Đồng bằng sông Cửu Long: Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong sản xuất nông nghiệp

Hội nghị tập trung thảo luận về nhu cầu đầu tư, ứng dụng công nghệ trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong các HTX, chuỗi giá trị liên kết; bài học kinh nghiệm từ kết quả dự án thí điểm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh nông nghiệp vùng ĐBSCL; các công nghệ tiên tiến từ các doanh nghiệp Nhật Bản nhằm hỗ trợ HTX tối ưu hóa sản xuất...

Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao được triển khai tại 12 tỉnh, thành vùng ĐBSCL. Trước khi nhân rộng Đề án, Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn đã triển khai thí điểm 7 mô hình tại 5 địa phương. Mô hình thí điểm đã chứng minh giảm lượng giống gieo sạ, giảm lượng phân bón, thuốc trừ sâu, nâng cao năng suất, chất lượng lúa gạo. Cùng với đó là thu nhập của người dân được nâng cao và chứng minh giảm phát thải khí nhà kính.

“Đề án 1 triệu ha lúa giữ vai trò nòng cốt của sản xuất lúa gạo bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và phát triển nông nghiệp ĐBSCL theo hướng bền vững, thuận thiên, nâng cao thu nhập cho người trồng lúa. Đề án với mục tiêu tổ chức lại sản xuất theo chuỗi ngành hàng lúa gạo, nâng cao giá trị gia tăng trong toàn chuỗi, áp dụng các quy trình canh tác bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính, góp phần thực hiện các cam kết của Việt Nam với quốc tế”, ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) nói.

Các đơn vị ký kết ghi nhớ hợp tác trong chuyển đổi số trong Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chuyên canh chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030”.

Cũng theo ông Lê Thanh Tùng, Đề án sẽ nâng cấp cơ sở hạ tầng, cải thiện các trung tâm hậu cần và đổi mới sáng tạo, đồng thời cải tiến các gói kỹ thuật dựa trên kỹ thuật 1 phải 5 giảm. Đồng thời, hỗ trợ tái tổ chức sản xuất nông hộ thông qua tăng cường các tổ chức nông dân và hợp tác xã.

Bên cạnh đó đào tạo và chuyển giao công nghệ cho nông dân về canh tác bền vững, quản lý trang trại, áp dụng công nghệ kỹ thuật số và các lĩnh vực liên quan khác bao gồm giám sát, báo cáo và thẩm định tín chỉ các bon. Ngoài ra, huy động các nguồn lực tài chính và kỹ thuật trong nước và quốc tế, bao gồm Quỹ hỗ trợ khí hậu và các bon (RBC/CF) dựa trên kết quả, để hỗ trợ sản xuất lúa gạo các bon thấp và thực hiện hệ thống MRV để cấp tín chỉ carbon cho các vùng trồng lúa các bon thấp.

Quang cảnh hội nghị.

Phó Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam Lê Thanh Tùng cho biết, trong Đề án hướng tới phát triển thị trường gạo các bon thấp, bao gồm xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường cho gạo các bon thấp của ĐBSCL cũng như gạo các bon thấp của Việt Nam; cải thiện hệ sinh thái trong nước để hỗ trợ chuyển đổi ngành lúa gạo chất lượng cao và các bon thấp, bao gồm khả năng tiếp cận tài chính cơ chế chi trả các bon dựa trên kết quả, cơ chế chia sẻ lợi ích.

“Đề án đã chứng minh giảm lượng giống, giảm lượng phân bón, giảm được thuốc bảo vệ thực vật, giảm đổ ngã, giảm tổn thất sau thu hoạch và giảm phát thải khí nhà kính, tăng lợi nhuận cho người dân và bảo vệ môi trường sinh thái”, ông Lê Thanh Tùng nhấn mạnh.

Nhu cầu đầu tư, ứng dụng công nghệ giúp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh rất lớn. Trong đó, các HTX đóng vai trò quan trọng để tập hợp nông dân, tổ chức sản xuất và kinh doanh lúa gạo. Để hình thành chuỗi giá trị nông sản minh bạch, hiệu quả, quảng bá được thương hiệu thì doanh nghiệp, hợp tác xã phải gắn kết với nhau, hình thành chuỗi giá trị. Cùng với đó công nghệ phải đảm bảo quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải, bảo vệ môi trường. Trong đó các công nghệ cần thiết gồm: theo dõi, đánh giá tình trạng ngập nước và khả năng gieo sạ; quản trị nước; cấy xạ; tiêu thụ sản phẩm; quản lý dịch hại; truy xuất nguồn gốc.

Nhu cầu ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số trong các hợp tác xã rất lớn, ước tính khoảng 2 triệu hộ nông dân và 1.230 hợp tác xã và 210 doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo. Các công nghệ số như nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, đánh giá quản trị nước sẽ được triển khai.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục kinh tế hợp tác, Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cho biết, Nhật Bản là đối tác quan trọng của Việt Nam trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao. Vì vậy, cần thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp Nhật Bản, đặc biệt là các doanh nghiệp số, cơ giới hóa và khởi nghiệp nông nghiệp bền vững.

Vùng ĐBSCL đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực và xuất khẩu gạo trên thế giới. Tuy nhiên, nơi đây đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên, gia tăng chi phí sản xuất, trong khi thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và giảm phát thải carbon.

Còn theo ông Trần Thanh Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cho rằng: “Để thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long theo hướng ứng dụng công nghệ số, công nghệ xanh, nâng cao năng suất, chất lượng và giảm phát thải, Bộ Nông nghiệp đang tích cực triển khai và kêu gọi sự hợp tác của các tổ chức quốc tế, đặc biệt các nhà đầu tư Nhật Bản trong cung cấp giải pháp công nghệ và hỗ trợ đào tạo, triển khai dự án”.

Với kỳ vọng sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ để thúc đẩy đầu tư, hợp tác và ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp, giúp HTX và nông dân tiếp cận các giải pháp tiên tiến nhằm nâng cao năng suất, giảm phát thải và gia tăng giá trị nông sản.

Tại hội nghị, Công ty Sorimachi Việt Nam và các đơn vị của Việt Nam đã ký kết ghi nhớ hợp tác trong chuyển đổi số trong Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chuyên canh chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030”.