Vĩnh Phúc kiểm soát hiệu quả mất cân bằng giới tính khi sinh

Theo số liệu mới đây của phòng Dân số - Sở Y tế Vĩnh Phúc, tỷ số giới tính khi sinh năm 2024 đạt 114 bé trai/100 bé gái, giữ nguyên so với năm 2023 và hoàn thành đúng kế hoạch đề ra. Kết quả này cho thấy những nỗ lực to lớn trong công tác dân số, đồng thời phản ánh chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân về bình đẳng giới.

Hoạt động truyền thông dân số và phát triển được thực hiện đồng bộ từ tỉnh tới cơ sở đến mỗi người dân

Mất cân bằng giới tính khi sinh là hệ quả của nhiều yếu tố, trong đó chủ yếu xuất phát từ tư tưởng “trọng nam khinh nữ” tồn tại dai dẳng trong xã hội truyền thống. Thêm vào đó, sự phát triển của các công nghệ chẩn đoán hình ảnh và tâm lý sinh con trai để nối dõi khiến một bộ phận người dân lạm dụng các biện pháp lựa chọn giới tính thai nhi. Nếu không kiểm soát, tình trạng này sẽ dẫn tới mất cân đối cơ cấu dân số, kéo theo nhiều hệ lụy về xã hội, gia đình, tâm lý và an ninh trật tự trong tương lai.

Hoạt động mít tinh, diễu hành, lan truyền các thông điệp về “Không lựa chọn giới tính thai nhi” được thực hiện toàn diện trên quy mô toàn tỉnh ở các cấp địa phương

Với nhận thức rõ ràng về những nguy cơ đó, Vĩnh Phúc đã triển khai quyết liệt nhiều nhóm giải pháp, lấy công tác truyền thông làm trọng tâm, đồng thời kết hợp với các chính sách hỗ trợ và kiểm tra giám sát chặt chẽ. Trong năm 2025, các hoạt động truyền thông tại cơ sở tiếp tục được duy trì thường xuyên và đa dạng, đặc biệt chú trọng truyền thông trực tiếp tại cộng đồng thông qua các buổi họp dân, lớp tập huấn, tuyên truyền lưu động và các mô hình truyền thông lồng ghép tại trường học.

Hàng loạt sự kiện như tọa đàm, hội thi, chương trình văn nghệ truyền thông đã được tổ chức tại các huyện Yên Lạc, Bình Xuyên, Lập Thạch… thu hút sự quan tâm, tham gia của đông đảo người dân. Các thông điệp được nhấn mạnh là: “Không lựa chọn giới tính thai nhi”, “Con gái cũng là con yêu”, “Gia đình hạnh phúc là gia đình sinh đủ hai con, không phân biệt trai - gái”...

Lựa chọn giới tính thai nhi là vi phạm pháp luật, khi nhận thức người dân thay đổi thì sức khỏe của trẻ em khi sinh mới là quan trọng nhất chứ không phải là giới tính trai hay gái.

Song hành với truyền thông là các chính sách can thiệp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng dân số. Tỉnh Vĩnh Phúc đã triển khai rộng rãi dịch vụ khám sức khỏe, tư vấn trước hôn nhân. Tỷ lệ cặp nam nữ thanh niên được khám sức khỏe tiền hôn nhân trong năm 2024 là 89,20%, tăng vượt bậc 72,92% - gấp hơn 6 lần so với năm 2023 (chỉ đạt 12,13%). Đây là bước tiến đột phá cho thấy hiệu quả trong việc phối hợp liên ngành giữa Y tế, các đoàn thể và chính quyền cơ sở.

Cùng với đó, các chỉ tiêu về chăm sóc sức khỏe sinh sản cũng đạt kết quả cao. Tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt 97,66%, vượt kế hoạch 1,09%; tỷ lệ sàng lọc sơ sinh đạt 92,06%, tăng 21,56% so với năm 2023 và vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Hệ thống y tế cơ sở đã được tăng cường trang thiết bị, tập huấn nhân lực và nâng cao năng lực chuyên môn, giúp phát hiện sớm các trường hợp dị tật, từ đó tư vấn can thiệp sớm, giảm thiểu rủi ro và tăng cơ hội sống khỏe cho trẻ em.

Công tác kiểm tra, giám sát các cơ sở y tế, đặc biệt là cơ sở chẩn đoán hình ảnh và sản khoa, được tăng cường. Phòng Dân số - Sở Y tế Vĩnh Phúc đã phối hợp chặt chẽ với thanh tra y tế và chính quyền địa phương kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về lựa chọn giới tính thai nhi, góp phần lập lại kỷ cương trong hoạt động chuyên môn.

Song song với đó, Vĩnh Phúc tiếp tục duy trì các chính sách khuyến khích, hỗ trợ gia đình sinh con một bề là gái, như: biểu dương, tặng quà, hỗ trợ thẻ BHYT, hỗ trợ vay vốn sản xuất… Các chính sách này không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn góp phần xóa bỏ tâm lý mặc cảm, tạo môi trường xã hội tích cực hơn cho phụ nữ và trẻ em gái.

Hạnh phúc của mỗi gia đình là nuôi dạy con cho tốt, dù trai hay gái, trẻ em là nguồn gốc của sự phát triển, là tương lai của đất nước

Trước sự vào cuộc quyết liệt của đội ngũ cán bộ làm công tác dân số đã mang lại chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức của người dân trong tỉnh trước vấn đề bình đẳng giới và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Tỷ lệ các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ hiện đang sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại đạt 71,03% - tiến gần đến mức ổn định cao. Tổng số người mới sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại là 70.126 người, tăng 3.800 người so với năm trước.

Trước những giải pháp mang tính thực tiễn cao, tỉnh Vĩnh Phúc đang hướng tới mục tiêu ổn định tỷ số giới tính khi sinh ở mức hợp lý hơn trong những năm tới, tiến tới xây dựng một cơ cấu dân số hài hòa, chất lượng và bền vững. Đồng thời, tiếp tục mở rộng các mô hình truyền thông tại cộng đồng, tăng cường tư vấn trước sinh, kết hợp đồng bộ các giải pháp chính sách và pháp lý để kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh một cách hiệu quả, toàn diện và nhân văn./.