Từng tiêm vắc-xin AstraZeneca có cần làm xét nghiệm D-dimer không?

Sự thừa nhận từ AstraZeneca về khả năng gây cục máu đông từ vắc-xin đã làm nhiều người dân tại Việt Nam bất an, đặc biệt là những người đã tiêm vắc-xin này.

Gần đây, khi AstraZeneca công bố thông tin về khả năng gây ra cục máu đông sau khi tiêm vắc-xin COVID-19, một số quảng cáo trên mạng xã hội đã xuất hiện, khuyến khích người dân đi xét nghiệm máu D-dimer để kiểm tra xem có phát hiện cục máu đông không. Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy có cục máu đông, họ được khuyến khích sử dụng thuốc tan cục máu đó. Thông tin này đã thu hút sự quan tâm và phản ứng tích cực từ hàng nghìn người dùng mạng xã hội.

Xét nghiệm D-dimer trong Y học lâm sàng là gì?

Xét nghiệm D-dimer là một phương pháp chẩn đoán trong lĩnh vực y học. D-dimer là một loại protein nhỏ được sản xuất trong máu khi có quá trình đông máu diễn ra. Quá trình đông máu thường xảy ra khi cơ thể chịu tổn thương để ngăn chặn mất máu và hỗ trợ quá trình phục hồi. Khi tổn thương được chữa lành, các cục máu đông sẽ tự tan trong cơ thể.

Mức độ D-dimer trong máu tăng lên khi có quá trình đông máu xảy ra và sau đó trở về bình thường khi cục máu đông tan hết. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các cục máu đông không tan hoặc hình thành đông máu không bình thường trong mạch máu, gây nguy cơ đối với hệ thống tuần hoàn. Điều này có thể dẫn đến các bệnh cấp tính nguy hiểm đến tính mạng.

Do đó, sử dụng xét nghiệm D-dimer trong y học giúp chẩn đoán kịp thời tình trạng đông máu và đưa ra liệu pháp phù hợp. Hiện nay, phương pháp này được sử dụng phổ biến trên toàn cầu để hỗ trợ chẩn đoán các tình trạng sức khỏe liên quan đến đông máu.

Có hai kỹ thuật chính được sử dụng để xét nghiệm nồng độ D-dimer trong máu, đã được các tổ chức y tế thế giới công nhận về độ chính xác và an toàn:

• Xét nghiệm D-dimer ngưng tập trên Latex: Kỹ thuật này thường được sử dụng để chẩn đoán tình trạng đông máu rải rác bên trong mạch máu. Đặc điểm của phương pháp này là độ nhạy không cao, nghĩa là có thể xuất hiện kết quả âm tính khi chỉ có một ít cục máu đông, và kết quả dương tính khi có tần suất máu đông cao hơn.
• Xét nghiệm D-dimer siêu nhạy: Phương pháp này thường được thực hiện thông qua quy trình ELISA hoặc dựa trên độ đục miễn dịch để xác định nồng độ D-dimer trong máu. Kỹ thuật này mang lại kết quả chẩn đoán siêu nhạy, có thể phát hiện nồng độ D-dimer rất thấp và cho kết quả dương tính. Độ nhạy cao của kỹ thuật này giúp trong việc chẩn đoán nhanh chóng và chữa trị kịp thời khi có dấu hiệu máu đông bất thường.

Xét nghiệm D-dimer sau tiêm vắc-xin AstraZeneca là việc làm không cần thiết

Thượng tá, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng từ Trung tâm oxy cao áp Việt-Nga thuộc Bộ Quốc phòng đã khẳng định rằng những người đã tiêm 2-3 mũi vắc-xin AstraZeneca phòng Covid-19 không cần phải thực hiện xét nghiệm D-dimer hoặc bất kỳ xét nghiệm đông máu nào khác.

Thượng tá, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng đã đưa ra quan điểm, những người đã tiêm 2-3 mũi vắc-xin AstraZeneca phòng Covid-19 không cần thiết phải thực hiện xét nghiệm D-dimer.

BS. Hoàng lý giải rằng tác dụng gây ra cục máu đông và giảm tiểu cầu chỉ xảy ra với xác suất rất thấp. "Trong các trường hợp hiếm hoi bị ảnh hưởng, tác dụng này cũng chỉ xuất hiện trong vòng 4 tuần sau khi tiêm vắc-xin lần đầu", BS. Hoàng cho biết.

Theo BS. Hoàng, nếu xảy ra tình trạng hình thành cục máu đông, có hai trường hợp có thể xảy ra:

• Trường hợp 1: Cục máu đông lớn, gây ra biến chứng ngay lập tức, như tắc mạch chi, tắc mạch phổi, đột quỵ, nhồi máu cơ tim... Trong tình huống này, người bệnh sẽ nhận biết được có thể gặp tác dụng phụ của vắc-xin AstraZeneca.
• Trường hợp 2: Cục máu đông nhỏ, nó sẽ dần tan ra, thường sau 24 giờ và tối đa là 4 tuần sau đó không còn tồn tại.

BS. Hoàng đã phân tích rằng khi cục máu đông phân hủy, D-dimer sẽ được sinh ra trong máu. "Mũi tiêm vắc-xin AstraZeneca của bạn gần nhất có lẽ đã là khoảng 2 năm trước. Nếu không có biến cố về cục máu đông nào ngay lúc đó, thì hiện tại cũng không còn bất kỳ dấu hiệu nào của cục máu đông nữa," BS. Hoàng nhấn mạnh.

Do đó, theo chuyên gia y tế, việc thực hiện xét nghiệm D-dimer vào thời điểm hiện tại không có ý nghĩa gì trong việc đánh giá tác dụng gây ra huyết khối và giảm tiểu cầu ở những người đã tiêm vắc-xin AstraZeneca. Nếu thực hiện xét nghiệm trong khoảng thời gian 6-8 tuần sau khi tiêm vắc-xin, có thể sẽ có ý nghĩa hơn.

"Việc những người đã tiêm vac-xin AstraZenica hốt hoảng và đi xét nghiệm D-dimer hay các chỉ số đông máu khác không chỉ tốn thời gian mà còn tốn kém mà không có lợi ích gì," BS. Hoàng nhấn mạnh.

BS. Hoàng cũng lưu ý rằng, quá trình hình thành và phân hủy các cục máu đông nhỏ luôn diễn ra một cách liên tục trong cơ thể.

Vấn đề huyết khối ghi nhận cơ bản thường sẽ xảy ra trong vòng 28 ngày sau khi tiêm

Việc đưa vắc-xin Covid-19 AstraZeneca vào chương trình tiêm chủng tại Việt Nam đã được thực hiện với sự thận trọng cao. Khi bắt đầu tiêm chủng vắc-xin Covid-19, ban đầu chỉ được tổ chức tại các bệnh viện để đảm bảo an toàn và có thể xử lý kịp thời nếu có tác dụng phụ nguy hiểm. Bộ Y tế đã thiết lập các quy trình tiêm chủng nghiêm ngặt, cùng việc giám sát tiêm chủng và theo dõi sức khỏe sau tiêm. Hầu hết mọi người đã tiêm vắc-xin AstraZeneca phòng Covid-19 cách đây nhiều năm, và hiện thời, hiệu quả của loại vắc-xin này cũng đã giảm đi. Vì vậy, không cần quá lo lắng về các tác dụng phụ có thể gây ra cục máu đông.