Bảo vệ môi trường sống ven biển: Chiến lược sinh kế cho ngư dân

Bãi biển làng chài Mũi Né (Bình Thuận).

Theo Báo cáo hiện trạng môi trường biển và hải đảo vừa được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố mới đây, nếu mực nước biển dâng 100cm, khoảng 16,8% diện tích đồng bằng sông Hồng, 1,47% diện tích các tỉnh ven biển miền Trung từ Thanh Hóa đến Bình Thuận, 17,8% diện tích TP. Hồ Chí Minh, 38,9% diện tích đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ bị ngập. Mực nước biển dân cao khiến các công trình bảo vệ bờ biển (kè, đê biển…). Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, những năm gần đây tình trạng sạt lở bờ đê, bờ biển có diễn biến ngày càng nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng mất ổn định bờ biển, diễn ra ở cả ven bờ ba miền. Mức độ, quy mô xói lở kéo dài nhiều năm, nhưng cũng có những khu vực xói lở xảy ra bất thường gần đây với tốc độ lớn, có những khu vực xen lẫn bồi tụ. Nước biển dâng cao gây ra tác động đến mọi mặt tự nhiên, kinh tế - xã hội, sức khỏe, đời sống nhân dân. Xói lở đã uy hiếp tính mạng và tài sản của người dân sinh sống tại khu vực ven biển, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long và dải ven biển của một số tỉnh miền trung như Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Phú Yên, Bình Thuận, Cà Mau là khu vực tập trung đông dân cư và nhiều hoạt động kinh tế - xã hội đang có tốc độ phát triển nhanh.

Việt Nam có vùng biển rộng hàng triệu km2, đóng vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển mạnh mẽ trong hoạt động kinh tế của đất nước.

Do đó, cần có giải pháp tổng hợp để giúp người dân vùng biển tăng cường khả năng thích ứng BĐKH. Đưa ra giải pháp thích ứng BĐKH, Tổng cục Trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam Tạ Đình Thi cũng cho rằng, các vùng ven biển và biển Việt Nam đang ngày càng bị đe dọa trước sự gia tăng của hiện tượng biến đổi khí hậu cực đoan như mực nước biển dâng, bão… và đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sản xuất và sinh kế của người dân, nhất là ngành thủy sản, nông nghiệp, du lịch và vận tải biển. Đồng thời, có chiến lược cụ thể bảo đảm sinh kế biển cho ngư dân trong tương lai. Đi đôi với khai thác kinh tế, phải quản lý và phát triển kinh tế biển gắn chặt với bảo vệ môi trường. Lấy việc sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, là những yếu tố nền tảng cho phát triển kinh tế biển hiệu quả và bền vững dựa trên việc bảo toàn nguồn vốn tự nhiên biển; bảo vệ và đầu tư cho các hệ sinh thái biển, ven biển, hải đảo. Còn theo Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Phòng, chống thiên tai, ông Nguyễn Văn Tiến, việc nâng cao năng lực cho cán bộ và người dân khu vực ven biển thông qua tập huấn và đánh giá rủi ro thiên tai, rủi ro biến đổi khí hậu là rất quan trọng. Đây là nền tảng chính để hỗ trợ ổn định cuộc sống và điều kiện an toàn cho các hộ dân duyên hải thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai.

Hiện, Tổng cục Phòng, chống thiên tai đã và đang phối hợp với một số đơn vị thực hiện Đề án Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng do Chính phủ phát động vào năm 2009. Đến cuối năm 2021, dự án sẽ tiếp cận 520 cộng đồng ở 7 tỉnh ven biển để giúp họ đánh giá rủi ro và hỗ trợ các cộng đồng này xây dựng kế hoạch giảm nhẹ rủi ro thiên tai và khí hậu của riêng họ. Dự kiến, sẽ có hơn 10.000 người sẽ được tiếp cận thêm các thông tin về rủi ro khí hậu và thiên tai cũng như các hoạt động tăng cường khả năng chống chịu, thích ứng với biến đổi khí hậu trong thời gian tới. Cũng theo ông Nguyễn Văn Tiến, thông qua các khóa tập huấn, chính quyền xã và người dân ven biển đã cùng nhau xác định các giải pháp phòng chống thiên tai, xây dựng kế hoạch hành động để tăng cường khả năng sẵn sàng phòng ngừa, ứng phó với thiên tai, thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

ĐẶNG ĐỨC - NGỌC MAI