“Thần tốc táo bạo” để đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Ngày hội khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên - Ảnh: VGP

Với mục tiêu thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong giới trẻ, Ngày hội là sân chơi cho các ý tưởng sáng tạo, đồng thời kiến tạo không gian kết nối giữa sinh viên - nhà trường - doanh nghiệp - nhà đầu tư, với nhiều hoạt động như tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp, hội thảo chuyên đề, trưng bày sản phẩm khởi nghiệp được tổ chức đồng thời.

Điểm nhấn của Ngày hội là vòng chung kết cuộc thi "Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp" - nơi quy tụ những dự án xuất sắc nhất từ khắp các cơ sở giáo dục cả nước. Từ 775 dự án tham gia, Ban Tổ chức đã lựa chọn được 125 dự án xuất sắc dự vòng chung kết. Tính chung sau 7 lần tổ chức, cuộc thi "Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp" đã nhận được gần 2.239 dự án.

Thủ tướng Phạm Minh Chính và các đại biểu thực hiện nghi thức khai mạc Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ 7 - Ảnh: VGP

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ vui mừng đến dự Ngày hội trong không khí cả nước tưng bừng kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tại TPHCM - Thành phố Anh hùng trong đấu tranh, Thành phố sáng tạo và hội nhập, Thành phố tiên phong trong đổi mới, sáng tạo, lập nghiệp.

Chia sẻ về ý nghĩa của sự kiện lịch sử cách đây 50 năm, Thủ tướng nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong những ngày tháng Tư lịch sử tại thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc đi đến thắng lợi cuối cùng khẳng định một chân lý kiên cường và bất khuất của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Không có gì quý hơn độc lập, tự do"; "Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ"; "Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy".

Chặng đường 50 năm thống nhất đất nước là hành trình để chúng ta ghi nhớ những trang sử hào hùng của dân tộc, chiêm nghiệm những bài học kinh nghiệm trong quá trình phấn đấu xây dựng và phát triển đất nước, nhìn lại để tiến xa hơn, nhìn lại để trở nên mạnh mẽ và kiêu hãnh hơn, cùng hướng tới tương lai với hào khí, niềm tin và động lực mãnh liệt, sắt son, kiên định và bền vững.

“Chúng ta thật sự trân quý ý nghĩa của sự độc lập, tự do; hiểu được giá trị của hòa bình; biết ơn sự hi sinh anh dũng của các thế hệ đi trước, các anh hùng, liệt sĩ của dân tộc; tự soi chiếu và nhìn nhận về trách nhiệm của bản thân với dân tộc, đất nước, gia đình, xã hội và với chính bản thân mình", Thủ tướng phát biểu.

Thủ tướng Phạm Minh Chính: 'Thần tốc táo bạo' để đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo - Ảnh: VGP

Chia sẻ về sứ mệnh lịch sử của thanh niên trong từng giai đoạn lịch sử của đất nước, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhắc lại, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên".

Từ những sự kiện trọng đại của lịch sử dân tộc đến từng giai đoạn của quá trình vận động, phát triển, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chúng ta đều chứng kiến những sứ mệnh lịch sử đặc biệt và sự đóng góp quan trọng của thanh niên.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh: Qua các thời kỳ, thanh niên Việt Nam luôn nêu cao truyền thống yêu nước, chí khí anh hùng, bất khuất, không ngại gian khổ, không sợ hy sinh, sẵn sàng dấn thân, hăng hái xông pha đi tiên phong trên mọi lĩnh vực. Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân và đế quốc xâm lược, thanh niên Việt Nam dưới ngọn cờ soi đường của Đảng luôn son sắt một lòng quyết tâm đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững nền độc lập của dân tộc với các phong trào rộng khắp như: "Thanh niên xung phong"; "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước"; "3 sẵn sàng" "3 đảm đang", "Thành đồng tổ quốc"… Chúng ta chứng kiến hàng triệu thanh niên Việt Nam tình nguyện "xếp bút nghiên lên đường chiến đấu" vì một mục tiêu duy nhất là nước nhà hoàn toàn độc lập, dân tộc hoàn toàn tự do, nhân dân được ấm no, hạnh phúc.

Khi đất nước thống nhất, hòa bình được lập lại, thanh niên Việt Nam lại tiếp tục xung kích, vươn lên mạnh mẽ đảm nhận sứ mệnh "tham gia kiến thiết nước nhà trong thời kỳ đổi mới" với nhiều phong trào thiết thực về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu, thoát nghèo, nghiên cứu khoa học, cống hiến tri thức, tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng như "Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác", "Thanh niên lập nghiệp", "Tuổi trẻ giữ nước", "Thanh niên xung phong"…

Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: "Thanh niên phải là rường cột của nước nhà", qua các thời kỳ, Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt coi trọng vai trò của thanh niên; coi thanh niên là nhân tố chủ chốt, sẵn sàng trao sứ mệnh tiên phong cho thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước với phương châm "Thanh niên mạnh thì dân tộc mới mạnh".

