lý theo từng lĩnh vực sang quản trị rủi ro tổng thể; từ trách nhiệm riêng của ngành môi trường sang trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh – Phó Chủ tịch Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam đã có cuộc trao đổi xung quanh ý nghĩa của Chỉ thị 15-CT/TW, những yêu cầu đặt ra đối với tư duy quản trị môi trường cũng như các giải pháp đưa chủ trương của Đảng vào cuộc sống,
Chỉ thị 15-CT/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh môi trường được ban hành trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng. Theo ông, đâu là những vấn đề thực tiễn đặt ra khiến việc ban hành một Chỉ thị về an ninh môi trường trở nên cấp thiết?
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh: Tôi cho rằng, việc ban hành Chỉ thị về an ninh môi trường là cần thiết để giải quyết những vấn đề thực tiễn. Bối cảnh phát triển nền kinh tế đặt ra yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nhất là chuyển đổi cách thức sử dụng năng lượng; tăng dần năng lượng tái tạo, hạn chế, giảm dần năng lượng sử dụng nguồn tài nguyên hóa thạch.
Những vấn đề đặt ra yêu cầu đảm bảo an ninh môi trường đó là:
Thứ nhất, ô nhiễm môi trường đang có nguy cơ đe dọa chất lượng môi trường sống và gây ra những thiệt hại cho hoạt động kinh tế, tăng trưởng không bền vững, nhất là tại các đô thị lớn, khu vực làng nghề, các khu công nghiệp. Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, việc lạm dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học không an toàn là nguy cơ dẫn đến ô nhiễm, suy thoái đất, nguồn nước. Minh chứng cho những nhận định này đó là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh; ô nhiễm nguồn nước mặt thấy rõ như hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, sông Nhuệ-Đáy…
Thứ hai, suy giảm đa dạng sinh học và hệ sinh thái là thách thức không nhỏ đối với an ninh môi trường. Sự suy giảm đa dạng sinh học do thiếu sự kiểm soát và quản lý trong các hoạt động kinh tế, do nhận thức chưa đầy đủ của chính quyền các cấp và người dân, doanh nghiệp. Điều này đặt ra những thách thức cho môi trường trong việc bảo tồn, phục hồi và duy trì sự đa dạng sinh học và hệ sinh thái. Sự xâm nhập của sinh vật ngoại lai cũng là thách thức không nhỏ đối với vấn đề an ninh môi trường.
Thứ ba, việc bảo đảm an ninh môi trường chưa được lãnh đạo các cấp hiểu đúng và hiểu đủ trong chỉ đạo phát triển kinh tế-xã hội.
Thứ tư, để đảm bảo tăng trưởng nhanh, bền vững, thực hiện chuyển đổi xanh đòi hỏi phải chú trọng an ninh môi trường. Bởi lẽ, môi trường là một trong ba trụ cột của phát triển bền vững (Kinh tế, Xã hội và Môi trường). Chuyển đổi xanh có hai nội dung lớn cần thực hiện đó là: chuyển đổi sử dụng năng lượng cho hoạt động kinh tế xã hội, ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo, giảm và không phát thải khí nhà kính và Giảm thiểu tối đa chất thải ra môi trường (chất thải rắn, nước thải và khí thải), duy trì được hệ sinh thái tự nhiên.
Xin ông cho biết an ninh môi trường có điểm gì khác biệt so với cách tiếp cận truyền thống về bảo vệ môi trường?
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh: Sự khác biệt cơ bản là an ninh môi trường đặt môi trường là một phần cốt lõi của an ninh quốc gia và an ninh con người; đặt con người và sự phát triển bền vững làm trung tâm, xác định rõ những ảnh hưởng từ môi trường đe dọa tới con người và hoạt động kinh tế xã hội. Cách tiếp cận trước đây chưa chú trọng tới những vấn đề liên quan đến sự cố, rủi ro môi trường, cách xử lý thường mang tính cục bộ, phân tán (xử lý ô nhiễm tại một nhà máy, dòng sông, khu công nghiệp, đô thị cụ thể...).
Theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất trong bảo đảm an ninh môi trường tại Việt Nam hiện nay?
