Những nguy cơ từ việc tiêm vaccine tăng cường

Theo Tổng Giám đốc WHO Adhanom Ghebreyesus, hiệu quả thực sự của mũi vaccine tăng cường vẫn còn là một dấu hỏi và điều này chỉ thực sự cần với những người có hệ miễn dịch suy giảm mà thôi.

Trong một bài phân tích về chương trình tiêm chủng ở Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Chile, tờ Financial Times của Anh cho biết 3 nước này đã triển khai hơn 10 triệu liều vaccine tăng cường, nhiều hơn tổng số vaccine đã được sử dụng tại 6 quốc gia châu Phi là Nigeria, Ethiopia, Chad, Cameroon, Cộng hòa Dân chủ Congo và Kenya. Hiện mới chỉ có 2% dân số châu Phi đã được tiêm đủ 2 mũi vaccine, tỷ lệ thấp nhất trong các châu lục trên thế giới.

Ông John Nkengasong, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi, cảnh báo việc các nước tiêm phòng tăng cường thay vì chia sẻ vaccine với các quốc gia có tỷ lệ tiêm chủng thấp và tỷ lệ ca mắc cao là “một tính toán sai lầm nghiêm trọng”, bởi điều này sẽ tạo cơ hội cho các biến thể mới xuất hiện và thách thức chính các quốc gia đã được tiêm chủng đầy đủ. Ông Nkengasong coi các chương trình tiêm chủng tăng cường là ví dụ của việc nước giàu ưu tiên phòng ngừa các ca bệnh nhẹ ở nước mình hơn là ngăn chặn các ca bệnh nặng và tử vong ở các nước nghèo và châu Phi có thể sẽ trở thành lục địa của COVID-19.

Theo ông Andrew Pollard, Giám đốc Oxford Vaccine Group, hãng sản xuất vaccine Oxford/AstraZeneca, việc các nước vội vã tiêm mũi thứ 3 là do mong muốn giảm thiểu rủi ro trong tương lai, nhưng điều này là không cần thiết nếu “không có bằng chứng rõ ràng” rằng những người đã tiêm đủ 2 mũi bị suy giảm khả năng miễn dịch.

Cũng theo ông Pollard, tiêm mũi vaccine thứ 3 cho một người đồng nghĩa với việc từ chối cơ hội tiêm phòng cho một người khác. Đó là chưa kể, lợi ích của việc tiêm mũi thứ 3 là rất nhỏ so với việc triển khai tiêm phòng ở những nước chưa được tiêm chủng.

Hiện Israel đang là nước dẫn đầu trong việc triển khai tiêm mũi tăng cường, với hơn 70% người trên 60 tuổi và 44% người từ 50-59 tuổi đã được tiêm mũi thứ 3. Theo ông Ran Balicer, người đứng đầu Ủy ban cố vấn quốc gia về COVID-19 của Chính phủ Israel, quyết định này được đưa ra sau khi các cơ quan chức năng xem xét số lượng người phải nhập viện điều trị dù đã tiêm đủ 2 liều. Ông Balicer ước tính sẽ có thêm hàng trăm triệu liều vaccine tăng cường được sử dụng trên toàn thế giới do các nước đang phải tìm cách hạn chế tác động của biến thể Delta.

Trong khi đó, Mỹ dự kiến sẽ thông qua kế hoạch tiêm phòng tăng cường cho những người đã hoàn thành các mũi tiêm được 8 tháng (có thể là 1 hoặc 2 mũi tùy theo từng loại vaccine). Dự kiến, sẽ có hơn 100 triệu người Mỹ đủ điều kiện tiêm mũi tăng cường vào cuối năm nay.

Còn ở châu Âu, Đức và Pháp cũng đã ấn định ngày khởi động chiến dịch tiêm mũi thứ 3. Anh đang lên kế hoạch, nhưng nhiều khả năng sẽ chỉ tiêm mũi 3 cho những người dễ bị tổn thương về mặt lâm sàng.

Trong khi đó, những nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) quyết định khuyến nghị tiêm mũi vaccine tăng cường ngừa COVID-19 có thể sẽ phải đối mặt với các rủi ro pháp lý vì hiện Cơ quan Quản lý dược phẩm châu Âu (EMA) chưa phê chuẩn tiêm mũi này.

Ngày 26/8, Ủy ban châu Âu (EC) – cơ quan hành pháp của Liên minh châu Âu (EU) - đã đưa ra cảnh báo trên sau khi 8 nước châu Âu đã khuyến nghị tiêm mũi tăng cường và hơn 10 nước khác sẽ sớm có hành động tương tự.

Trong một tuyên bố, EMA nêu rõ các mũi vaccine ngừa COVID-19 tăng cường hiện chưa được cấp phép thương mại và chưa được EMA tiến hành đánh giá khoa học do chưa có đủ dữ liệu. Điều này đồng nghĩa với việc trong trường hợp xảy ra tác dụng không mong muốn liên quan đến mũi vaccine tăng cường, những nước EU khuyến nghị tiêm mũi vaccine thứ ba này có thể phải chịu các hậu quả về mặt pháp lý và các yêu cầu bồi thường. Bên cạnh đó, công ty sản xuất vaccine cũng không được miễn trách nhiệm hoàn toàn nếu có rủi ro với tiêm mũi tăng cường không có sự phê chuẩn của EMA. Ví dụ, trong trường hợp xảy ra tác dụng phụ sau khi tiêm mũi tăng cường mà nguyên nhân là do quy trình sản xuất thì hãng sản xuất vaccine phải chịu trách nhiệm. EU chỉ chịu trách nhiệm và bồi thường trong những trường hợp xảy ra tác dụng xấu ngoài dự tính liên quan tới đặc tính chung của vaccine. Mỗi công ty cung cấp vaccine ngừa COVID-19 cho EU đã đàm phán nhiều điều khoản khác nhau mà phần lớn vẫn được giữ bí mật.

Theo Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh châu Âu (ECDC), Áo, Bỉ, Pháp, Hungary, Liechtenstein, Litva, Luxembourg và Slovenia hiện đang đề nghị tiêm mũi vaccine tăng cường trong khi Đức dự định đưa ra đề nghị như vậy trong mùa Thu này. 13 quốc gia khác ở châu Âu đang thảo luận vấn đề này.

Trong những tháng gần đây, EU đã dự trữ hàng tỷ liều vaccine ngừa COVID-19 do một vài hãng dược sản xuất để sử dụng cho những năm tới. Theo EU, số lượng vaccine này có thể được sử dụng để tiêm mũi tăng cường nhằm phòng ngừa các biến thể mới hoặc để viện trợ cho những nước nghèo.

Linh Đức