Việt Nam giảm phát thải các-bon về 0 vào năm 2050 bằng cách nào?

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tiếp Hội đồng năng lượng gió toàn cầu (GWEC)

Cam kết của Việt Nam đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các Chính phủ, tổ chức, nhà đầu tư trên thế giới. Đại diện Oxfam cho rằng, cam kết này giúp Việt Nam có thể thu hút nguồn đầu tư xanh từ gói tài chính 100 tỷ USD các quốc gia hỗ trợ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và năng lượng tái tạo toàn cầu. Cam kết này còn giúp Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế vì sức khỏe người dân, môi trường trong lành và bảo đảm an ninh xã hội. Ngay trước thềm COP 26, tại Vương quốc Anh, ngày 1-11, Thủ tướng Việt Nam đã chứng kiến lễ trao đổi văn kiện thỏa thuận hợp tác của các doanh nghiệp Việt Nam với đối tác nước ngoài tại hội thảo “Kiến tạo tương lai bền vững và thịnh vượng thông qua đầu tư tư nhân”, trong đó Tập đoàn T&T và Standard Chartered ký thỏa thuận hợp tác lên đến 6 tỉ USD cho các lĩnh vực năng lượng tái tạo và truyền tải điện tại Việt Nam. Trong cùng ngày, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp Hội đồng Năng lượng gió toàn cầu (GWEC), Chủ tịch tập đoàn kiêm Giám đốc điều hành Tập đoàn Năng lượng điện gió Orsted và Giám đốc điều hành Lego. Tại buổi tiếp, lãnh đạo tập đoàn Năng lượng gió toàn cầu và Năng lượng điện gió Orsted đánh giá cao tiềm năng, cơ hội phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam, họ đều đã đầu tư hàng tỷ USD vào lĩnh vực này đồng thời cam kết tiếp tục mở rộng đầu tư hơn nữa trong tương lai. Tập đoàn Lego đã đặt chân tới Việt Nam và mới đây ngày 8-12, tiếp tục ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty Liên doanh TNHH Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore xây dựng nhà máy tại Bình Dương. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 1 tỷ USD, dự kiến triển khai vào nửa cuối năm 2022, hoàn thành vào 2024, là nhà máy thứ 6 của Lego trên thế giới, thứ 2 tại Châu Á và là nhà máy trung hòa các bon đầu tiên trong chuỗi cung ứng của tập đoàn trên toàn cầu tính đến thời điểm này.

Theo Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC) cập nhật, Việt Nam có thể giảm tối đa 27% lượng phát thải CO2, tương đương 250,8 triệu tấn vào năm 2030. Các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính sẽ tập trung vào 5 lĩnh vực đã được kiểm kê, bao gồm năng lượng, nông nghiệp, các quá trình công nghiệp (IP), chất thải và sử dụng đất, thay đổi sử dụng đất và lâm nghiệp (LULUCF). Trong đó, lộ trình cắt giảm khí thải đối với ngành năng lượng được xác định là trọng tâm, bởi đây là nguồn thải lớn nhất, hiện chiếm đến 60% tổng lượng phát thải cả nước và dự kiến sẽ tăng tới 73% vào năm 2030 so với kịch bản phát thải thông thường (BAU). Theo tính toán, dựa vào nội lực Việt Nam sẽ cắt giảm được 51,5 triệu tấn CO2, còn nếu nhận được sự hỗ trợ tích cực từ quốc tế thì lĩnh vực này sẽ cắt giảm 155,8 triệu tấn, tương đương 16,7% so với kịch bản phát thải thông thường. Năng lượng sạch, vật liệu xanh, nâng cao hiệu quả chiếu sáng là các giải pháp chính cho lộ trình này và nó sẽ được triển khai đồng bộ tại các ngành năng lượng, công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải.

