Lạng Sơn: Người dân “oằn mình” chịu ô nhiễm bởi nhà máy luyện chì

Cuộc sống đảo lộn vì ô nhiễm

Phóng viên Sức khoẻ & Môi trường điện tử đã có mặt tại thôn An Tri để tìm hiểu về tình trạng ô nhiễm môi trường mới thấy cảnh người dân nơi đây khốn khổ sống cùng nước thải và khói bụi nặng nề như thế nào.

Nguyên nhân khiến cả thôn An Tri phải sống trong ô nhiễm môi trường nặng nề, cả về nước thải và khí thải từ nhiều năm nay bước đầu đã được xác định do Nhà máy chì thỏi của Công ty Cổ phần kim loại màu Bắc Bộ gây ra. Tình trạng bụi bẩn thì có thật, nhưng mức độ độc hại như thế nào, tại sao các đơn vị gây ô nhiễm vẫn ngang nhiên hoạt động, đang rất cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng tỉnh Lạng Sơn điều tra làm rõ.

Ông L.V.K. một người dân từng làm công nhân cho Nhà máy chì cho biết, trước đây, có nhà máy, ông cũng xin vào đó làm. Thế nhưng, việc tiếp xúc với môi trường độc hại khiến ông rất hoang mang. “Nhận thấy việc xử lý chất thải của công ty lại không được chú trọng, các chất độc hại này chảy ra khe suối, ngẫm vào đất, ô nhiễm không khí. Cuối cùng tôi nghỉ việc”, ông K. nói.

Làn khói bốc lên từ nhà máy sản xuất chì

Khói bụi bên trong nhà máy

Cũng theo ông K., Nhà ông có mảnh vườn chuyên trồng hồi. Từ khi nhà máy chì đi vào hoạt động, cây hồi cứ lụi tàn, chậm phát triển, vườn hồi của gia đình ông mất mùa triền miên.

Ông Kiệu tiết lộ, khi sắp có đoàn kiểm tra thì nhà máy sẽ cho công nhân nghỉ, bắt dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ, để đoàn tiến hành kiểm tra.

Theo lời người dân địa phương, trước đây cánh đồng rộng hàng chục héc ta quanh khu vực này rất màu mỡ. Nhưng chỉ ít năm sau khi nhà máy chì đi vào hoạt động, nguồn nước cũng như môi trường bị ô nhiễm, các loại cây hoa màu cứ vàng úa, chết dần, giờ thành cánh đồng hoang, không thể cấy hái.

Chung hoàn cảnh, ông T.T.Kh., người dân xã Bình Trung cho biết, trước đây ông có hai trang trại chuyên sản xuất rau bò khai và đàn dê hàng trăm con... Thời gian đầu, rau bò khai của ông tăng trưởng rất tốt, mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng. Nhưng từ khi nhà máy kim loại màu Bắc Bộ đưa vào sử dụng, gây ô nhiễm khiến rau bò khai của ông bị héo mòn, gia súc không có cỏ ăn. Thế rồi ông đành ngậm ngùi bán tống bán tháo đàn gia súc đi.

Đàn gia súc này của ông T.T.Kh. cũng phải bán đi vì không sống nổi ở khu vực ô nhiễm

Không chỉ bị ảnh hưởng trong chăn nuôi, một số hộ gia đình trồng hoa hồng tại đây cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Ông Phan Trung Thủy cho biết, khi nhà máy chì thải ra loại khí màu vàng đục thì chỉ ít hôm hoa héo dần, chỉ cần vài đợt như vậy coi như cả vườn hoa mất trắng.

Theo tìm hiểu, người dân nơi đây chỉ biết trông chờ vào rừng, làm ruộng, trồng hoa màu. Chỉ vì bị ô nhiễm mà hoa màu không mọc, cây trồng héo úa, gia súc không sống được nên nguồn sống của người dân đang bị đe dọa….

