Cà Mau: Nâng cao chất lượng dân số từ sớm, ứng phó mức sinh thấp và già hóa dân số

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh công tác dân số Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức như mức sinh thấp, già hóa dân số và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Bộ Y tế sẽ tổng hợp các ý kiến, kiến nghị tại hội thảo để nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, pháp luật về dân số, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu tại hội thảo.

Theo Sở Y tế Cà Mau, đến cuối năm 2025, quy mô dân số toàn tỉnh đạt 2.304.276 người, tuổi thọ trung bình đạt 75,3 tuổi, vượt chỉ tiêu kế hoạch. Tuy nhiên, tổng tỷ suất sinh chỉ đạt 1,63 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế. Người từ 65 tuổi trở lên chiếm 12,3% dân số, cho thấy quá trình già hóa đang diễn ra nhanh.

Trong năm qua, ngành y tế đã đẩy mạnh các hoạt động nâng cao chất lượng dân số như khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe sinh sản. Cùng với đó, duy trì 57 câu lạc bộ tiền hôn nhân, tổ chức hơn 1.300 cuộc truyền thông trực tiếp, tư vấn cho trên 18.400 hộ gia đình và hoàn thành chuyển đổi số quản lý dân số tại 100% xã, phường.

Bên cạnh kết quả đạt được, Cà Mau vẫn đối mặt với nhiều thách thức như mức sinh thấp kéo dài, tỷ lệ sàng lọc trước sinh và sơ sinh còn thấp, hệ thống chăm sóc người cao tuổi chưa đáp ứng nhu cầu, cùng những hạn chế về tổ chức bộ máy và cơ sở dữ liệu.

Để khắc phục, Sở Y tế Cà Mau đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm. Cụ thể là triển khai hiệu quả Luật Dân số và Nghị định số 168/2026; thực hiện đồng bộ các chính sách điều chỉnh mức sinh; nâng cao chất lượng dân số từ sớm thông qua mở rộng sàng lọc, chăm sóc sức khỏe. Đồng thời kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm nguồn lực và hoàn thiện cơ sở dữ liệu.

Ông Ngô Vũ Thăng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng đề nghị các sở, ngành, địa phương tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Dân số, thực hiện đồng bộ các giải pháp điều chỉnh mức sinh. Cạnh đó mở rộng tư vấn, khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Đồng thời tăng cường đầu tư nguồn lực, kiện toàn tổ chức bộ máy và hoàn thiện cơ sở dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả công tác dân số.

Theo Phó Chủ tịch tỉnh Cà Mau, công tác dân số không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị để bảo đảm quy mô, cơ cấu và chất lượng dân số, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Đại biểu tham dự hội thảo chuyên đề công tác dân số tại Cà Mau.

Tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Thiện Nhân trình bày tham luận "Việc sinh con trong thế kỷ 21 quyết định vận mệnh quốc gia – Triển khai Luật Dân số 2025 ở 15 tỉnh, thành phố phía Nam".

Theo GS.TS Nguyễn Thiện Nhân, mức sinh không chỉ là vấn đề của mỗi gia đình mà còn quyết định sự phát triển bền vững của quốc gia. Mức sinh duy trì dưới mức thay thế trong thời gian dài sẽ làm suy giảm lực lượng lao động, đẩy nhanh già hóa dân số, kéo theo tăng trưởng kinh tế chậm lại và nguy cơ suy giảm dân số.

Từ kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, ông cho rằng Việt Nam cần triển khai hiệu quả Luật Dân số 2025, duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và có chính sách hỗ trợ người dân kết hôn, sinh đủ hai con để tận dụng cơ cấu dân số vàng, tạo nền tảng cho phát triển bền vững đến năm 2045.