Sử dụng đất, thay đổi sử dụng đất và lâm nghiệp là lĩnh vực duy nhất không phát thải mà còn hấp thụ khí các bon. Tận dụng lợi thế này, Việt Nam đặc biệt chú trọng phát triển rừng để gia tăng hơn nữa năng lực hấp thụ khí nhà kính với mục tiêu bảo vệ thành công 3,5 triệu ha rừng tự nhiên, phục hồi hơn 50.000 ha rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, nâng độ che phủ rừng lên 42 - 42,5% vào năm 2030. Bảo tồn, phát triển và sử dụng rừng bền vững là giải pháp bao trùm để nâng cao chất lượng, trữ lượng các bon rừng, bảo tồn đất. Việt Nam cũng đề ra các giải pháp giảm phát thải đối với lĩnh vực nông nghiệp, chất thải rắn và các quá trình công nghiệp (3 lĩnh vực hiện chiếm hơn 50% tổng lượng phát thải của cả nước). Theo đó, đối với nông nghiệp triển khai các giải pháp quản lý, công nghệ trong trồng trọt, chăn nuôi; cải thiện khẩu phần ăn cho vật nuôi; chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng; thay đổi phương thức sử dụng đất. Đồng thời ứng dụng công nghệ xử lý và tái sử dụng phụ phẩm, chất thải trong sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi; phát triển nông nghiệp hữu cơ. Đối với chất thải rắn, thực hiện các biện pháp quản lý, phát triển và áp dụng công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường và chất thải rắn đặc thù nhằm hạn chế phát thải khí nhà kính. Còn trong lĩnh vực các quá trình công nghiệp tập trung vào một số giải pháp kỹ thuật như nghiền xỉ lò thổi, nghiền tro bay, nghiền Puzzolana và nghiền đá vôi thay thế clinker trong sản xuất xi măng và giảm tiêu thụ các chất HFCs trong thiết bị lạnh…

Cùng với đó, Việt Nam đã và đang triển khai các hoat động nhằm mở cửa thị trường các bon trong nước vào ngày 1/1/2028; thông qua việc thiết lập hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia, xây dựng hệ thống đo đạc, báo báo, thẩm định (MRV) để kiểm soát các nguồn phát thải lớn và thiết lập hệ thống mua bán phát thải (ETS). Giải pháp này sẽ giúp Việt Nam kiểm soát, quản lý, giảm thiểu lượng phát thải khí nhà kính; đáp ứng xu thế tiêu dùng có trách nhiệm từ các đối tác thương mại và có thêm nguồn tài chính từ thị trường các bon để ưu đãi và hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật về kiểm soát khí nhà kính đối với các cơ sở phát thải lớn.

Có thể thấy, NDC cập nhật đã xác định những đóng góp về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu do Việt Nam cam kết, phù hợp hơn với hiện trạng, dự báo phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia đến năm 2030; bảo đảm phù hợp với các mục tiêu của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Điều thuận lợi lớn nhất cho quá trình thực hiện cam kết này là Việt Nam đã ý thức sâu sắc về tác động của phát thải các bon đối với biến đổi khí hậu, cho nên từ nhiều thập kỷ nay Việt Nam đã nỗ lực thực hiện các cam kết quốc tế về phòng chống biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, phát triển xanh thông qua các Chiến lược Quốc gia về biến đổi khí hậu, Chiến lược Quốc gia về tăng trưởng xanh và Chiến lược Phòng chống thiên tai… Việt Nam cũng đã và đang tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ các Chính phủ, tổ chức, nhà đầu tư nước ngoài trong quá trình hướng tới xây dựng nền kinh tế xanh, chuỗi sản phẩm sạch, an toàn. Thành công của COP 26 với cơ chế và cam kết hỗ trợ về tài chính, công nghệ, kỹ thuật từ cộng đồng quốc gia phát triển, Việt Nam chắc chắn có thêm điều kiện thiết thực để đạt mục tiêu cao trong nỗ lực hướng giảm khí phát thải về “zero” vào thời điểm Việt Nam khao khát vươn tới một đất nước hùng cường.

NGUYỄN TRÌNH