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh: Từ thực tiễn có thể thấy vấn đề bảo đảm an ninh môi trường đang phải đối mặt với 3 thách thức lớn nhất:
Thứ nhất, đó là nhận thức chưa đầy đủ về an ninh môi trường, nhất là đối với lãnh đạo các cấp trong chỉ đạo, điều hành và triển khai thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội.
Thứ hai, sự chuẩn bị hạ tầng cho những sự cố và rủi ro môi trường trong phòng ngừa và xử lý chưa được quan tâm đúng mức. Hiện nay, chúng ta có những đơn vị chuyên môn để xử lý các sự cố, rủi ro môi trường. Tuy nhiên cần có sự rà soát đánh giá đầy đủ hơn về cơ sở hạ tầng để đảm bảo phòng ngừa và xử lý kịp thời những sự cố, rủi ro môi trường trong mọi tình huống.
Thứ ba, an ninh môi trường là vấn đề rộng, có tính chuyên ngành, trong khi đó Việt Nam mới tiếp cận nội dung này, đây là thách thức không nhỏ trong công tác triển khai thực hiện. Vì vậy, sự phối hợp giữa cơ quan an ninh và cơ quan môi trường và các bên liên quan khác từ trung ương đến địa phương để xử lý những vấn đề thuộc về an ninh môi trường cần được thực hiện đồng bộ, hiệu quả hơn.
Chỉ thị 15-CT/TW nhấn mạnh việc tạo đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu phục vụ quản trị an ninh môi trường. Theo ông, Việt Nam cần ưu tiên những giải pháp khoa học, công nghệ và dữ liệu nào để hiện thực hóa yêu cầu này?
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh: Tôi cho rằng, giải pháp khoa học, công nghệ và dữ liệu rất cần thiết. Yêu cầu đặt ra là cần xây dựng hệ thống giám sát, phân tích, dự báo, cảnh báo… để ứng dụng vào thực tiễn trong bảo đảm an ninh môi trường của Việt Nam. Các nhà khoa học chuyên ngành liên quan của Việt Nam cần vào cuộc và tham vấn kinh nghiệm quốc tế để triển khai thực hiện các nội dung này. Tôi cho rằng, giải pháp tối ưu là từ Chỉ thị 15-CT/TW của Bộ Chính trị, Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng một chương trình khoa học công nghệ về an ninh môi trường để có lộ trình và giải pháp cụ thể.
Về giải pháp dữ liệu, cần thiết phải thiết kế và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an ninh môi trường do Bộ Công an chủ trì và quản lý trên cơ sở phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ ngành liên quan khác và các tỉnh/thành trong cả nước.
Chỉ thị 15-CT/TW đề cập vai trò của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng trong nhận diện, phòng ngừa, giám sát và ứng phó với các nguy cơ môi trường. Làm thế nào để những chủ thể này thực sự trở thành lực lượng tham gia bảo đảm an ninh môi trường, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng các chính sách bảo vệ môi trường, thưa ông?
PGS.TS Nguyễn Thế Chinh: Để người dân, doanh nghiệp và cộng đồngthực sự trở thành lực lượng tham gia bảo đảm an ninh môi trường, tôi cho rằng công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cho người dân, doanh nghiệp và cộng đồng về an ninh môi trường cần tập trung vào nội dung nhận diện, phòng ngừa, giám sát và ứng phó với các nguy cơ môi trường cụ thể, thiết thực, sát sườn với thực tế cuộc sống, sinh hoạt hằng ngày.
Thứ hai, cần tăng cường vai trò chỉ đạo, giám sát của người đứng đầu sát với người dân như trưởng thôn, chủ doanh nghiệp, già làng, trưởng bản, người có uy tín với cộng đồng.
Thứ ba, sử dụng công nghệ để chia sẻ đầy đủ thông tin, nguy cơ về an ninh môi trường đối với người dân, doanh nghiệp và cộng đồng, giúp người dân tiếp cận nhanh và thuận tiện nhất.
Thứ tư, cơ quan công an địa phương cấp xã/phường là đơn vị đầu mối, theo dõi, giám sát và chịu trách nhiệm chính về an ninh môi trường tại địa bàn cơ sở.