Hơn nửa làng bị nhiễm độc chì

Năm 2009, Công ty CP kim loại màu Bắc Bộ tiến hành xây dựng nhà máy và hoạt động trên địa bàn thôn An Tri, cũng từ đó môi trường ở nơi đây bị “đầu độc” bởi khí thải, nước thải và khói bụi. Đến nay, đã có hàng chục người từ già đến trẻ xuất hiện triệu đứng hắt hơi, sổ mũi, tức ngực, khó thở kèm theo ho kéo dài, mệt mỏi... Trẻ em chậm lớn, chán ăn, mất ngủ về đêm và thường hay quấy khóc.

Cụ thể, như hai anh em cháu Lưu Bảo Nam và Lưu Bảo Trang. Năm nay Bảo Nam 5 tuổi nhưng cân nặng cũng chỉ hơn 12 kg. Còn Bảo Trang bước sang tuổi thứ 3, nhưng cân nặng cũng chỉ hơn 8 kg. Bà nội của Bảo Nam và Bảo Trang tường thuật: Cả hai cháu đều lười ăn, rất hay ốm vặt, ít ngủ, khóc nhiều về đêm…

Trước thực trạng trên, hàng chục hộ dân đã góp tiền mời Viện 69 (thuộc Bộ Tư lệnh Bảo vệ lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh) về lấy mẫu xét nghiệm. Theo người dân, ngày Viện 69 về lấy mẫu đã có lãnh đạo xã và Trạm y tế giám sát. Viện 69 kết luận có 172 người dân sinh sống trong làng An Tri có hàm lượng chì trong máu cao hơn 10µg/dL (trên 10 microgam/đêxilit).

Bà Nguyễn Thị Anh - Cán bộ Trạm Y tế xã Bình Trung cho biết, khi Viện 69 về lấy mẫu máu đem đi xét nghiệm, bà được chính quyền cắt cử tham gia, giám sát từ đầu… Kết quả cho thấy hơn nửa làng An Tri bị nhiễm độc chì rồi. Theo quy định của Bộ Y tế, hàm lượng chì (Pb) trong máu người bình thường dưới 10 µg/dL, lý tưởng 0 µg/dL. Nếu hàm lượng chì trong máu lớn hơn 10 µg/dL thì có nghĩa trường hợp đó đã bị nhiễm độc chì.

“Mới nghe qua, người nơi khác còn ngạc nhiên, chứ chúng tôi thì không. Nhẽ ra việc đưa người dân sinh sống trong vùng ô nhiễm chì đi kiểm tra sức khỏe phải diễn ra từ lâu rồi chứ không phải đợi đến bây giờ”, bà Anh nói.

Bảng xét nghiệm chỉ số hàm lượng chì trong máu cao gấp nhiều lần so với quy định của dân làng An Tri.

Ông Vi Văn Thàng – Phó Chủ tịch UBND xã Bình Trung cũng xác nhận, hiện làng An Tri có 71 hộ với 305 nhân khẩu. Theo kết quả của Viện 69, có hơn nửa làng bị nhiễm độc chì.

Đặc biệt là 2 trường hợp nhiễm độc chì rất nặng của bố con anh Vi Văn Thương (34 tuổi, sống cạnh nhà máy chì) và cháu Vi Ngọc Hảo, 7 tuổi. Hàm lượng chì trong máu của anh Thương là 103,47µg/dL (gấp 10 lần quy định) và con gái anh là 71,39 µg/dL (vượt quá 7 lần). “Con gái tôi sinh ra cũng thường xuyên đau ốm. Dù đã 7 tuổi nhưng cháu vẫn gầy guộc, ốm yếu. Dù biết ở đây ô nhiễm, nhưng ngặt nỗi điều kiện khó khăn nên không thể chuyển đi nơi khác đươc”, anh Thương nói.

Theo tìm hiểu, vài năm nay, những hộ gia đình kinh tế khá giả trong làng đều đã chuyển nhà đi nơi khác sinh sống. Số hộ dân còn lại đa phần có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không đủ tiền mua đất ở nơi khác. Có người rao bán đất chẳng ai mua nên lần lự mãi chẳng chuyển đi được, vẫn phải sống chung với ô nhiễm.

Sức khỏe & Môi trường điện tử tiếp tục thông tin đến bạn đọc.

Thế Hoàng - Phi Long