Hợp tác thúc đẩy quản lý chất thải tuần hoàn tại Việt Nam

Cải thiện thu gom, phân loại và thúc đẩy tái chế. (Nguồn: Vietnam+)

Dự án sẽ triển khai tại Quảng Ninh và Kiên Giang với hai giải pháp chính: Xây dựng mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt thông qua thúc đẩy phân loại rác thải tại nguồn, thiết lập cơ sở thu hồi vật liệu (MRF) kết hợp với đồng xử lý rác thải không tái chế trong lò nung ximăng; thử nghiệm chương trình đặt cọc hoàn trả (Deposit Return Scheme - DRS) cho bao bì nhựa.

Buổi lễ ký kết có sự tham dự của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Ủy ban Nhân dân thành phố Cẩm Phả (tỉnh Quảng Ninh), Ủy ban Nhân dân thành phố Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang), cùng một số doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề như tái chế, sản xuất ximăng của Việt Nam và đối tác thực hiện dự án như Công ty TOMRA của Na Uy.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú UNDP (Chương trình phát triển Liên hiệp quốc) tại Việt Nam nhấn mạnh: “Việc ký kết hôm nay thể hiện cam kết chung của chúng tôi đối với một Việt Nam xanh sạch hơn, sử dụng tài nguyên hợp lý hơn, và một nền kinh tế không để ai bị bỏ lại phía sau.”

Đại sứ Na Uy tại Việt Nam, bà Hilde Solbakken, cũng khẳng định Na Uy rất vinh dự được hợp tác chặt chẽ với UNDP, Cục Môi trường và các cơ quan hữu quan của các tỉnh Quảng Ninh, Kiên Giang, cũng như khu vực tư nhân để thực hiện dự án xanh này. Theo đó, Na Uy sẽ đặt ưu tiên cao cho việc chống ô nhiễm nhựa đại dương, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý chất thải bền vững tại Việt Nam trong thời gian tới.

“Quan hệ đối tác công tư có tác dụng kết hợp sức mạnh và nguồn lực của cả hai khu vực, tạo ra các giải pháp sáng tạo và đem lại những tác động có thể nhân rộng. Vì thế sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam và Công ty TOMRA của Na Uy là minh chứng cho sức mạnh quan hệ đối tác này trong việc thúc đẩy thay đổi bền vững và đạt được các mục tiêu chung của chúng ta,” bà Hilde Solbakken nhấn mạnh.

Theo UNDP, Việt Nam hiện đang đối mặt với tình trạng gia tăng chất thải rắn sinh hoạt, trong đó các dòng rác có giá trị thấp như túi nylon, xốp và bao bì nhựa dùng một lần thường không được thu gom để tái chế, mà thường được chôn lấp và dễ bị rò rỉ ra môi trường.

Một nghiên cứu tại bãi rác Long Mỹ (tỉnh Bình Định) năm 2023 do UNDP thực hiện cho thấy nhóm chất thải này chiếm 20,4% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày được vận chuyển và xử lý tại bãi rác của thành phố.

Điều đáng nói là mặc dù Việt Nam đã đặt mục tiêu giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 30% vào năm 2025, song thực tế vẫn chưa đạt được như kỳ vọng do việc phân loại, thu gom và tái chế vẫn chưa đồng bộ, thiếu hướng dẫn phù hợp và đầu tư hạ tầng cần thiết.

Đại diện UNDP tại Việt Nam và đại diện Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam ký kết Thỏa thuận hợp tác tăng cường quan hệ đối tác đa phương trong quản lý chất thải tuần hoàn và bền vững tại Việt Nam.

Dựa trên nền tảng hợp tác chặt chẽ từ năm 2019, UNDP tại Việt Nam và Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam đã triển khai nhiều sáng kiến tại Quảng Ninh, Đà Nẵng, Bình Định, Bình Thuận và Bình Dương, nhằm thí điểm các mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt, tăng cường khung chính sách, cải thiện thu gom, phân loại và thúc đẩy tái chế.

Bên cạnh đó, nghiên cứu của Dự án OPTOCE về đồng xử lý trong lò nung ximăng do Quỹ nghiên cứu khoa học và công nghiệp Na Uy (SINTEF) thực hiện, cùng với nghiên cứu tiền khả thi về đặt cọc hoàn trả do Đại sứ quán Na Uy cùng đối tác triển khai, cũng đã cung cấp thêm căn cứ để có thể thí điểm các mô hình kinh tế tuần hoàn trên thực tế.

Trên cơ sở các mô hình thí điểm được triển khai hiệu quả, UNDP và Na Uy cam kết sẽ tiếp tục thúc đẩy hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt là chính sách về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và các quy định về quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Việt Nam.

Dự án “Tăng cường quan hệ đối tác đa phương trong quản lý chất thải tuần hoàn và bền vững” lần này, sẽ tiếp nối các kết quả đã đạt được từ các dự án trước, nhằm nhân rộng mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt với MRF kết hợp giải pháp đồng xử lý trong lò nung ximăng dự kiến triển khai tại thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh.

Bên cạnh đó, dự án cũng sẽ thử nghiệm mô hình DRS dự kiến tại thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Ở cấp quốc gia, dự án sẽ đóng góp vào chính sách, thúc đẩy học hỏi liên tỉnh và thiết lập cơ chế giám sát minh bạch, hướng tới kinh tế tuần hoàn. Yếu tố giới và công nghệ số sẽ được tích hợp xuyên suốt để đảm bảo giải pháp toàn diện, bao trùm./.