Phú Thọ: Trạm trộn bê tông sát kênh thủy lợi – Dấu hiệu xả thải và khoảng trống pháp lý cần làm rõ

Từ nền tảng pháp lý mang tính tạm thời đó, sau nhiều năm, hiện trạng tại khu vực này đang đặt ra những vấn đề cần được nhìn nhận lại, không chỉ ở góc độ thủ tục mà còn ở thực tế vận hành.

“Văn bản năm 2021 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc chấp thuận chủ trương lắp đặt trạm trộn bê tông với tính chất ‘tạm thời’ – nền tảng pháp lý ban đầu của công trình hiện đang phát sinh nhiều vấn đề cần kiểm tra, làm rõ.”

Ghi nhận tại hiện trường cho thấy, hai (02) trạm trộn bê tông nằm sát hệ thống kênh thủy lợi và đất canh tác nông nghiệp vẫn xuất hiện các dòng nước thải màu trắng đục, mang đặc trưng của bùn xi măng, chảy theo các rãnh tự phát ra ao, kênh lân cận. Dọc theo các tuyến thoát nước này, bùn bê tông lắng đọng thành từng mảng, tạo vệt kéo dài theo dòng chảy. Các dấu hiệu này có xu hướng lặp lại trong quá trình hoạt động, cho thấy nước thải phát sinh có khả năng chưa được kiểm soát hoàn toàn trong khuôn viên sản xuất mà thoát ra môi trường bên ngoài thông qua các dòng chảy tự phát.

“Từ chủ trương cho phép lắp đặt một trạm trộn bê tông mang tính tạm thời theo văn bản năm 2021 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc, hiện trạng tại khu vực lại xuất hiện hai trạm cùng hoạt động, chênh lệch này đặt ra yêu cầu cần được kiểm tra, đối chiếu với hồ sơ pháp lý.”

Theo phản ánh của người dân sinh sống gần khu vực cho biết: “Thỉnh thoảng thấy nước từ trạm chảy ra trắng đục, đọng lại dưới kênh, nhìn rất bất thường. Chúng tôi chỉ lo lâu dài ảnh hưởng đến nguồn nước và ruộng xung quanh.”

Theo quy định tại khoản 1 Điều 111 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, cơ sở sản xuất, kinh doanh có phát sinh nước thải phải thực hiện thu gom, xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật trước khi xả ra môi trường. Đồng thời, pháp luật hiện hành cũng yêu cầu các cơ sở có nguy cơ gây tác động xấu đến môi trường phải có đầy đủ hồ sơ môi trường tương ứng trước khi đi vào vận hành.

Đối với trạm trộn bê tông, các nguồn phát sinh chất thải được xác định rõ, bao gồm: nước thải từ hoạt động rửa xe, rửa bồn trộn, vệ sinh thiết bị; bùn xi măng; bụi từ vật liệu rời như cát, đá; cùng với tiếng ồn trong quá trình vận hành. Trong đó, nước thải chứa xi măng có độ kiềm cao là yếu tố đáng lưu ý, bởi nếu không được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật trước khi xả ra môi trường, có thể làm thay đổi tính chất hóa học của nguồn nước tiếp nhận, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và hoạt động sản xuất nông nghiệp.

“Khu vực của 02 trạm trộn ghi nhận các vũng nước đục màu trắng ngà xuất hiện trong phạm vi hoạt động, có dấu hiệu liên thông ra khu vực xung quanh.

Theo Điều 25 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, các dự án thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường bắt buộc phải được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trước khi triển khai. Đối với trạm trộn bê tông, ĐTM đóng vai trò như một “bản thiết kế môi trường”, trong đó xác định rõ nguồn phát sinh chất thải, công nghệ xử lý, vị trí xả thải và phương án kiểm soát trong suốt quá trình vận hành. Nếu ĐTM được lập và thực hiện đúng, hệ thống xử lý nước thải phải được thiết kế khép kín, có bể lắng, tuần hoàn hoặc xử lý đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường. Ngược lại, nếu không có ĐTM hoặc không thực hiện đúng nội dung đã được phê duyệt, các biện pháp kiểm soát môi trường sẽ khó đảm bảo hiệu quả trên thực tế.

Trong bối cảnh đó, việc xuất hiện các dòng nước thải chưa rõ đã qua xử lý hay chưa, chảy trực tiếp ra hệ thống kênh thủy lợi là dấu hiệu cần được kiểm tra, xác minh cụ thể. Đặc biệt, khu vực này nằm trong không gian phục vụ quản lý nguồn nước, việc phát sinh nguồn thải nếu không được kiểm soát có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng trên diện rộng.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đức Hiếu - Phó Phòng Kinh tế xã Bình Nguyên cho biết sau khi tiếp nhận phản ánh, UBND tỉnh Phú Thọ đã có văn bản giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND xã tiến hành kiểm tra hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp đang hoạt động tại khu vực.

UBND xã đã tiến hành làm việc trực tiếp với đơn vị vận hành trạm trộn. Qua buổi làm việc, phía doanh nghiệp thừa nhận có phát sinh và xả nước thải ra môi trường trong quá trình hoạt động. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng đến môi trường hiện chưa được xác định cụ thể do chưa có kết quả kiểm tra, đánh giá chuyên môn. Đến thời điểm hiện tại, đơn vị này vẫn chưa cung cấp đầy đủ các hồ sơ pháp lý liên quan đến hoạt động sản xuất, đặc biệt là các tài liệu về môi trường theo quy định.

“Văn bản của UBND xã Bình Nguyên đề nghị doanh nghiệp cung cấp hồ sơ liên quan đến hoạt động trạm trộn bê tông, trong đó có các tài liệu về môi trường.”

Trong bối cảnh các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đã được siết chặt, đặc biệt sau khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực, việc để tồn tại các dấu hiệu xả thải chưa được kiểm soát tại khu vực gắn với chức năng quản lý nguồn nước là vấn đề không thể xem nhẹ.

Khi việc xả thải ra môi trường đã được chính doanh nghiệp thừa nhận, nhưng hồ sơ pháp lý và các căn cứ kiểm soát môi trường vẫn chưa được làm rõ, thì câu chuyện không còn dừng lại ở dấu hiệu ô nhiễm, mà đã đặt ra yêu cầu về trách nhiệm quản lý và giám sát trong quá trình hoạt động.

Việc kiểm tra, xác minh cần được thực hiện khẩn trương, toàn diện, không chỉ trên hồ sơ mà cả trong thực tế vận hành. Bởi nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, không chỉ môi trường khu vực chịu tác động, mà kỷ cương trong thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường cũng sẽ bị đặt trước dấu hỏi.