"Do vậy, bằng tất cả sự tri ân đến các thế hệ cha anh đã hi sinh vì nền độc lập của dân tộc; bằng sự trân quý giá trị của hòa bình và tự do; bằng trách nhiệm đáp lại niềm tin, sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và các thế hệ đi trước; thanh niên ngày nay cần tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước hào hùng, tinh thần tự tin, tự lực, tự cường, tự chủ, tự hào dân tộc, bản lĩnh tiên phong, xung kích, dấn thân, xông pha trên mọi mặt trận, mọi lĩnh vực để gìn giữ, bảo vệ và phát triển đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu của Đảng là giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước và mang lại hạnh phúc, ấm no cho nhân dân", Thủ tướng phát biểu.

Phát huy những giá trị đích thực, cốt lõi của thanh niên Việt Nam

Thủ tướng cho biết, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đề ra 2 mục tiêu chiến lược phát triển 100 năm, trong đó, mục tiêu tăng trưởng là mục tiêu quan trọng nhất để góp phần thực hiện 2 mục tiêu chiến lược này. Muốn vậy, chúng ta đã xác định năm 2025 phải đạt tăng trưởng 8%, chuẩn bị cho những năm tới tăng trưởng 2 con số.

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Một nội dung giải pháp quan trọng được Nghị quyết số 57 nêu là: "Có chính sách đủ mạnh khuyến khích tinh thần khởi nghiệp về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng với chính sách hỗ trợ khởi nghiệp và thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài nước khởi nghiệp tại Việt Nam".

Thủ tướng đánh giá thời gian qua, đất nước ta đã đạt được một số kết quả tích cực về sự phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, trong đó có vai trò của hoạt động khởi nghiệp.

"Suốt 7 năm qua, có thể khẳng định Ngày hội khởi nghiệp không chỉ là một sự kiện thường niên, mà còn là nơi từng giấc mơ, khát vọng khởi nghiệp của học sinh, sinh viên dù là nhỏ bé nhất được soi đường, dẫn dắt, nuôi dưỡng và chắp cánh. Đây là nơi hội tụ những trí tuệ trẻ, đầy khát vọng; nơi kết nối giữa giáo dục, doanh nghiệp và chính sách; nơi cùng nhau lan tỏa, tạo ra một hệ sinh thái, không gian khởi nghiệp phát triển bền vững", Thủ tướng nói.

Thủ tướng vui mừng được biết sau 7 năm triển khai Đề án "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025" (Đề án 1665), đến nay, 100% các trường đại học, học viện, cao đẳng, trung cấp và 63/63 Sở Giáo dục và Đào tạo đã có kế hoạch triển khai khởi nghiệp sáng tạo. Hơn 42.000 dự án khởi nghiệp đã ra đời từ các bạn học sinh, sinh viên. Tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các cấp đã tổ chức hơn 3.500 cuộc thi ý tưởng sáng tạo, thu hút gần 480.000 lượt thanh niên tham gia với gần 23.000 ý tưởng khởi nghiệp…

Nhiều bạn trẻ đã đứng ra tự thành lập doanh nghiệp, kêu gọi được vốn đầu tư, tạo ra việc làm cho chính mình và cho người khác. Đặc biệt, có hàng ngàn học sinh, sinh viên đã viết tiếp những câu chuyện khởi nghiệp rất Việt Nam nhưng mang tầm vóc toàn cầu bằng những sản phẩm đã thay đổi cách chúng ta sống, học tập và làm việc, từ ứng dụng công nghệ trong y tế, nông nghiệp sạch, cho đến giải pháp số trong đời sống hằng ngày.

Cũng theo Thủ tướng, những thành tựu là rất đáng trân trọng nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh của thanh niên Việt Nam, chưa phát huy hết những giá trị đích thực, cốt lõi của thanh niên Việt Nam như truyền thống yêu nước nồng nàn, thông minh sáng tạo, hiếu học, cần cù, chịu khó, đức hy sinh, vượt qua nghịch cảnh trong bất cứ trường hợp nào, lòng tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau.

Quốc gia khởi nghiệp không thể thiếu tinh thần khởi nghiệp của giới trẻ

Thủ tướng đánh giá, việc tạo dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo không phải là câu chuyện của ngày một, ngày hai mà là cả một chiến lược lâu dài, cần các giải pháp căn cơ, chiến lược toàn diện, không cầu toàn, không nóng vội.

Do đó, Thủ tướng đề nghị phải tạo phong trào, xu thế, tạo nguồn lực, động lực, truyền cảm hứng cho đổi mới sáng tạo bằng nhiều hình thức khác nhau, sự giúp đỡ khác nhau, bằng nhiều cơ chế, chính sách khác nhau.

Cùng với đó, hoạt động khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo phải mang lại lợi ích cho chính học sinh, sinh viên, cho gia đình, cho xã hội thì phong trào mới đi vào cuộc sống, góp phần phát triển đất nước và từ thành quả đó tiếp tục tạo niềm tin, động lực, khí thế mới để nâng bước cho thanh niên, học sinh, sinh viên ngày càng phát triển.

Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đặc biệt về tài chính, sở hữu trí tuệ, kết hợp mô hình công - tư, tạo điều kiện và hỗ trợ cho học sinh, sinh viên phát triển ý tưởng và đưa sản phẩm ra thị trường; phát triển các quỹ hỗ trợ khởi nghiệp sinh viên bằng nguồn xã hội hóa; xây dựng sàn giao dịch ý tưởng, mạng lưới cố vấn khởi nghiệp tại các địa phương và trường học.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn phát biểu tại Ngày hội - Ảnh: VGP

Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan phát triển các trung tâm hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp, không gian sáng tạo, các vườn ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp trong nhà trường, đưa khởi nghiệp vào giảng dạy chính khóa; tiếp tục xây dựng Đề án hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn mới bảo đảm thiết thực, chất lượng.

Với các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục phổ thông, Thủ tướng đề nghị triển khai tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; phát triển các phòng thí nghiệm hiện đại, hỗ trợ nghiên cứu và thử nghiệm sản phẩm, khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học ứng dụng; phát triển nền tảng đào tạo trực tuyến và tài nguyên số, bổ sung chuyên đề khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo vào chương trình học; kết nối doanh nghiệp và quỹ đầu tư khởi nghiệp, xây dựng mạng lưới cố vấn, chuyên gia trong lĩnh vực khởi nghiệp và công nghệ; hỗ trợ giảng viên, học sinh, sinh viên đăng ký sở hữu trí tuệ và thương mại hóa sản phẩm.

"Ba nhà" gồm nhà nước – nhà trường – nhà doanh nghiệp phải tăng cường kết nối. Trong đó, các doanh nghiệp hãy tích cực đặt hàng, đầu tư và đồng hành cùng sinh viên, hỗ trợ thực hành, thực tập và thương mại hóa ý tưởng; cùng nhà trường, truyền cảm hứng, đầu tư và dẫn dắt thế hệ trẻ. Nhà nước, các doanh nghiệp, ngân hàng cần hỗ trợ các ý tường, dự án khởi nghiệp cả về công tác quy hoạch, vùng nguyên liệu, nguồn vốn, bao bì, mẫu mã, thị trường…

Thủ tướng đề nghị Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tiếp tục triển khai sâu rộng chương trình "Thanh niên khởi nghiệp", nhất là khởi nghiệp sáng tạo; trọng tâm là phát triển năng lực khởi nghiệp tập trung vào 4 nhóm ngành ưu tiên chính là: (1) công nghệ thông tin, an ninh mạng, dịch vụ kỹ thuật số; (2) công nghệ y tế, giáo dục; (3) công nghệ môi trường và năng lượng; (4) nông nghiệp công nghệ cao.

Thủ tướng cũng gợi ý, muốn cộng hưởng sức mạnh thì hoạt động khởi nghiệp phải đi đúng xu thế thời đại, xu hướng phát triển của đất nước, xu hướng thị trường, đồng thời phù hợp sở trường, năng khiếu, thế mạnh của mỗi người.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, sự kết nối chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và các cơ sở giáo dục là yếu tố then chốt trong việc xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp. Huy động mọi nguồn lực từ nhà nước đến khu vực tư nhân trên tinh thần "Lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ" để tạo điều kiện tốt nhất cho những ai có khát vọng khởi nghiệp.

Sinh viên Trần Văn Lực (sinh viên năm 4 ngành Khoa học máy tính tại Đại học Bách khoa Hà Nội) chia sẻ về khát vọng khởi nghiệp với dự án "Awake Drive" - Ảnh: VGP

Ông Hồ Minh Hoàng - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả, cựu sinh viên Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM kiến nghị một số giải pháp để hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia thực sự trở thành nơi "ươm mầm" cho những người trẻ có khát vọng kiến tạo giá trị cho xã hội - Ảnh: VGP

Đối với các bạn thanh niên, học sinh, sinh viên, Thủ tướng cho biết luôn kỳ vọng các bạn - những người được sinh ra trong thời đại của khoa học công nghệ - chính là những người sẽ đóng vai trò quan trọng, với đam mê, hoài bão, sức khỏe, tri thức và năng lực, để tạo ra sự đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị; góp phần đưa kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; góp phần khai thác tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh của từng vùng miền, địa phương để tạo sức mạnh cộng hưởng, đưa đất nước tăng tốc, bứt phá, về đích, phát triển nhanh và bền vững; góp phần đưa đất nước vươn mình trong hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị ngày 24/1/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới (chuyển từ tiếp nhận sang đóng góp, từ hội nhập sâu rộng sang đầy đủ, từ vị thế quốc gia đi sau sang trạng thái quốc gia vươn lên, tiên phong trong những lĩnh vực mới…).

"Mỗi bạn trẻ hãy xác định khởi nghiệp là nền tảng, là công cụ và là cơ hội nghề nghiệp; đồng thời còn là trách nhiệm đối với xã hội, với tương lai của đất nước. Hãy không ngừng học tập, rèn luyện kỹ năng, làm chủ công nghệ và dấn thân với "tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân" trong kỷ nguyên mới của dân tộc.