Các tin khác
Bắc Ninh gắn bảo vệ môi trường với phát triển làng nghề bền vững
Những đề xuất mới về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố
Mang về những mùa ấm no
Festival ngành hàng lúa gạo - Nâng tầm vị thế hạt gạo Việt Nam
Đổi mới hoạt động kiểm tra nhà nước với thực phẩm nhập khẩu
Cần Thơ sẵn sàng cho Festival ngành hàng lúa gạo Việt Nam lần thứ II
Tín chỉ các-bon mở thêm động lực giảm phát thải mê-tan trong chăn nuôi
Nông nghiệp thông minh, thêm cách giảm phát thải khí mê-tan
Kinh nghiệm từ Singapore tối ưu hóa chu trình bùn thải và nước thải
Đọc nhiều
Xã Thạnh Phú (Cần Thơ) thông tin việc bổ nhiệm hiệu trưởng sau sắp xếp
Những con đường “chờ ánh sáng”
Không để chậm tiến độ cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng
Hành trình 40 năm chăm sóc sức khỏe cộng đồng của “bà ngoại Thủy”
Những con đường “chờ ánh sáng” _Kỳ 2: Vì sao đèn đường tắt?
Videos
E-magazine Inforgraphic Video
Đánh giá phát thải mê tan từ hệ sinh thái côn trùng (mối) dưới tác động nhiệt
Cách mạng hóa dạ cỏ: Công nghệ vi sinh trong thức ăn chăn nuôi
Ứng dụng LiDAR và AI trong việc lập bản đồ các "điểm nóng" phát thải từ thân cây
Vệ tinh giám sát và sức mạnh của dữ liệu mở
Nghi vấn xả thải ngầm khiến nguồn nước kênh mương tại xã Bình Minh (TP Hà Nội) ô nhiễm kéo dài
Thủ tướng động viên lực lượng bảo đảm vệ sinh môi trường ở Hà Nội
Diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên bế mạc Đại hội XIV của Đảng
Đại hội XIV của Đảng sự kiện trọng đại của đất nước trong giai đoạn mới
Hợp tác xã bệ đỡ vùng trồng rau an toàn tập trung tại Hưng Yên
Than sinh học (Biochar) trong chăn nuôi: "Một mũi tên trúng nhiều đích" giúp giảm phát thải khí nhà kính
Vi phạm quy định về môi trường, 2 công ty xay xát lúa ở Cần Thơ bị xử phạt
Xử phạt Bệnh viện Quốc tế S.I.S Cần Thơ hơn 2 tỷ đồng vì vi phạm môi trường
Bắt quả tang cơ sở bán hàng trăm bộ kích điện đánh bắt thủy sản
Đổi mới sáng tạo là “chìa khóa” mở rộng giá trị ngành tôm Việt Nam
Cần Thơ: Tổng kết Dự án “Các Trung tâm Đổi mới sáng tạo xanh”
Công ty cổ phần bê tông 620 Châu Thới: Năng động, tiêu biểu trong lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng ngành giao thông vận tải
Hậu Giang: Tạo nền tảng cho vùng lúa chất lượng cao, thân thiện với môi trường
Bắc Ninh gắn bảo vệ môi trường với phát triển làng nghề bền vững
Festival ngành hàng lúa gạo - Nâng tầm vị thế hạt gạo Việt Nam
Cần Thơ sẵn sàng cho Festival ngành hàng lúa gạo Việt Nam lần thứ II
Chuyển đổi xanh ngành lúa gạo, bảo đảm sinh kế bền vững cho nông dân ĐBSCL
Những đề xuất mới về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố
Đổi mới hoạt động kiểm tra nhà nước với thực phẩm nhập khẩu
Hà Nội thí điểm quản lý, truy xuất nguồn gốc thực phẩm
Hà Nội xử lý nhiều hành vi vi phạm an toàn thực phẩm
Kiên quyết đấu tranh, xử lý nạn săn bắt, mua bán động vật hoang dã, quý hiếm
Cà Mau: Phối hợp thả vích quý hiếm về biển
Jane Goodall – Nhà linh trưởng học khơi dậy lòng trắc ẩn với môi trường
Đắk Lắk: 12 cá thể động vật hoang dã quý hiếm được tái thả về với đại ngàn Tây Nguyên
Khi năng lượng tái tạo mở đường xóa bỏ nguồn phát sinh khí mê-tan
Tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà
Chuyển đổi năng lượng sạch vì sự sống của miền Trung

